Ngày này năm xưa: Ngày khai giảng đầu tiên của nước Việt Nam độc lập (1945)

Ngày khai giảng đầu tiên của nước Việt Nam độc lập

Bản sao bức thư Bác Hồ gửi cho các học sinh nhân ngày khai giảng năm học đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ảnh: Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III

Theo tư liệu TTXVN, ngày 5.9.1945, chỉ ba ngày sau khi đọc Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới học sinh nhân ngày khai trường năm học 1945-1946. Đây là ngày khai giảng đầu tiên của nền giáo dục trong một nước Việt Nam độc lập.

Trong thư, Người nhấn mạnh học sinh được hưởng một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam, đồng thời kỳ vọng thế hệ trẻ ra sức học tập để góp phần xây dựng đất nước. Bức thư vì thế trở thành một văn kiện có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử giáo dục Việt Nam.

Từ dấu mốc 5.9.1945, ngày 5.9 dần được duy trì và trở thành ngày khai giảng thống nhất, thường niên của các cơ sở giáo dục trên cả nước, trở thành một dấu mốc quen thuộc với nhiều thế hệ học sinh.

Đáng chú ý, ngày 5.9.2025, cả nước tổ chức lễ kỷ niệm 80 năm truyền thống ngành Giáo dục và khai giảng năm học 2025-2026. Khoảng 52.000 cơ sở giáo dục tham dự trực tuyến, với khoảng 1,6 triệu giáo viên và gần 26 triệu học sinh, sinh viên.

“Lời kêu gọi quốc dân” được công bố

Cũng trong ngày 5.9.1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh có “Lời kêu gọi quốc dân”, đăng trên Báo Cứu quốc số 36.

Theo tư liệu Bảo tàng Hồ Chí Minh, trong lời kêu gọi, Người nêu rõ nhân dân Việt Nam hoan nghênh quân Đồng minh vào Việt Nam để tước khí giới quân Nhật, nhưng “cương quyết phản đối quân Pháp kéo vào Việt Nam”, bởi mục đích của lực lượng này là đưa dân tộc Việt Nam trở lại vòng nô lệ.

Trước tình hình một số quân Pháp đã lọt vào nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi đồng bào sẵn sàng chờ lệnh Chính phủ để chiến đấu.

Lời kêu gọi được đưa ra chỉ ít ngày sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, thể hiện rõ quyết tâm bảo vệ nền độc lập vừa giành được trước nguy cơ tái lập ách thống trị của thực dân Pháp.

Khai mạc Đại hội III của Đảng

Theo tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, ngày 5.9.1960, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng khai mạc tại Hà Nội và diễn ra đến ngày 10.9.1960.

Đại hội có 525 đại biểu chính thức và 51 đại biểu dự khuyết, đại diện cho hơn 500.000 đảng viên trong cả nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh được bầu làm Chủ tịch Đoàn Chủ tịch; đồng chí Lê Duẩn được bầu làm Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Đáng chú ý, Đại hội xác định đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Đại hội cũng thông qua kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, tạo định hướng lớn cho quá trình xây dựng miền Bắc.

Việt Nam và Lào chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao

Theo tư liệu TTXVN, ngày 5.9.1962, Việt Nam và Lào chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao, mở ra một chương mới trong quan hệ giữa hai nước.

Sự kiện diễn ra sau Hiệp định Genève về Lào, trong bối cảnh hai dân tộc tiếp tục phối hợp đấu tranh vì độc lập, chủ quyền và thống nhất đất nước.

Đáng chú ý, quan hệ Việt Nam - Lào sau đó tiếp tục được củng cố bằng Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác ký ngày 18.7.1977. Hai nước xây dựng mối quan hệ đặc biệt, được lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước nhiều lần khẳng định là tài sản chung quý báu của hai dân tộc.

Năm 2022, Việt Nam và Lào kỷ niệm 60 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao, đánh dấu chặng đường hợp tác lâu dài giữa hai nước.

Thành lập Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM

Ngày 5.9.1987, UBND TP.HCM ban hành Quyết định số 194/QĐ-UB thành lập Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM.

Bảo tàng đặt tại số 97A Phó Đức Chính, quận 1 (cũ), trong một công trình có giá trị đặc biệt về kiến trúc. Sau thời gian chuẩn bị, bảo tàng mở cửa đón khách vào cuối tháng 5.1989.

Hiện nơi đây lưu giữ hơn 22.000 hiện vật, trong đó có nhiều bộ sưu tập và tác phẩm có giá trị của mỹ thuật Việt Nam, như ký họa kháng chiến và tác phẩm của các họa sĩ Nguyễn Gia Trí, Nguyễn Sáng, Diệp Minh Châu.

Đáng chú ý, công trình được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố năm 2012, trở thành một địa chỉ quan trọng trong hệ thống bảo tồn, nghiên cứu và giới thiệu mỹ thuật Việt Nam.

Khánh thành nhà bia tưởng niệm tại Tà Thiết

Ngày 5.9.2017, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam Việt Nam ở Tà Thiết, tỉnh Bình Phước (nay thuộc Đồng Nai), công trình nhà bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ được khánh thành.

Công trình cao khoảng 18m, đường kính chân 12m, gồm các cánh tạo hình vươn lên, ở trung tâm đặt bia ghi dòng chữ “Tổ quốc ghi công”. Tổng kinh phí xây dựng khoảng 14,9 tỉ đồng, do Tập đoàn Viettel tài trợ.

Đáng chú ý, Tà Thiết từng là căn cứ của Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Khu di tích được Thủ tướng Chính phủ công nhận là di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2015.

Nhà bia góp phần bổ sung không gian tưởng niệm, giáo dục truyền thống tại một địa danh có vị trí quan trọng trong lịch sử quân sự Việt Nam.

Vụ tấn công tại Olympic Munich

Ngày 5.9.1972, Olympic Munich tại Cộng hòa Liên bang Đức trở thành tâm điểm của một vụ tấn công nghiêm trọng.

Các tay súng đột nhập khu nhà của đoàn Israel tại Làng Olympic, bắt giữ thành viên đoàn làm con tin. Vụ việc kéo dài sang ngày 6.9 và kết thúc với cái chết của 11 thành viên đoàn Israel cùng một cảnh sát Đức; 5 kẻ tấn công cũng thiệt mạng.

Đáng chú ý, sự kiện gây chấn động Olympic và quốc tế, khiến vấn đề an ninh tại các kỳ Thế vận hội được đặc biệt quan tâm trong những năm sau đó.

Vụ tấn công cũng trở thành một trong những sự kiện bi thảm nhất trong lịch sử phong trào Olympic hiện đại, khi một kỳ đại hội vốn được kỳ vọng là biểu tượng của hòa bình và hữu nghị bị phủ bóng bởi bạo lực.

Công ước quốc tế đầu tiên có tính ràng buộc về AI

Ngày 5.9.2024, Công ước khung của Hội đồng châu Âu về trí tuệ nhân tạo và quyền con người, dân chủ, pháp quyền được mở để ký tại Vilnius, Litva.

Công ước được Hội đồng châu Âu mô tả là điều ước quốc tế có tính ràng buộc pháp lý đầu tiên trên thế giới trong lĩnh vực này.

Đáng chú ý, Mỹ, Anh và Liên minh châu Âu nằm trong nhóm những bên đầu tiên ký Công ước, cùng một số quốc gia khác. EU ký thay mặt 27 nước thành viên.

Văn kiện đặt trọng tâm vào việc bảo đảm các hoạt động liên quan đến AI phù hợp với quyền con người, dân chủ và pháp quyền, trong bối cảnh công nghệ trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh và ngày càng tác động sâu rộng đến đời sống xã hội.