Nông nghiệp tăng tốc, hướng tới mốc xuất khẩu hơn 74 tỷ USD

Xuất siêu 14,25 tỷ USD, tạo nền tảng cho tăng trưởng

Ngày 8/9, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng chủ trì cuộc họp đánh giá kết quả thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ chủ yếu phát triển ngành 8 tháng đầu năm và xác định nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm 4 tháng cuối năm 2026.

Năm 2026, tại 4 Nghị quyết của Chính phủ, ngành Nông nghiệp và Môi trường được giao 15 chỉ tiêu và 45 nhiệm vụ. Theo đánh giá của Bộ, phần lớn các chỉ tiêu chủ yếu có khả năng đạt hoặc vượt kế hoạch. Kết quả 8 tháng đầu năm tạo nền tảng để toàn ngành bước vào giai đoạn tăng tốc, trong bối cảnh yêu cầu đóng góp cho tăng trưởng, xuất khẩu và các cân đối lớn của nền kinh tế ngày càng cao.

Tăng trưởng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục cao hơn mục tiêu Chính phủ giao. Quý II/2026, khu vực này tăng 4,06%, cao hơn mục tiêu 3,8%; tính chung 6 tháng đầu năm tăng 3,87%, vượt mục tiêu 3,7%. Nguồn cung các nhóm sản phẩm chủ lực cơ bản được duy trì.

Điểm sáng nổi bật là thương mại nông sản. Sau 8 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 49,3 tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ; nhập khẩu đạt 35,06 tỷ USD, tăng 8,1%. Nhờ đó, toàn ngành xuất siêu 14,25 tỷ USD, tăng 4,4%, tiếp tục đóng góp tích cực vào cán cân thương mại của nền kinh tế.

Cơ cấu thị trường cũng cho thấy dư địa tăng trưởng đáng chú ý. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất của nông, lâm, thủy sản Việt Nam, chiếm 22,7% thị phần và tăng 22,1%. Hoa Kỳ đứng thứ hai với tỷ trọng 19,1%; Nhật Bản chiếm 6,8%. Diễn biến này đặt ra yêu cầu vừa khai thác tốt các thị trường lớn, vừa đa dạng hóa đầu ra để hạn chế rủi ro và duy trì đà tăng xuất khẩu.

Chặng “nước rút” gần 25 tỷ USD xuất khẩu

Từ kết quả 8 tháng, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng yêu cầu toàn ngành giữ vững mục tiêu tăng trưởng GDP khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản cả năm 2026 ở mức 4%. Trong đó, nông nghiệp dự kiến tăng khoảng 3,77%; lâm nghiệp 5,23%; thủy sản 5,12%. Giá trị sản xuất trồng trọt đặt mục tiêu tăng khoảng 2,93%, chăn nuôi khoảng 5,02%.

Theo kịch bản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quý III cần đạt mức tăng khoảng 4,15%, đưa tăng trưởng 9 tháng lên khoảng 4,05%; riêng quý IV phải tăng khoảng 4,20%. Như vậy, động lực tăng trưởng trong phần còn lại của năm phải được khai thác đồng thời từ sản xuất, chế biến, tiêu thụ và thương mại.

Áp lực lớn hơn nằm ở mục tiêu xuất khẩu. Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cả năm 2026 được xác định ở mức 74,2 tỷ USD. Với 49,3 tỷ USD đã đạt được sau 8 tháng, toàn ngành cần tạo thêm khoảng 24,9 tỷ USD trong 4 tháng cuối năm, tương đương bình quân hơn 6,2 tỷ USD mỗi tháng.

Để đạt mục tiêu này, yêu cầu đặt ra không chỉ là gia tăng lượng hàng xuất khẩu mà còn phải nâng giá trị sản phẩm và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường. Các doanh nghiệp đang phải thích ứng với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và sản xuất xanh, trong khi chi phí logistics và cạnh tranh thương mại tiếp tục tạo sức ép.

Vì vậy, dư địa tăng trưởng cần được mở rộng từ tổ chức lại sản xuất theo tín hiệu thị trường, phát triển vùng nguyên liệu ổn định đến chế biến sâu và xây dựng chuỗi liên kết. Việc gia tăng giá trị trên một đơn vị sản phẩm sẽ quyết định khả năng cải thiện hiệu quả xuất khẩu, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tăng sản lượng.

Ở góc độ thị trường, mức tăng mạnh tại Trung Quốc đang tạo thêm cơ hội cho nhiều nhóm hàng nông sản. Tuy nhiên, cùng với khai thác thị trường này, ngành cần củng cố thị phần tại Hoa Kỳ, Nhật Bản và tiếp tục mở rộng các thị trường tiềm năng, qua đó tạo cơ cấu xuất khẩu cân bằng hơn.

Chặng “nước rút” 4 tháng cuối năm vì thế có ý nghĩa quyết định đối với khả năng hoàn thành kế hoạch năm 2026. Nếu duy trì được nhịp tăng trưởng theo kịch bản và đạt thêm gần 25 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản sẽ tiếp tục là một trong những nguồn đóng góp quan trọng cho tăng trưởng, xuất siêu và ổn định kinh tế vĩ mô.