Không có làn ưu tiên, xe buýt khó đúng giờ như kỳ vọng

Người dân có thể lên xe buýt vì được miễn phí, nhưng để gắn bó lâu dài, họ cần một dịch vụ thuận tiện, nhanh chóng và đáng tin cậy.

Trong đó, yếu tố quan trọng nhất là đúng giờ.

Không ai muốn mỗi sáng đứng chờ xe buýt trong tâm trạng thấp thỏm không biết khi nào xe đến. Cũng không ai muốn mất thêm hàng chục phút trên đường chỉ vì xe buýt phải chen chúc giữa dòng phương tiện hỗn hợp.

Nếu thời gian di chuyển không thể dự đoán, xe buýt rất khó cạnh tranh với xe máy. Bởi vậy, nghiên cứu triển khai làn ưu tiên cho xe buýt là hướng đi cần thiết.

Làn ưu tiên để phục vụ cho vài chục, thậm chí cả trăm hành khách đang ngồi trên một phương tiện. Một chiếc xe buýt chở vài chục người rõ ràng cần được ưu tiên hơn xe máy, vốn mỗi chiếc chỉ chở một hoặc hai người.

Tuy nhiên, không ít tuyến đường của TPHCM hiện nay đã quá tải ngay cả khi chưa bố trí làn ưu tiên, nếu áp dụng một cách máy móc, làn riêng cho xe buýt có thể làm gia tăng áp lực lên phần diện tích mặt đường còn lại.

Vì vậy, không thể triển khai đại trà, mà lựa chọn đúng nơi, đúng thời điểm và đúng cách.

Những tuyến đường có mặt cắt rộng, lưu lượng xe buýt lớn và có khả năng kết nối với metro, bến xe hoặc các đầu mối giao thông công cộng cần được triển khai trước.

Những khu vực thường xuyên ùn tắc vào giờ cao điểm cũng cần được nghiên cứu các giải pháp linh hoạt.

Quan trọng hơn, làn ưu tiên phải đi cùng với công nghệ quản lý hiện đại. Camera giám sát, hệ thống GPS, trí tuệ nhân tạo và xử phạt nguội cần được áp dụng đồng bộ để bảo đảm phương tiện khác không lấn làn.

Nhưng ngay cả làn ưu tiên cũng chưa phải lời giải duy nhất.

Xe buýt chỉ thực sự hấp dẫn khi được đặt trong một hệ sinh thái giao thông công cộng hoàn chỉnh. Người dân phải dễ dàng đi bộ đến trạm dừng, thuận tiện chuyển tiếp sang metro, xe đạp công cộng hoặc xe buýt trung chuyển.

Nhà chờ phải sạch sẽ, an toàn, vé điện tử phải liên thông và thông tin hành trình phải được cập nhật theo thời gian thực.

Nói cách khác, hành khách không chỉ quan tâm đến chuyến xe buýt mà còn quan tâm đến toàn bộ hành trình từ nhà đến nơi làm việc.

TPHCM đang đứng trước cơ hội lớn để thay đổi thói quen đi lại của người dân.

Chính sách miễn phí vé đã tạo được cú hích ban đầu, nhưng muốn biến cú hích đó thành sự chuyển dịch bền vững từ xe cá nhân sang giao thông công cộng, thì xe buýt phải nhanh hơn, đúng giờ và thuận tiện hơn.