Công nhân "đói món ăn" tinh thần, thiếu không gian giải trí

Mâm cơm ăn vội vẫn chưa kịp dọn, chị tất bật sửa soạn để kịp ca làm đêm từ 20h đến 8h sáng hôm sau tại Khu công nghiệp Thăng Long.

Phòng trọ của chị nằm trong một dãy nhà cấp 4 cũ kỹ ở thôn Bầu, xã Thiên Lộc (Hà Nội), với giá thuê 1,2 triệu đồng/tháng, chưa bao gồm điện nước.

Không gian chật hẹp chỉ vừa đủ kê một chiếc giường, tủ lạnh cũ, quạt điện, dây treo quần áo và một góc bếp đặt ngay sát cửa ra vào. Nhà vệ sinh khép kín nhưng xuống cấp, ẩm thấp.

“Đi làm về chỉ muốn ngủ, không còn sức làm gì khác,” chị Quý chia sẻ. Với lịch làm ca đêm kéo dài, ban ngày của chị gần như dành trọn cho giấc ngủ. Cuối tuần, thay vì vui chơi hay giao lưu, chị cũng chỉ nghỉ ngơi trong phòng vì “tiết kiệm tiền, cũng không biết đi đâu”.

Câu chuyện của chị Quý không phải là cá biệt. Điều đó phản ánh thực trạng phổ biến của nhiều công nhân đang sinh sống tại các khu công nghiệp, khu chế xuất trên cả nước.

Theo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, có khoảng 4,5-5 triệu công nhân đang làm việc trong các khu công nghiệp. Trong đó, phần lớn phải thuê trọ bên ngoài do nguồn cung nhà ở xã hội còn hạn chế.

Diện tích trung bình mỗi phòng trọ chỉ từ 10-15m², thường có từ 2-4 người sinh sống.

Chi phí thuê nhà chiếm từ 20-30% thu nhập hàng tháng của công nhân. Trong khi đó, mức lương bình quân của lao động phổ thông hiện nay dao động khoảng 6-8 triệu đồng/tháng. Sau khi trừ tiền nhà, điện nước, ăn uống và các chi phí thiết yếu, phần còn lại rất ít ỏi.

Nhiều khu nhà trọ được xây dựng tự phát, xuống cấp theo thời gian, thiếu không gian sinh hoạt chung, thiếu cây xanh, ánh sáng và các điều kiện đảm bảo đời sống tối thiểu. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn tác động trực tiếp đến tinh thần của người lao động.

Không chỉ thiếu thốn về vật chất, đời sống tinh thần của công nhân cũng đang là vấn đề đáng quan tâm. Với những người làm việc theo ca như chị Quý, thời gian sinh hoạt bị đảo lộn, cơ hội giao lưu xã hội càng trở nên hạn chế.

“Bạn bè cũng ít, vì mỗi người một ca làm khác nhau. Muốn tham gia hoạt động gì cũng khó,” chị Quý nói.

Chị Quý cho hay rất hiếm khi tham gia các hoạt động văn hóa, giải trí. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng, thời gian không phù hợp và thu nhập hạn chế.

Thực tế, nhiều khu công nghiệp chưa có thiết chế văn hóa như nhà văn hóa, sân thể thao, thư viện… hoặc có nhưng chưa đáp ứng đủ nhu cầu.

Công nhân sau giờ làm chủ yếu quanh quẩn trong phòng trọ, sử dụng điện thoại hoặc ngủ nghỉ, dẫn đến đời sống tinh thần nghèo nàn, dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, cô lập.

Từ chính trải nghiệm của mình, chị Quý mong muốn: “Nếu có thêm sân chơi, chỗ giao lưu cho công nhân thì tốt hơn. Cuối tuần có thể ra ngoài gặp gỡ mọi người, đỡ buồn hơn".

Đây cũng là mong muốn chung của nhiều công nhân hiện nay. Một số địa phương đã bắt đầu triển khai mô hình thiết chế công đoàn với nhà ở, siêu thị mini, sân thể thao… nhưng nhu cầu thực tế của người lao động vẫn rất lớn, cần nhiều dự án thêm nữa.