Thuốc lá điện tử vẫn len lỏi sau lệnh cấm, giao dịch ngày càng tinh vi

Nhiều chiêu trò bán hàng "che mắt"

Theo ghi nhận của phóng viên, trên một số hội, nhóm và fanpage liên quan đến thuốc lá điện tử (VAPE) với hàng nghìn người theo dõi, việc rao bán không còn công khai dày đặc như trước, song vẫn duy trì đều đặn. Các bài đăng hạn chế nhắc trực tiếp đến sản phẩm, sử dụng từ ngữ “ẩn” hoặc ký hiệu thay thế, đồng thời chuyển sang trao đổi qua tin nhắn riêng để tránh bị phát hiện.

Trong vai người có nhu cầu mua, chúng tôi liên hệ với tài khoản Z.T.Đ - một đầu mối công khai số điện thoại, Zalo và nhận giao hàng hoả tốc từ thành phố Hồ Chí Minh đi các tỉnh. Chỉ sau vài tin nhắn, người này gửi hơn 20 loại tinh dầu thuốc lá điện tử với nhiều hương vị khác nhau.

“Loại 30ni dành cho người mới hút vì nicotine nhẹ hơn. Ai hút lâu thì dùng 60ni, lạnh và nicotine cao hơn”, người bán tư vấn. Giá mỗi lọ tinh dầu dao động từ 280.000 – 290.000 đồng, tuỳ loại.

Đáng chú ý, khi đề cập đến việc vận chuyển thuốc lá điện tử ra Hà Nội, người bán không ngần ngại chia sẻ cách “lách luật”. "Ngoài Hà Nội đợt này thuốc lá điện tử kiểm soát, siết chặt nên nhiều người khó mua, nên cũng có nhiều đơn hàng được chuyển từ TP.HCM ra. Sản phẩm sẽ được thay đổi tên gọi trên hoá đơn vận chuyển, 3-4 ngày thì khách nhận được", người này khẳng định.

Tương tự, trong cuộc trao đổi với một người bán khác tại Hà Nội, người này cho biết hiện chỉ còn loại có hàm lượng nicotine cao. Khi được hỏi về phương thức giao hàng, người này thừa nhận việc vận chuyển thuốc lá điện tử hiện gặp nhiều trở ngại do nhiều shipper đã cảnh giác với các đơn hàng dạng này.

Từ các trường hợp cụ thể trên có thể thấy sau khi các quy định siết chặt được ban hành, hoạt động buôn bán thuốc lá điện tử không biến mất mà chuyển sang hình thức kín đáo hơn, chủ yếu qua mạng xã hội và các ứng dụng nhắn tin, với quy trình giao dịch ngày càng tinh vi.

Bất chấp lệnh cấm, thuốc lá điện tử vẫn xuất hiện nơi công cộng

Không chỉ tồn tại trên không gian mạng, việc sử dụng thuốc lá điện tử ngoài thực tế vẫn diễn ra phổ biến. Khảo sát tại một số quán nước, quán cà phê cho thấy, nhiều người vẫn vô tư sử dụng thuốc lá điện tử nơi công cộng.

Tại một quán ở Cầu Giấy (Hà Nội), chúng tôi ghi nhận người đàn ông liên tục sử dụng thuốc lá điện tử, nhả khói dày đặc trong không gian chung, bất chấp sự hiện diện của những người xung quanh.

Theo Nghị quyết số 173/2024/QH15, từ ngày 1.1.2025, việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử bị cấm hoàn toàn. Người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính từ 1 triệu đến 100 triệu đồng, thậm chí bị xử lý hình sự tuỳ theo mức độ.

Bên cạnh đó, từ ngày 15.5, Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế cũng có hiệu lực, trong đó mức phạt từ 3 triệu đến 5 triệu đồng được áp dụng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Thực tế cho thấy, dù hành lang pháp lý đã được thiết lập với các chế tài cụ thể, việc kiểm soát hoạt động mua bán và sử dụng thuốc lá điện tử vẫn đang đối mặt nhiều thách thức, đặc biệt trên môi trường mạng – nơi các giao dịch dễ dàng “ẩn mình” dưới nhiều hình thức khác nhau.

Ở góc độ pháp lý, TS, luật sư Đặng Văn Cường - Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp cho rằng, hiện đã có các quy định xử phạt hành chính và xử lý hình sự đối với hành vi buôn bán, tàng trữ, sử dụng thuốc lá điện tử. Đây là động thái quyết liệt nhằm phòng, chống tác hại của loại sản phẩm này. Theo ông, cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý người mua, áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt để hạn chế nhu cầu; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục trong nhà trường, gia đình và cộng đồng nhằm giảm thói quen sử dụng thuốc lá điện tử, đặc biệt trong giới trẻ.

Có thể thấy, để các quy định đi vào thực tiễn, ngoài việc hoàn thiện hành lang pháp lý, cần sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan chức năng trong kiểm tra, giám sát, đặc biệt trên không gian mạng. Đồng thời, nâng cao nhận thức của người dân, nhất là giới trẻ, về tác hại của thuốc lá điện tử được xem là giải pháp căn cơ, góp phần hạn chế tình trạng mua bán, sử dụng trái phép vẫn đang diễn biến phức tạp hiện nay.