Hạn chế đốt vàng mã, bài trừ mê tín dị đoan

Hạn chế đốt vàng mã

Ghi nhận thực tế của phóng viên tại nhiều đình, đền, chùa trên địa bàn thành phố Hà Nội cho thấy, các bảng thông báo được dán ngay lối vào với nội dung như: Đề nghị hạn chế tối đa đốt vàng mã; không mang đồ mã vào khu vực chính điện, tiền đường; chỉ hóa vàng tại khu vực quy định. So với trước đây, lượng vàng mã đã giảm đáng kể. Nhiều người dân lựa chọn dâng hương, hoa tươi, lễ chay thay cho đồ mã, giúp không gian lễ hội bớt khói bụi, ngột ngạt.

Điển hình, tại đền Quán Thánh (phường Ba Đình), Ban quản lý bố trí lực lượng hướng dẫn, nhắc nhở du khách không mang vàng mã vào khu chính điện, hạn chế hóa vàng trong khuôn viên. Nhiều người dân cũng nhận thức được rằng sự thành kính không ở việc đốt nhiều vàng mã mà ở tâm hướng thiện.

Quy định tương tự được thực hiện nghiêm tại đền Kim Liên (phường Kim Liên). Nội quy “Không đốt vàng mã trong khu thờ chính” được niêm yết rõ ràng. Ban tổ chức phát loa tuyên truyền, nhắc nhở người dân không hóa vàng tùy tiện. Vì vậy, so với những năm trước, hình ảnh khói vàng mã mù mịt đã giảm đáng kể.

Một điểm văn hóa tâm linh thực hiện tốt việc không đốt các loại vàng mã cỡ lớn như hình nhân thế mạng đó là phủ Tây Hồ (phường Tây Hồ). Đây là nơi tập trung nhiều người dân đến cầu tài lộc, giải hạn đầu năm nên việc đặt tiền vàng, dâng lễ rất đông. Tuy nhiên, để hạn chế việc đốt vàng mã, Ban Quản lý phủ Tây Hồ đã bố trí khu vực hóa vàng riêng, có người trực giám sát, nhắc nhở không đốt đồ mã cồng kềnh, hình nhân khổ lớn, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ.

Tại chùa Quán Sứ những ngày đầu năm, ghi nhận của phóng viên cho thấy nét văn hóa đi lễ của người dân đang dần chuyển theo hướng văn minh và thực chất hơn. Ngay tại sân chùa, tấm bảng thông báo ghi chi tiết lịch làm lễ cầu an, cầu siêu theo đúng tinh thần Phật giáo chính thống và xa rời các hủ tục mê tín, đặc biệt là việc cúng giải hạn bằng hình nhân thế mạng. Thay vì những bộ mã lỉnh kỉnh hay hình nhân giấy, nhà chùa hướng Phật tử tập trung vào việc tụng kinh, niệm Phật và tu dưỡng thân tâm. Những lư hương lớn nghi ngút khói được đặt ở sân chùa nhưng không còn cảnh đốt vàng mã tràn lan. Người dân đến chùa với tâm thế nhẹ nhàng để nguyện cầu một năm bình an cho bản thân và gia đình.

Tương tự, tại chùa Lưu Bái (phường Xuân Phương), người dân và khách thập phương đến lễ đều nhận được thông báo không được đặt lễ gồm các đồ mã cỡ lớn như ngựa giấy, nhà lầu, xe hơi, hay hình nhân thế mạng để giải hạn đầu năm. Từ nhiều năm nay, việc cúng giải hạn đầu năm tại chùa được thay thế bằng các lễ cầu an tập thể, tụng kinh.

Siết chặt quản lý, tăng cường tuyên truyền

Ngày 23-1, Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội ban hành Công văn số 71/SDTTG-NV2 về việc tăng cường công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo trong dịp Tết, trong đó yêu cầu các ban quản lý di tích, lễ hội tập trung tuyên truyền hạn chế đốt vàng mã, không để xảy ra mê tín dị đoan, không lợi dụng lễ hội để trục lợi.

Thực hiện yêu cầu này, các địa phương đã có văn bản chỉ đạo phòng, ban chức năng, tổ dân phố thực hiện quy định. Trong đó, UBND phường Tây Hồ đã có công văn yêu cầu “kiên quyết bài trừ và xử lý nghiêm” các hoạt động biến tướng dưới danh nghĩa cầu an như dâng sao giải hạn, cắt tiền duyên, tấu sớ, đốt vàng mã số lượng lớn, phán truyền mang tính chất dọa dẫm để trục lợi. Các cơ sở không được niêm yết giá cho từng khóa lễ, không ép buộc Phật tử đóng góp dưới mọi hình thức. Trong bối cảnh một số nơi từng xuất hiện tình trạng cúng hình nhân thế mạng, đốt đồ mã để “giải hạn”, “trả nghiệp”, phường Tây Hồ yêu cầu kiểm soát chặt chẽ, không để tái diễn hình thức phản cảm, trái với thuần phong mỹ tục và quy định pháp luật.

Phó Chủ tịch UBND phường Tây Hồ Nguyễn Việt Cường cho biết, phường đã giao lực lượng công an phân công ứng trực tại các điểm tập trung đông người trước, trong và sau Tết, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi lợi dụng hoạt động tôn giáo để tuyên truyền “đạo lạ”, tà đạo, kích động tập trung đông người gây mất an ninh trật tự.

Tương tự, theo Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám Nguyễn Cảnh Quang, phường đã nhắc nhở các cơ sở thờ tự không đốt vàng mã, dâng sao giải hạn. Đồng thời, tuyên truyền để người dân thay đổi dần thói quen nêu trên, đưa lễ hội trở về với giá trị văn hóa truyền thống, trang nghiêm, lành mạnh và bền vững.

Tuy vậy, bên cạnh xu hướng tiết giảm này, tại một số điểm thờ mẫu, phủ, điện tư gia vẫn còn tồn tại tình trạng cúng sao giải hạn và hóa hình nhân thế mạng. Với một số người, đây là tập tục gắn với tín ngưỡng dân gian. Tuy nhiên, nếu việc thực hành thiếu kiểm soát, phô trương, lãng phí hoặc lợi dụng tâm lý lo lắng của người dân để trục lợi thì sẽ gây phản cảm, đi ngược lại tinh thần tiết kiệm, văn minh. Vì vậy, với sự vào cuộc của cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, sự đồng thuận của các cơ sở thờ tự và đặc biệt là sự thay đổi trong nhận thức cộng đồng, Hà Nội tiếp tục xây dựng hình ảnh lễ hội đầu xuân văn minh, an toàn và giàu bản sắc.