Người dân Lào Cai gác núi, canh đồi, ứng phó nguy cơ sạt lở mùa mưa lũ

Những ngày đầu tháng 8, mưa phủ trắng các sườn núi ở xã Chế Tạo. Con đường độc đạo dẫn vào nhiều thôn vẫn còn ngổn ngang đất đá sau các đợt sạt lở trước đó.

Mỗi khi mây đen kéo đến, điện thoại của cán bộ xã lại liên tục đổ chuông với những tin báo từ trưởng thôn, bí thư chi bộ và người dân về các điểm xuất hiện vết nứt hoặc taluy có dấu hiệu trượt.

Ông Giàng A Chang, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Chế Tạo - cho biết, sau nhiều đợt mưa lớn, chính quyền xã đã phối hợp với lực lượng công an, quân sự, dân quân tự vệ và các tổ xung kích thường xuyên kiểm tra những khu vực có nguy cơ cao.

"Chúng tôi không chờ đến khi xảy ra sạt lở mới xử lý. Hễ có thông tin về nước đổi màu hay đất đá rơi bất thường là cán bộ xuống kiểm tra ngay.

Nếu đánh giá không bảo đảm an toàn thì kiên quyết vận động người dân di dời", ông Chang nói.

Theo ông Chang, điều thuận lợi nhất hiện nay là người dân đã thay đổi nhận thức sau khi chứng kiến nhiều vụ sạt lở gây thiệt hại trong những năm gần đây.

Thay vì chủ quan ở lại giữ tài sản, nhiều hộ chủ động chuẩn bị đồ dùng thiết yếu, sẵn sàng sơ tán khi nhận được cảnh báo.

Ở xã Trấn Yên, những vết sạt lở phía sau nhà ông Đỗ Ngọc Thạch, thôn Minh Quán 1 là lời cảnh báo rõ ràng về sức tàn phá của thiên tai.

Trong hai năm 2024 và 2025, gia đình ông đã 3 lần chịu sạt lở, với hàng trăm mét khối đất đá đổ xuống sau những trận mưa lớn kéo dài.

Từ những lần thiên tai ấy, gia đình ông Thạch chủ động gia cố các điểm xung yếu, khơi thông dòng chảy và thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết.

“Bà con nhân dân khu vực sạt lở và nhất là gia đình nhà tôi luôn chủ động các phương án, bằng cách theo dõi các hiện tượng thiên nhiên. Nếu nguy cơ cao quá, gia đình tôi cũng chủ động di chuyển đến nơi an toàn”, ông Thạch nói.

Tương tự, gia đình chị Giàng Thị Mê, ở thôn Lao Chải, xã Lao Chải là một trong những hộ chịu thiệt hại nặng nề nhất. Sau nhiều năm tích góp và được Nhà nước hỗ trợ, năm ngoái gia đình chị mới xây dựng được căn nhà kiên cố.

Tuy nhiên, chỉ sau hai ngày mưa lớn, một khối lượng lớn đất đá từ taluy dương bất ngờ sạt xuống, khiến ngôi nhà gần như bị phá hủy hoàn toàn.

Sau đợt mưa lũ, chị Mê và nhiều hộ dân trong bản đã hình thành thói quen quan sát những dấu hiệu bất thường của núi rừng.

Chỉ cần xuất hiện vết nứt mới trên sườn đồi, dòng nước từ khe núi chuyển màu đục hay tiếng cây đổ giữa đêm, người dân lập tức báo cho trưởng thôn hoặc chính quyền xã.

Theo lãnh đạo địa phương, những người am hiểu địa hình lại chính là lực lượng phát hiện sớm nguy cơ hiệu quả nhất. Họ biết khu vực nào từng nứt núi, taluy nào dễ sạt, dòng suối nào thường xuất hiện lũ quét.

Những thông tin này giúp chính quyền khoanh vùng nguy hiểm và xử lý kịp thời trước khi xảy ra sự cố.

“Chúng tôi quán triệt tinh thần không để bị động, bất ngờ trong mọi hoàn cảnh. Mục tiêu cao nhất là đảm bảo tuyệt đối an toàn tính mạng cho người dân và giảm thiểu đến mức thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra”, bà Đào Thị Thu Thủy - Bí thư Đảng ủy xã Lao Chải bày tỏ.