Từ đồi quýt lên sóng trực tuyến: Thay đổi cách bán hàng ở vùng quê Phú Thọ

Bí thư xã trực tiếp bán hàng trên mạng

Thay vì ngồi trong phòng làm việc, ngày 7.11 vừa qua, ông Nguyễn Duy Tư, Bí thư Đảng ủy xã Vân Sơn, mang máy móc lên tận vườn quýt giữa đồi để livestream bán hàng. Phía sau ông là những hàng cây trĩu quả; trước mặt là máy quay, màn hình máy tính cùng hàng loạt bình luận từ người xem.

Phiên phát sóng diễn ra trên kênh Facebook "Bí thư xứ Mường", từ 9h đến 17h. Suốt 8 tiếng, ông Tư cùng chủ vườn giới thiệu sản phẩm, chia sẻ quy trình trồng, chăm sóc, chất lượng quýt và giải đáp trực tiếp câu hỏi của khách hàng. Đây là lần đầu tiên người đứng đầu cấp ủy xã trực tiếp đứng trước ống kính để tư vấn, tiếp nhận đơn và bán nông sản cho người dân.

"Trước đó, tôi từng quay video giới thiệu cảnh đẹp, du lịch và cuộc sống địa phương, nhưng việc trực tiếp đứng trước máy quay để tư vấn, nhận đơn hàng là trải nghiệm khá mới mẻ", ông Tư chia sẻ.

Đáng chú ý không chỉ là việc Bí thư Đảng ủy xã lên sóng bán quýt, mà còn ở cách địa phương chủ động tiếp cận thị trường, đưa nông sản trực tiếp tới người tiêu dùng qua mạng xã hội thay vì chờ thương lái.

Khó khăn đầu tiên là kết nối Internet do khu vườn nằm trên đỉnh đồi, xa khu dân cư. Địa phương phải khảo sát nhiều nơi vì vườn gần thì quả chưa chín, nơi quýt đẹp lại yếu sóng. Cuối cùng, ê-kíp quyết định kéo dây mạng lên tận đỉnh đồi, đưa máy tính, máy ảnh và thiết bị vào vận hành.

Khoảng 40 người, chủ yếu là đoàn viên thanh niên và hội viên phụ nữ, được huy động hỗ trợ hậu cần, kỹ thuật, theo dõi bình luận, ghi đơn, thu hoạch và đóng gói. Riêng nhóm chốt đơn có 5-6 người trực.

Dự kiến chỉ phát sóng 3 tiếng, nhưng lượng khách hỏi mua tăng nhanh khiến buổi livestream kéo dài tới 17h, có lúc đạt 500-600 người xem cùng lúc. Suốt 8 tiếng, ông Tư gần như không rời máy quay. Thống kê sơ bộ đến chiều 9.11 ghi nhận khoảng 2.000 đơn đặt mua, tương ứng hơn 12 tấn quýt.

Kết quả này tạo động lực để xã tiếp tục thử nghiệm cách làm mới. Theo ông Tư, địa phương đang dự định tổ chức phiên livestream tiêu thụ củ cải Vân Sơn.

Thay đổi tư duy để mở rộng đầu ra nông sản

Lâu nay, việc tiêu thụ nông sản ở nông thôn chủ yếu dựa vào thương lái và chợ truyền thống. Dù sản phẩm đạt chất lượng, đầu ra vẫn phụ thuộc người thu mua, khiến nông dân bị động khi thị trường biến động.

Phiên livestream tại Vân Sơn mở ra hướng đi khác khi người trồng quýt trực tiếp giới thiệu sản phẩm tới khách hàng khắp nơi. Người mua được thấy tận mắt vườn cây, trái quýt trên cành, nghe tư vấn và đặt hàng ngay trên sóng. Sự kết nối trực tiếp này giúp nông dân mở rộng thị trường, chủ động quảng bá và từng bước xây dựng kênh tiêu thụ riêng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khâu trung gian.

Để thay đổi cách bán hàng, trước hết phải đổi mới tư duy, trong đó người đứng đầu cần dám thử nghiệm và trực tiếp đồng hành cùng người dân. Việc Bí thư Đảng ủy xã lên sóng bán nông sản vì thế mang ý nghĩa lớn hơn một hoạt động quảng bá, gửi đi thông điệp rằng chuyển đổi số không xa vời hay chỉ dành cho doanh nghiệp, giới trẻ. Công nghệ có thể bắt đầu từ chính công việc thường ngày của nhà nông, từ giới thiệu sản phẩm đến tìm kiếm khách hàng và tổ chức tiêu thụ.

Thay vì chỉ vận động suông, chính quyền tổ chức hoạt động thực tế để bà con thấy rõ hiệu quả. Khi hàng nghìn đơn hàng được chốt từ một buổi phát sóng, giá trị của việc đưa nông sản lên môi trường số trở nên cụ thể, thuyết phục hơn mọi lời tuyên truyền. Cán bộ không đứng ngoài mà trực tiếp xắn tay làm cùng dân, tạo động lực chuyển biến từ bên trong cộng đồng.

Từ kết nối Internet đến nâng cao kỹ năng số cho người dân

Đằng sau phiên livestream 8 tiếng cho thấy chuyển đổi số ở cơ sở không chỉ là có điện thoại thông minh hay Internet, mà đòi hỏi nhiều kỹ năng từ chuẩn bị nội dung, vận hành thiết bị, duy trì đường truyền đến tương tác và quản lý đơn hàng. Khi lượng khách tăng nhanh, hạn chế về kỹ thuật và nhân lực lập tức bộc lộ.

Ông Nguyễn Duy Tư cho biết, do chưa có phần mềm tự động, ê-kíp phải kiểm tra thủ công bình luận và tin nhắn để ghi đơn. Khách đặt hàng ở nhiều thời điểm, qua nhiều kênh khiến việc tổng hợp, đối chiếu tốn nhiều thời gian, trong khi đường truyền trên đồi đôi lúc chập chờn.

Thực tế này cho thấy để kinh doanh hiệu quả trên môi trường số, người dân không thể chỉ dừng ở việc biết dùng Facebook hay đăng vài ảnh sản phẩm. Bà con cần được trang bị kỹ năng thiết thực: từ tạo nội dung, quay video, livestream, giao tiếp khách hàng đến quản lý đơn, thanh toán và vận chuyển; đồng thời biết nhận diện thông tin xấu độc, bảo mật tài khoản, dữ liệu cá nhân và phòng tránh lừa đảo trực tuyến.

Câu chuyện ở Vân Sơn cho thấy giảm nghèo thông tin hiện nay không chỉ là phủ sóng Internet hay cung cấp tin tức đời sống, mà quan trọng hơn là giúp người dân biết tìm kiếm, chọn lọc và khai thác thông tin để cải thiện sinh kế. Khi được hướng dẫn phù hợp, chiếc điện thoại thông minh sẽ không chỉ để liên lạc mà trở thành công cụ quảng bá, kết nối thị trường và gia tăng thu nhập.

Vì vậy, giảm nghèo thông tin cần gắn chặt với nâng cao năng lực số, giúp người dân ứng dụng công nghệ sát điều kiện sản xuất của từng hộ. Tại Vân Sơn, việc huy động khoảng 40 đoàn viên, hội viên phụ nữ tham gia phiên livestream đã giúp lực lượng này trực tiếp thực hành từ khâu chuẩn bị, vận hành đến xử lý đơn hàng. Nếu duy trì bài bản, đây sẽ là nòng cốt hỗ trợ chuyển đổi số tại cộng đồng, theo phương châm người biết hướng dẫn người chưa biết để kỹ năng số lan tỏa bền vững.

Mở rộng đầu ra cho nông sản bằng tư duy số

Vân Sơn có nhiều nông sản đặc trưng như quýt, củ cải. Việc đưa các sản phẩm này lên không gian mạng mở ra hướng khai thác mới cho thế mạnh tại chỗ. Thay vì chỉ chú trọng sản lượng, người sản xuất cần quan tâm hơn tới cách giới thiệu, xây dựng hình ảnh và tiếp cận thị trường, bởi nông sản muốn cạnh tranh phải đi kèm thông tin minh bạch, hình ảnh hấp dẫn và giao nhận thuận tiện.

Livestream tại vườn có lợi thế trực quan khi khách hàng thấy sản phẩm ngay nơi trồng, tạo sự gần gũi và tăng tương tác. Tuy nhiên, một buổi phát sóng thành công chưa thể thay thế quy trình tiêu thụ bền vững. Địa phương cần hoàn thiện đồng bộ từ xác định sản lượng cung ứng, đồng nhất chất lượng, quy cách đóng gói đến vận chuyển và chăm sóc khách hàng.

Bên cạnh đó, cần chuẩn bị sẵn nhân lực và phần mềm quản lý dữ liệu để phân loại, xác nhận và theo dõi giao nhận thay cho cách ghi chép thủ công khi lượng đơn tăng cao. Với các hộ chưa quen thương mại điện tử, chính quyền và đoàn thể cần tổ chức tập huấn thực hành; thanh niên am hiểu công nghệ đồng hành cùng người lớn tuổi tạo tài khoản, đăng sản phẩm, quay video và chốt đơn.

Đặc biệt, phát triển kênh bán hàng phải đi đôi với giữ uy tín. Thông tin về nguồn gốc, chất lượng, giá bán và giao hàng cần công khai, minh bạch; người bán phải giữ đúng cam kết để tạo niềm tin thay vì chỉ chạy theo số lượng đơn trong một buổi phát sóng.

Dự định livestream tiêu thụ củ cải Vân Sơn cho thấy địa phương muốn biến cách làm này thành kênh phân phối thường xuyên. Câu chuyện từ đồi quýt Phú Thọ gợi mở bài học chung cho chuyển đổi số nông thôn: công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân biết làm chủ và hưởng lợi. Khi người đứng đầu đổi mới tư duy, chính quyền chủ động mở lối và bà con được trang bị kỹ năng cần thiết, nông sản địa phương sẽ có thêm bệ phóng vươn ra thị trường rộng lớn, giúp nông dân chủ động sản xuất và nâng cao thu nhập.