Hà Nội quy trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra đốt rác

Bất chấp nhiều chỉ đạo và khuyến cáo, tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch và đốt rác thải sinh hoạt tự phát vẫn diễn ra tại nhiều địa phương ở Hà Nội. Trước thực trạng này, TP Hà Nội đang siết chặt trách nhiệm của chính quyền cơ sở, coi đây là giải pháp trọng tâm nhằm giảm ô nhiễm môi trường và cải thiện chất lượng không khí.

Thông qua ứng dụng iHanoi, cơ quan chức năng đã tiếp nhận hàng chục phản ánh của người dân về tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch và đốt rác thải sinh hoạt ngoài trời. Ghi nhận của phóng viên Báo Lao Động cho thấy, tình trạng đổ trộm rác thải, phế thải xây dựng và đốt rác vẫn diễn ra tại nhiều địa bàn, đặc biệt ở khu vực ngoại thành như Nam Phù, Quốc Oai, Kiều Phú, Thanh Trì, Long Biên...

Ông Nguyễn Văn Quý - Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) cho biết, phản ánh của người dân và thông tin từ các cơ quan báo chí sẽ là căn cứ để cơ quan chức năng kiểm tra, xem xét trách nhiệm của chính quyền địa phương, đồng thời là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu. Điều này cho thấy TP Hà Nội không chỉ dừng ở công tác tuyên truyền mà đã chuyển sang kiểm soát bằng trách nhiệm cụ thể.

Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, việc đốt rơm rạ sau thu hoạch đã diễn ra nhiều năm. TS Hoàng Dương Tùng - Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam, cho rằng đốt rơm rạ là nguồn phát thải hoàn toàn có thể kiểm soát. Nếu chính quyền cơ sở quyết liệt và người dân thay đổi thói quen, tình trạng này sẽ giảm đáng kể.

Theo ông Tùng, rơm rạ không phải là chất thải vô giá trị mà là nguồn sinh khối có thể được thu gom để sản xuất nấm, phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi hoặc làm nguyên liệu cho mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Nhiều địa phương đã biến phụ phẩm này thành hàng hóa, góp phần tăng thu nhập cho nông dân và giảm phát thải khí nhà kính.

Trong khi đó, tại một số địa phương, hạ tầng thu gom, trung chuyển rác thải sinh hoạt còn hạn chế, cùng với ý thức của một bộ phận người dân chưa cao khiến tình trạng đốt rác tự phát vẫn tái diễn.

Các chuyên gia môi trường cảnh báo, điều đáng lo ngại là việc đốt rác không chỉ là những cột khói có thể nhìn thấy bằng mắt thường mà còn là lượng bụi mịn PM2.5 và các khí độc phát sinh trong quá trình đốt rơm rạ, rác thải. Đây là những tác nhân ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp, tim mạch, làm suy giảm chất lượng không khí và gia tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt đối với người già, trẻ em và người có bệnh nền. Khói từ các đám cháy cũng làm giảm tầm nhìn, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông và cháy lan.

Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai đồng bộ các giải pháp cải thiện chất lượng không khí, việc xử lý dứt điểm tình trạng đốt rơm rạ và đốt rác tự phát được đánh giá là giải pháp có thể mang lại hiệu quả nhanh.

Mới đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội yêu cầu UBND các xã, phường khẩn trương triển khai các biện pháp chấm dứt tình trạng đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp và đốt rác tự phát. Đáng chú ý, Chủ tịch UBND cấp xã, phường phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Chủ tịch UBND TP Hà Nội về công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn cho biết, chấm dứt tình trạng đốt rơm rạ và đốt rác tự phát là nhiệm vụ cấp bách nhằm thực hiện mục tiêu cải thiện chất lượng môi trường không khí của Thủ đô. Những địa phương để xảy ra tình trạng đốt kéo dài hoặc bị người dân phản ánh nhiều lần sẽ phải kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu.

Cùng với việc quy trách nhiệm người đứng đầu, TP Hà Nội cũng yêu cầu các địa phương hoàn thiện hệ thống thu gom, trung chuyển và xử lý chất thải; xóa bỏ các bãi rác tự phát; tăng cường quản lý chất thải phát sinh từ làng nghề, cụm công nghiệp và các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ. Lực lượng công an cấp xã cũng được giao tăng cường tuần tra, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Để chấm dứt tình trạng đốt rơm rạ và rác thải tự phát, chế tài nghiêm khắc là cần thiết nhưng chưa đủ. Quan trọng hơn là xây dựng được chuỗi thu gom, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, đầu tư hoàn thiện hạ tầng thu gom rác và duy trì sự giám sát thường xuyên của chính quyền cơ sở. Khi trách nhiệm được xác định rõ, người dân có giải pháp thay thế khả thi và các hành vi vi phạm bị xử lý nghiêm, mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh, sạch và có chất lượng không khí tốt hơn mới có thể đạt được.