Đề xuất thi lớp 10 với 2 môn Toán, Văn: Vẫn khó tránh áp lực thi cử

Lấy ý kiến thi 2 môn Văn, Toán vào lớp 10

Từ năm 2025, kỳ thi vào lớp 10 diễn ra với hai môn Văn, Toán bắt buộc cùng môn thứ ba, được chọn từ các môn. Đa phần các địa phương đã lựa chọn môn Ngoại ngữ (tiếng Anh) làm môn thi thứ 3 trong 2 kỳ thi vừa qua. Sau hai năm triển khai, Bộ Giáo dục và Đào tạo mới đây lấy ý kiến Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng về phương án chỉ dùng 2 môn Văn, Toán nếu thi tuyển thay cho quy định hiện hành.

Thầy Nguyễn Văn Lực - nguyên giáo viên Trường THCS Trịnh Phong (Khánh Hòa) - chia sẻ, thầy cũng đã trải qua kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT của những năm 1980. Khi đó, tất cả học sinh sau khi học xong lớp 9 được cấp Giấy chứng nhận hoàn thành chương trình THCS rồi tham gia kì thi vào 10 với hai môn Văn và Toán.

"Chúng tôi thời điểm đấy không áp lực cạnh tranh, học thêm, luyện thi để vượt “vũ môn” vào lớp 10 như hiện nay" - thầy Lực nhớ lại.

Còn ở hiện tại, theo thầy Lực, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại nhiều địa phương được ví căng thẳng hơn cả tuyển sinh đại học vì nhiều nguyên nhân như: Cơ sở vật chất, trường lớp không đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh và của phụ huynh; Tâm lý chuộng trường công lập; việc phân luồng học sinh sau bậc THCS không đạt hiệu quả như kỳ vọng,...

Từ những lý do trên, thầy Lực đồng tình với đề xuất bỏ môn thi thứ 3 trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10.

"Toán Văn là 2 môn cốt lõi. Thi 2 môn cũng sẽ tạo sự đồng bộ trong tuyển sinh vào lớp 10 trên cả nước, xóa được tình trạng băn khoăn mỗi địa phương chọn môn thứ 3 khác nhau, thời điểm công bố môn thứ ba" - thầy Lực phân tích.

Bỏ môn thi thứ 3 có giảm áp lực?

Thầy Đinh Đức Hiền - Giám đốc điều hành Trường TH, THCS, THPT FPT Bắc Giang - cho rằng, áp lực lớn nhất của kỳ thi vào lớp 10 không nằm ở việc thi 2 hay 3 môn, mà nằm ở mức độ cạnh tranh giữa số người muốn vào và số chỗ học.

Nếu số học sinh cạnh tranh vẫn như cũ, giảm một môn chủ yếu làm giảm khối lượng ôn tập, chứ chưa chắc giảm được áp lực cạnh tranh. Thậm chí, khi chỉ còn Toán và Ngữ văn, giá trị của từng 0,25 điểm ở hai môn này sẽ tăng lên. Nhu cầu học thêm rất có thể không giảm mà chỉ dịch chuyển mạnh hơn về Toán và Văn.

"Muốn giảm áp lực thi cử, cần tìm đúng nguồn tạo ra áp lực, chứ không chỉ giảm số môn thi" - thầy Hiền nói.

Theo thầy Hiền, Chương trình 2018 thiết kế THCS là giai đoạn giáo dục cơ bản, còn THPT ngày càng tăng tính lựa chọn và định hướng nghề nghiệp. Nhưng muốn học sinh 15 tuổi lựa chọn đúng thì trước hết các em phải được học đủ rộng để biết mình mạnh ở đâu, thích gì và phù hợp với lĩnh vực nào.

Nếu từ lớp 8, lớp 9, các môn Khoa học tự nhiên, Ngoại ngữ, Tin học, Công nghệ, các môn Khoa học xã hội dần được xem là “không thi”, rất khó kỳ vọng học sinh vẫn đầu tư và khám phá năng lực của mình một cách đầy đủ.

Thầy Hiền cũng đặt vấn đề, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được xác định là những động lực chiến lược. Nguồn nhân lực cho AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, robot hay công nghệ số không chỉ bắt đầu từ đại học mà được hình thành từ sự tò mò, hứng thú với khoa học của học sinh ngay từ THCS.

Toán rất quan trọng, nhưng STEM không chỉ có Toán. Nếu kỳ thi cuối THCS chủ yếu tập trung vào Toán và Ngữ văn, trong khi các môn học khác ít ảnh hưởng đến cơ hội tuyển sinh, có thể tạo ra độ vênh giữa định hướng phát triển khoa học - công nghệ và thông điệp mà kỳ thi gửi tới học sinh.

Từ những phân tích trên, thầy Hiền nghiêng về phương án thi lớp 10 với Toán, Ngữ văn và một bài đánh giá nền tảng tổng hợp ở mức độ hợp lý. Điểm quan trọng là bài thi thứ ba không nên trở thành một "bài thi nhiều môn". Bởi nếu đề thi gồm một ít Lý, Hóa, Sinh, Sử, Địa, Anh, Tin với những yêu cầu kiến thức riêng biệt, phụ huynh có thể lại phải cho con học thêm từng môn. Khi đó, bài thi nhằm hạn chế học lệch lại có thể tạo ra "học thêm diện rộng".

Thầy Hiền cho hay, bài đánh giá nền tảng cần tránh kiểm tra kiến thức chuyên sâu từng môn, không đánh đố, không tạo lợi thế cho mẹo luyện thi; thay vào đó tập trung vào đọc hiểu dữ liệu, suy luận, giải quyết vấn đề và những tình huống khoa học, xã hội, ngoại ngữ, công nghệ quen thuộc.

"Kiến thức chỉ nên ở mức cơ bản, học đúng chương trình trên lớp có thể làm được. Cách tốt nhất để chuẩn bị cho bài thi phải là học thật, học đều trong suốt những năm THCS, thay vì chạy đi luyện riêng từng môn vào những tháng cuối" - thầy Hiền kiến nghị.