Đề xuất điều chỉnh khung giờ sử dụng điện: Bài toán cân bằng giữa mục tiêu linh hoạt và yêu cầu ổn định

Nỗi lo chi phí điện gia tăng

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo Quyết định quy định khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia, với điểm mới đáng chú ý là đề xuất thay đổi khung giờ cao điểm theo mùa, thay vì cố định quanh năm như hiện hành.

Theo phương án, từ tháng 1 đến tháng 4 và từ tháng 9 đến tháng 12, khung giờ cao điểm được xác định từ 14h đến 19h, áp dụng từ thứ hai đến thứ bảy, tổng cộng 5 giờ mỗi ngày. Trong khi đó, vào giai đoạn nắng nóng từ tháng 5 đến tháng 8, giờ cao điểm được chia thành hai khoảng rõ rệt: Từ 14h30 đến 16h30 và từ 19h30 đến 22h30, cũng với tổng thời lượng 5 giờ mỗi ngày; riêng chủ nhật không bố trí giờ cao điểm. Khung giờ thấp điểm tiếp tục được duy trì ổn định từ 0h đến 6h tất cả các ngày trong tuần (6 giờ mỗi ngày), còn lại là giờ bình thường, tương ứng 13 giờ/ngày từ thứ hai đến thứ bảy và 18 giờ/ngày đối với chủ nhật.

So với quy định hiện hành, giờ cao điểm tập trung vào buổi sáng (9h30-11h30) và buổi chiều (17h-20h). Phương án này thể hiện sự dịch chuyển rõ rệt của phụ tải sang buổi chiều và kéo dài sang buổi tối, đặc biệt trong mùa nắng nóng…

Theo Bộ Công Thương, việc thiết kế khung giờ theo mùa, khi giá điện giờ cao điểm cao hơn, người sử dụng có xu hướng chuyển dịch phụ tải sang giờ thấp điểm hoặc giờ bình thường, qua đó giảm áp lực cho hệ thống điện vào các thời điểm căng thẳng.

Tuy nhiên, chính sự dịch chuyển này lại khiến nhiều người dân, nhất là nhóm làm việc giờ hành chính, bày tỏ lo ngại rõ rệt. Với đề xuất khung giờ cao điểm kéo dài đến 22h30 trong mùa hè, nhiều ý kiến cho rằng gần như toàn bộ khung giờ sinh hoạt chính của gia đình sẽ rơi vào giờ có giá điện cao nhất. Điều này đồng nghĩa với việc rất khó để các hộ gia đình điều chỉnh hành vi sử dụng điện nhằm tiết kiệm chi phí, bởi họ không thể chuyển các nhu cầu thiết yếu sang nửa đêm (giờ thấp điểm từ 0h đến 6h). Chị Nguyễn Thiện Thanh (trú tại ngách 20/17 phố Mạc Thái Tông, phường Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ, trong bối cảnh thu nhập của nhiều lao động chưa phục hồi hoàn toàn, việc chi phí sinh hoạt có nguy cơ tăng thêm là áp lực đáng kể. “Đi làm cả ngày, tối về mới dùng điện nhiều mà lại rơi vào giờ cao điểm thì gần như không có cách nào giảm tiền điện”, chị Nguyễn Thiện Thanh bày tỏ.

Không chỉ người dân, cộng đồng doanh nghiệp cũng bày tỏ nhiều băn khoăn trước đề xuất này. Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, chủ một cơ sở may gia công (phường Long Biên, Hà Nội), khi khung giờ cao điểm rơi vào buổi chiều và kéo dài đến tối, doanh nghiệp buộc phải cân nhắc điều chỉnh ca kíp, thậm chí chuyển một phần hoạt động sang ban đêm để tránh chi phí điện cao, kéo theo chi phí lao động và vận hành tăng lên. Đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn hạn chế về nguồn lực quản lý, đây có thể là thách thức không nhỏ.

Ưu tiên ổn định, có lộ trình

Góp ý đối với dự thảo, EVN cho rằng việc điều chỉnh khung giờ sử dụng điện, đặc biệt theo mùa với tần suất thay đổi nhiều lần trong năm, sẽ tác động trực tiếp đến hệ thống đo đếm điện năng với quy mô rất lớn. Hiện nay, toàn hệ thống có khoảng 1,25 triệu công tơ áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng, trong đó gần 1 triệu công tơ bán lẻ cho khách hàng. Đây là khối lượng thiết bị khổng lồ, liên quan trực tiếp đến công tác đo đếm, tính toán hóa đơn và thanh toán điện năng. Tuy nhiên, chỉ một phần công tơ có khả năng hỗ trợ cấu hình linh hoạt nhiều biểu giá theo thời gian hoặc theo mùa. Phần lớn thiết bị hiện đang được cài đặt theo khung giờ cố định. Do đó, nếu thay đổi khung giờ, sẽ phải tiến hành cấu hình lại công tơ thông qua hai hình thức: cài đặt từ xa qua hệ thống hoặc trực tiếp tại hiện trường.

EVN cảnh báo, việc triển khai đồng loạt trên phạm vi rộng, lại thực hiện nhiều lần trong năm, sẽ làm gia tăng áp lực về chi phí, nhân lực, đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro sai sót. Những sai lệch trong đo đếm hoặc tính toán hóa đơn có thể dẫn đến khiếu nại từ khách hàng, thậm chí phát sinh tranh chấp, ảnh hưởng đến uy tín ngành điện và vận hành toàn hệ thống. Từ thực tế đó, EVN kiến nghị trước mắt chưa áp dụng khung giờ theo mùa, mà nên duy trì một khung giờ thống nhất trong năm để bảo đảm tính ổn định và giảm thiểu rủi ro.

Theo đề xuất của EVN, giờ cao điểm sẽ được xác định từ 17h30 đến 22h30 các ngày từ thứ hai đến thứ bảy (5 giờ), kéo dài hơn so với quy định hiện hành (đến 20h), nhưng đồng thời loại bỏ khung giờ cao điểm buổi sáng (9h30-11h30). Chủ nhật không bố trí giờ cao điểm. Giờ thấp điểm vẫn giữ từ 0h đến 6h hằng ngày, còn lại là giờ bình thường. Về đối tượng áp dụng giá điện theo thời gian sử dụng, EVN đề xuất tiếp tục thực hiện theo Thông tư số 60/2025/TT-BCT, tập trung vào các khách hàng sản xuất, kinh doanh có quy mô lớn (sử dụng máy biến áp từ 25kVA trở lên hoặc sản lượng điện trung bình từ 2.000kWh/tháng), cùng các đơn vị bán lẻ điện tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp và tổ hợp thương mại, dịch vụ.

Ở góc độ chuyên gia, đại diện Hiệp hội Năng lượng nhận định rằng, việc áp dụng khung giờ theo mùa là xu hướng hợp lý, nhưng cần cân nhắc kỹ về thời điểm triển khai. Nếu thực hiện quá nhanh khi hạ tầng đo đếm và quản lý dữ liệu chưa sẵn sàng, chi phí xã hội có thể lớn hơn lợi ích mang lại. Ngược lại, nếu trì hoãn quá lâu, hệ thống điện sẽ tiếp tục chịu áp lực phụ tải cao vào buổi chiều tối, buộc phải huy động nguồn điện chi phí cao, làm tăng giá thành toàn hệ thống.