Phát hiện giáp sắt mạ thiếc 1.700 năm tuổi ở Trung Quốc

Theo Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học Thiệu Hưng, những phát hiện này là các hiện vật sắt mạ thiếc cổ nhất được biết đến tại Trung Quốc, đồng thời là bằng chứng về hoạt động sản xuất sắt mạ thiếc cổ nhất được phát hiện trên thế giới.

Phát hiện cho thấy vào thời Ngô, các nghệ nhân tại khu vực nay thuộc tỉnh Chiết Giang đã làm chủ kỹ thuật phủ thiếc lên bề mặt sắt, cho thấy trình độ luyện kim đáng chú ý của khu vực cách đây khoảng 1.700 năm.

Kỹ thuật mạ thiếc trên áo giáp

Trong ba năm qua, các nhà khảo cổ đã khai quật hàng trăm tấm giáp sắt mạ thiếc từ những giếng cổ và hố tro tại di chỉ Jizhong. Phân tích ban đầu cho thấy bề mặt các tấm giáp chứa hàm lượng thiếc cao.

Các nghiên cứu tiếp theo được thực hiện với sự phối hợp của Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học Thiệu Hưng và Viện Di sản Văn hóa và Lịch sử Khoa học & Công nghệ thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Bắc Kinh, nhằm xác định thành phần vật liệu, cấu trúc và dấu vết kỹ thuật trên các hiện vật.

Kết quả cho thấy các nghệ nhân đã nhúng những tấm giáp sắt vào thiếc nóng chảy để tạo một lớp phủ liên tục trên bề mặt. Lớp thiếc giúp ngăn sắt tiếp xúc với không khí và hơi ẩm, qua đó hạn chế quá trình ăn mòn.

Đáng chú ý, dù đã nằm dưới lòng đất khoảng 1.700 năm, nhiều mảnh giáp vẫn giữ được lớp bề mặt màu trắng bạc.

Theo các nhà nghiên cứu, ngoài tác dụng chống gỉ, lớp phủ này còn tạo cho áo giáp vẻ ngoài sáng bóng, khác biệt với những loại áo giáp sắt thường có màu tối. Điều này có thể khiến những tấm giáp mạ thiếc trở thành trang bị quân sự có giá trị cao hơn.

Dấu mốc trong lịch sử luyện kim

Trước phát hiện tại Jizhong, Trung Quốc đã có lịch sử lâu đời về sử dụng thiếc làm lớp phủ trên các sản phẩm bằng đồng và một số vật liệu khác. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về kỹ thuật mạ thiếc trên sắt trong thời kỳ sớm vẫn còn hạn chế.

Các nhà nghiên cứu cho rằng kỹ thuật mạ thiếc trên áo giáp sắt tại Jizhong có thể kế thừa truyền thống mạ thiếc đã tồn tại ở địa phương từ các thời kỳ trước, sau đó được áp dụng cho vật liệu sắt.

Đại học Khoa học và Công nghệ Bắc Kinh cho biết trong các thời kỳ từ tiền Tần đến nhà Hán, thiếc từng được sử dụng rộng rãi làm lớp phủ bề mặt trên đồ đồng và gốm sứ. Việc áp dụng kỹ thuật này lên sắt cho thấy sự phát triển và thích ứng của công nghệ luyện kim.

Các nhà nghiên cứu cũng cho rằng sự trao đổi kỹ thuật giữa những xưởng chuyên môn tại Jizhong, bao gồm xưởng đúc đồng, sản xuất vũ khí sắt và các sản phẩm luyện kim khác, có thể đã góp phần thúc đẩy kỹ thuật mới.

Những tấm giáp sắt mạ thiếc được phát hiện tại Jizhong vì thế không chỉ cung cấp bằng chứng về kỹ thuật luyện kim của thời Ngô mà còn mở thêm góc nhìn về quy mô và trình độ sản xuất thủ công tại khu vực này cách đây khoảng 1.700 năm.