Con hư tại mẹ và định kiến tạo áp lực cho người phụ nữ
Quan niệm “con hư tại mẹ” vô tình đặt gánh nặng nuôi dạy con lên vai người phụ nữ, trong khi vai trò và trách nhiệm của người cha lại dễ bị xem nhẹ.
Đừng để những định kiến khiến người phụ nữ đơn độc trên hành trình nuôi dạy con. Ảnh: Hân Vy
Quan niệm “con hư tại mẹ” không chỉ tạo thêm áp lực cho phụ nữ mà còn có thể khiến người cha vô tình đứng ngoài trách nhiệm giáo dục con. Một đứa trẻ trưởng thành chịu ảnh hưởng từ cách giáo dục, môi trường sống và sự đồng hành của cả cha và mẹ.
Nhắc đến những áp lực khi nuôi dạy con, chị Nguyễn Thị Kim Ngân (43 tuổi, Lạng Sơn) cho rằng, điều khiến nhiều người mẹ mệt mỏi không chỉ là sự bướng bỉnh của trẻ mà còn là cảm giác phải một mình đối diện với mọi vấn đề.
Từ việc nhắc con học bài, kiểm tra sách vở, trao đổi với giáo viên đến quản lý thời gian sử dụng điện thoại đa phần đều do người mẹ đảm nhận. Người cha có thể bận rộn kiếm tiền, ít tham gia những công việc thường ngày, nhưng khi con mắc lỗi lại dễ dàng trách vợ không biết dạy.
Cũng quan tâm đến sự bất bình đẳng trong trách nhiệm nuôi dạy con, chị Vũ Thị Lan (39 tuổi, Thái Bình) đặt vấn đề về vai trò của người cha trong những gia đình mà việc chăm sóc, giáo dục con gần như được giao hết cho vợ.
Thực tế, có những người cha cho rằng chỉ cần kiếm tiền, bảo đảm cuộc sống vật chất là đã hoàn thành trách nhiệm. Họ ít khi kiểm tra việc học, không nắm rõ những khó khăn tâm lý của con, thậm chí không biết con đang có mâu thuẫn gì ở trường.
Thế nhưng, khi con có biểu hiện chống đối, nói dối hoặc sa sút học tập, thay vì cùng vợ tìm nguyên nhân, họ lại trách móc rằng mẹ không biết dạy con.
Tình trạng này không chỉ khiến người mẹ cảm thấy đơn độc mà còn làm giảm tính thống nhất trong việc giáo dục con. Khi mẹ thường xuyên nhắc nhở, thiết lập giới hạn nhưng cha lại đứng ngoài cuộc hoặc không đồng tình với cách dạy con của mẹ, trẻ dễ trở nên bối rối, khó nhận biết những nguyên tắc cần tuân thủ.
Tuy nhiên, không thể đồng nhất người cha bận rộn với người cha thiếu trách nhiệm. Một người phải làm việc xa vẫn có thể thường xuyên trò chuyện, theo dõi việc học, quan tâm đến cảm xúc và cùng vợ giải quyết những vấn đề của con.
Theo chị Lan và chị Ngân, người mẹ không thể vừa là người chăm sóc, người giám sát, người giáo dục, vừa phải chịu toàn bộ trách nhiệm mỗi khi con mắc lỗi. Người cha cũng không nên chỉ xuất hiện khi cần trách phạt hoặc đưa ra những lời phán xét.
Khi trẻ mắc sai lầm, điều con cần không phải là những lời trách móc hay sự đổ lỗi giữa cha mẹ, mà là sự đồng hành, yêu thương và kiên nhẫn từ cả hai để giúp con nhận ra vấn đề, từng bước sửa đổi và trưởng thành.
Trao đổi với Báo Lao động về vấn đề này, chuyên gia Tâm lý Hoàng Thị Ngọc Duyên - Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam - Cơ sở Hoàng Hoa Thám (TPHCM) cho biết, trong văn hóa gia đình truyền thống, chúng ta đã quen với quan niệm “đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm”. Người đàn ông được kỳ vọng gánh vác kinh tế, lo những việc lớn bên ngoài, còn người phụ nữ mặc nhiên đảm nhận việc chăm sóc, nuôi dạy con cái.
“Điều đáng nói là những quan niệm này không chỉ tồn tại trong lời nói, mà còn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua cách chúng ta được nuôi dạy và chứng kiến chính cha mẹ mình sống. Một đứa trẻ lớn lên trong gia đình mà người cha chỉ lo kinh tế, người mẹ gánh vác mọi việc chăm sóc con cái có thể vô thức xem đó là sự phân chia trách nhiệm hiển nhiên. Và khi trưởng thành, chúng ta dễ dàng lặp lại chính khuôn mẫu ấy mà ít khi đặt câu hỏi liệu nó còn phù hợp hay không” - chuyên gia Tâm lý Hoàng Thị Ngọc Duyên nhấn mạnh.
Dưới góc độ tâm lý, chuyên gia Hoàng Thị Ngọc Duyên phân tích thêm, những niềm tin được hình thành từ môi trường văn hóa và gia đình có thể âm thầm chi phối cách chúng ta suy nghĩ, hành động mà đôi khi chính mình cũng không nhận ra. Một người cha có thể thực sự tin rằng chỉ cần làm tốt trách nhiệm kinh tế là đã hoàn thành vai trò của mình, trong khi việc giáo dục con thuộc về người mẹ.
Tuy nhiên, theo chuyên gia Tâm lý Hoàng Thị Ngọc Duyên sự trưởng thành về tâm lý và nhân cách của một đứa trẻ không chỉ đến từ những lời dạy bảo, mà còn được hình thành qua sự quan sát, trải nghiệm và tương tác hằng ngày với cả cha lẫn mẹ.
Điều trẻ cần không phải là một người cha chỉ đóng vai trò trụ cột kinh tế, hay một người mẹ phải gánh vác toàn bộ trách nhiệm giáo dục, mà là sự hiện diện và đồng hành thực chất của cả hai.
Giáo dục con không chỉ là quá trình cha mẹ dạy con cách sống, mà còn là hành trình người lớn học cách trưởng thành trong chính vai trò làm cha, làm mẹ của mình.
In bài viết
