Đằng sau làn sóng hồi hương vàng của các ngân hàng trung ương

Trong nhiều năm qua, các ngân hàng trung ương trên thế giới liên tục gia tăng tỷ lệ dự trữ vàng trong kho dự trữ ngoại hối. Gần đây, kim loại quý này thậm chí đã vượt trái phiếu Chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ quan trọng nhất thế giới, khi nhiều quốc gia tìm kiếm các lựa chọn thay thế cho USD - đồng tiền dự trữ lớn nhất toàn cầu.

Tuy nhiên, xung đột địa chính trị gia tăng, các lệnh trừng phạt kinh tế cùng sự suy giảm niềm tin giữa các quốc gia đã tạo sức ép đối với hệ thống giao dịch vàng toàn cầu vốn phụ thuộc lớn vào London và New York. London hiện là nơi đặt các kho vàng khổng lồ của Ngân hàng Trung ương Anh (BoE), trong khi New York là trung tâm giao dịch hợp đồng tương lai vàng lớn nhất thế giới.

Theo kết quả khảo sát mới nhất của WGC, khoảng 19% ngân hàng trung ương được hỏi đã tăng cường lưu trữ vàng trong nước hoặc đa dạng hóa các địa điểm lưu ký ở nước ngoài trong vòng 1 năm qua, cao hơn nhiều so với mức 7% của năm trước đó. Đồng thời, tỷ lệ ngân hàng trung ương lưu trữ vàng tại BoE giảm từ 64% xuống còn 57%, trong khi tỷ lệ gửi vàng tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh New York cũng sụt từ 17% xuống còn 14%.

Giám đốc phụ trách Ngân hàng trung ương toàn cầu của WGC Shaokai Fan cho rằng, những lo ngại địa chính trị đang là động lực chính thúc đẩy xu hướng này. “Nhiều ngân hàng trung ương đang suy nghĩ kỹ hơn về việc nên cất giữ vàng ở đâu và làm thế nào để giảm thiểu rủi ro. Điều đó không nhất thiết đồng nghĩa với việc hồi hương toàn bộ số vàng dự trữ ở nước ngoài, nhưng chắc chắn họ muốn tránh phụ thuộc quá nhiều vào một địa điểm duy nhất”, ông Shaokai Fan lưu ý thêm.

Ấn Độ và Pháp là hai ví dụ tiêu biểu cho xu hướng này. Từ tháng 7-2025 đến tháng 1-2026, Ngân hàng Trung ương Pháp đã rút 129 tấn vàng khỏi kho lưu trữ của Fed tại New York và hiện lưu giữ toàn bộ lượng vàng dự trữ trong nước. Trong khi đó, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) cũng đưa phần lớn lượng vàng từng được cất giữ tại Ngân hàng Trung ương Anh và Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) trở về nước trong 3 năm gần đây. Theo số liệu của RBI, tỷ lệ vàng dự trữ được lưu giữ ở nước ngoài đã giảm mạnh từ 55% vào năm 2023 xuống còn 22% vào tháng 3-2026.

Bên cạnh xu hướng đưa vàng về nước, nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới cũng đang lựa chọn phân tán dự trữ kim loại quý sang các địa điểm mới nhằm giảm sự phụ thuộc vào các trung tâm truyền thống. Các trung tâm tài chính châu Á như Singapore và Hồng Kông (Trung Quốc) đang trở thành điểm đến đáng chú ý trong chiến lược này. Dù vậy, xu hướng hồi hương vàng không đồng nghĩa với việc vai trò của London và New York đang suy yếu nhanh chóng. Ngân hàng Trung ương Anh hiện vẫn là nơi lưu giữ vàng lớn nhất thế giới dành cho các ngân hàng trung ương. Tương tự, New York vẫn tiếp tục là thị trường hợp đồng tương lai vàng lớn nhất thế giới và đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái tài chính toàn cầu.

Nhìn rộng hơn, xu hướng hồi hương vàng và đa dạng hóa địa điểm lưu trữ đang cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy quản lý tài sản của các ngân hàng trung ương. Nếu trước đây yếu tố thanh khoản được đặt lên hàng đầu khi lựa chọn nơi cất giữ vàng, thì nay khả năng bảo đảm quyền tiếp cận và kiểm soát tài sản trong mọi tình huống trở thành ưu tiên hàng đầu.

Theo các nhà phân tích, việc nhiều quốc gia đưa vàng dự trữ về nước không đồng nghĩa với việc một cuộc khủng hoảng tài chính đang cận kề. Tuy nhiên, động thái này phản ánh xu hướng thận trọng ngày càng gia tăng trong chiến lược quản lý dự trữ quốc gia trước những biến động khó lường của môi trường địa chính trị và kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng phân hóa, các ngân hàng trung ương không chỉ cân nhắc đến lợi suất hay mức độ thanh khoản của tài sản dự trữ. Điều họ quan tâm hơn là liệu những tài sản đó có luôn nằm trong tầm kiểm soát và có thể được tiếp cận ngay cả trong các kịch bản khủng hoảng hay không. Bởi vậy, câu chuyện lưu trữ vàng ở đâu đang dần mang ý nghĩa chiến lược, quan trọng không kém quyết định nắm giữ bao nhiêu vàng trong kho dự trữ ngoại hối quốc gia.