5 điều kiện để sắp xếp, sáp nhập trường học theo hướng tinh gọn hiệu quả

>>> Kế hoạch sắp xếp, sáp nhập trường học của các tỉnh thành

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các địa phương hoàn thành việc sắp xếp hệ thống trường mầm non, phổ thông công lập trước ngày 30.8, hướng tới giảm khoảng 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập.

GS.TSKH.BS Dương Quý Sỹ - Ủy viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực - cho rằng, chủ trương này không đơn thuần là sắp xếp lại hệ thống trường học, mà là một nội dung quan trọng trong tiến trình đổi mới mô hình quản trị quốc gia theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp mà Đảng và Nhà nước đang triển khai.

GS.TSKH.BS Dương Quý Sỹ phân tích, điều quan trọng cần nhận thức là mục tiêu giảm khoảng 30% đầu mối không phải là đích đến cuối cùng của việc cải cách cơ học. Giá trị cốt lõi của chủ trương này nằm ở việc tái cấu trúc toàn bộ mạng lưới giáo dục theo quy mô dân số, phân bố dân cư và không gian phát triển của từng địa phương; giảm sự phân tán nguồn lực, tăng hiệu quả đầu tư công, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người học và nâng cao chất lượng giáo dục.

Nếu bộ máy hành chính nhà nước đang chuyển từ mô hình nhiều tầng nấc ba cấp như trước đây, sang mô hình tinh gọn, phân cấp mạnh, phân quyền rõ và tăng trách nhiệm giải trình thì giáo dục cũng phải chuyển đổi theo cùng tư duy đó.

"Đây cũng chính là bước chuyển từ quản lý giáo dục sang quản trị giáo dục hiện đại, lấy người học làm trung tâm, nhà giáo làm động lực, nhà trường là nền tảng và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia là mục tiêu cao nhất" - ông nói.

Ngoài việc giảm 30%, việc sắp xếp hướng tới mục tiêu giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy.

GS.TSKH.BS Dương Quý Sỹ cho rằng, điều này phù hợp với mô hình quản trị quốc gia tinh gọn, hiệu quả và tập trung đầu tư trực tiếp vào nguồn lực con người thông qua giáo dục và đào tạo. Tuy nhiên, chủ trương này muốn thành công, ông cho rằng, phải bảo đảm 5 điều kiện.

Trước hết, nguồn lực tiết kiệm được từ việc tinh gọn bộ máy phải được tái đầu tư trực tiếp cho giáo dục, đặc biệt là đội ngũ giáo viên. Giảm đầu mối quản lý không có nghĩa là giảm đầu tư cho giáo dục, mà ngược lại phải tăng đầu tư cho hoạt động dạy học, nghiên cứu, chuyển đổi số và phát triển chuyên môn.

Thứ hai, cần cơ cấu lại đội ngũ theo nguyên tắc giảm quản lý trung gian, tăng giáo viên trực tiếp giảng dạy và tăng các vị trí hỗ trợ chuyên môn như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, tư vấn tâm lý và y tế học đường, giáo dục hòa nhập, phát triển tài năng học đường và quản trị dữ liệu.

Thứ ba, phải chuẩn hóa nguồn nhân lực giáo dục một cách đồng bộ và tiên tiến. Chuẩn hóa ngày nay không chỉ là chuẩn bằng cấp mà còn là chuẩn năng lực nghề nghiệp, năng lực số, ngoại ngữ, khả năng đổi mới sáng tạo và đạo đức nghề nghiệp của người thầy.

Thứ tư, cần đổi mới cơ chế tài chính theo hướng phân bổ ngân sách dựa trên người học, nhiệm vụ và kết quả đầu ra. Những địa bàn khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới cần được ưu tiên nhiều hơn để bảo đảm công bằng trong giáo dục.

Cuối cùng, phải xây dựng hệ thống đánh giá chất lượng sau sắp xếp dựa trên dữ liệu thực tế như tỉ lệ học sinh đến trường, khoảng cách đi học, sĩ số lớp, kết quả học tập, sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần và mức độ hài lòng của người học, giáo viên và phụ huynh.

"Mọi kết quả cần được công khai, minh bạch để toàn xã hội cùng giám sát" - Ủy viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực nhấn mạnh.