Kết nối di sản làng nghề với sáng tạo đương đại

Không gian sáng tạo từ làng nghề truyền thống

Thực tế hiện nay nhiều làng nghề truyền thống đang đối diện không ít khó khăn trong việc tìm chỗ đứng trên thị trường. Dù các giá trị văn hóa, kỹ thuật và mỹ thuật ngày càng được nhìn nhận rõ như một nguồn lực của công nghiệp văn hóa, nhưng sản phẩm làng nghề vẫn chưa thực sự tiếp cận được với nhu cầu tiêu dùng hiện đại.

Trong bối cảnh đó, việc tổ chức các hoạt động kết nối giữa di sản và sáng tạo được xem là hướng đi cần thiết nhằm “làm mới” giá trị truyền thống. Xưởng Thiết kế mùa Hè “Re:Craft 2026 - Làng nghề tái sinh” là một trong những nỗ lực cụ thể.

Đây là hoạt động trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, diễn ra từ ngày 6 đến ngày 13-7, thuộc Đề án phát triển thủ công đương đại trên nền di sản làng nghề. Chương trình do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội và Tạp chí Kiến trúc (Hội Kiến trúc sư Việt Nam) khởi xướng, phối hợp thực hiện cùng UNESCO, Tập đoàn SOVICO, Hội đồng Anh và các đơn vị đồng hành.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Vũ Ngọc Anh, Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội cho biết, Xưởng Thiết kế mùa Hè - Summer Camp 2026 được tổ chức là dấu mốc quan trọng trong việc thúc đẩy kết nối giữa đào tạo, sáng tạo và bảo tồn di sản. Việt Nam sở hữu hệ thống làng nghề truyền thống phong phú, không chỉ lưu giữ kỹ thuật thủ công tinh xảo mà còn hàm chứa tri thức bản địa và bản sắc văn hóa đặc trưng.

Trong tiến trình phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo, việc bảo tồn di sản không thể chỉ dừng lại ở gìn giữ nguyên trạng, mà cần được tiếp cận bằng tư duy đổi mới, để những giá trị truyền thống tiếp tục được phát huy trong đời sống đương đại. Chính sự kết nối giữa di sản, thiết kế, công nghệ và sáng tạo sẽ tạo nên sức sống mới cho các làng nghề, đồng thời mở ra những cơ hội phát triển bền vững trong tương lai.

Lần đầu tiên được tổ chức tại khu vực phía Bắc và đăng cai tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, chương trình quy tụ đông đảo giảng viên, sinh viên đến từ 11 trường đại học cùng các nghệ nhân của 5 làng nghề trên địa bàn Hà Nội gồm: Sơn mài Hạ Thái, gốm Kim Lan, rối nước Đào Thục, mây tre đan Phú Vinh và thêu Quất Động. Đây là không gian mở để các bên cùng nghiên cứu, trao đổi, trải nghiệm và đồng sáng tạo.

Tham gia chương trình, sinh viên sẽ trực tiếp đến các làng nghề, tìm hiểu quy trình sản xuất, lắng nghe câu chuyện nghề, từ đó hình thành các ý tưởng thiết kế mang hơi thở đương đại nhưng vẫn tôn trọng giá trị truyền thống. Đây cũng là định hướng đào tạo gắn với thực tiễn, cộng đồng và văn hóa dân tộc mà nhà trường theo đuổi.

Kết nối tinh hoa của làng nghề trong đời sống đương đại

Đánh giá về chương trình, ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam cho rằng, đây là một trong những sáng kiến trọng tâm của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, góp phần thực hiện cam kết của Hà Nội khi tham gia Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo. Chương trình mở ra cơ hội để người trẻ tiếp cận di sản theo cách mới, thông qua trải nghiệm thực địa, đối thoại với nghệ nhân và tham gia quá trình thiết kế, phát triển sản phẩm.

Hành trình sáng tạo kéo dài 8 ngày với chuỗi hoạt động như khảo sát thực địa, trại sáng tác tập trung và trình bày, tổng kết. Trong quá trình này, các nhóm sẽ phân tích “DNA thiết kế” của làng nghề, từ màu sắc, họa tiết, chất liệu đến câu chuyện văn hóa, để phát triển sản phẩm mẫu theo hướng ứng dụng trong đời sống đương đại.

Điểm nhấn của chương trình năm nay là tập trung vào bài toán Re:Design - sáng tạo sản phẩm làng nghề bằng tư duy thiết kế mới, đồng thời khuyến khích phát triển các nội dung bổ trợ Re:Brand - xây dựng giải pháp thương hiệu nâng tầm giá trị di sản; Re:Create - đề xuất khả năng ứng dụng, thương mại hóa và phát triển thị trường; Re:Connect - kể chuyện di sản qua truyền thông số.

Không chỉ là một workshop sáng tạo, “Re:Craft 2026” còn là mô hình thử nghiệm giáo dục liên ngành, góp phần hình thành thế hệ “Kẻ Nghệ” mới - những người trẻ có khả năng kết nối di sản với đời sống hiện đại. Các dự án sẽ được hội đồng chuyên môn đánh giá dựa trên tiêu chí thiết kế, giá trị văn hóa, tính ứng dụng và hiệu quả truyền thông.

Cơ cấu giải thưởng gồm: 1 giải Nhất (10 triệu đồng); 2 giải Nhì (8 triệu đồng/giải); 3 giải Ba (6 triệu đồng/giải); 4 giải Khuyến khích (4 triệu đồng/giải). Bên cạnh đó, Ban Tổ chức trao 1 giải “Nhóm được yêu thích nhất” trị giá 3 triệu đồng, do cộng đồng bình chọn thông qua lượt xem Reels trên fanpage Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội.

Các sản phẩm, đề án tiềm năng sẽ được giới thiệu tại không gian triển lãm của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, tiếp tục mở rộng sự kết nối giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo.