Cha mẹ có thể bị khởi tố khi giao xe cho con không đủ điều kiện điều khiển

Những vụ việc đau lòng

Ngày 8.7.2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với bà Bùi Thị Thon, sinh năm 1988, trú tại xóm Chum, xã Nhân Nghĩa, tỉnh Phú Thọ, về tội “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ”.

Theo tài liệu điều tra, ngày 2.5.2026, bà Thon đồng ý giao xe mô tô của mình cho con trai là B.T.T., sinh ngày 15.8.2010, sử dụng dù biết rõ con chưa đủ tuổi và chưa có giấy phép lái xe (GPLX) theo quy định.

Khoảng 0 giờ ngày 3.5, T. điều khiển xe mô tô chở theo người bạn là B.A.Đ., cùng sinh năm 2010, lưu thông trên một tuyến đường qua xóm Riệc, xã Nhân Nghĩa.

Thời điểm này, trời mưa lớn, mặt đường trơn trượt, tầm nhìn bị hạn chế. Tuy nhiên, T. không giảm tốc độ hoặc dừng xe để bảo đảm an toàn, khiến phương tiện lao xuống rãnh nước bên phải. Cả hai thiếu niên bị hất xuống taluy âm ven đường.

B.A.Đ. bị chấn thương sọ não, được đưa đi cấp cứu và điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức nhưng tử vong ngày 8.5.2026 do thương tích quá nặng. Người mẹ sau đó bị khởi tố vì giao xe cho con không đủ điều kiện điều khiển.

Một vụ việc khác xảy ra tại Ninh Bình cũng dẫn đến việc cả người giao xe và người điều khiển phương tiện bị khởi tố.

Ngày 6.6.2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình ra quyết định khởi tố bị can đối với bà Phạm Thị Bắc, sinh năm 1990, trú tại thôn Lý Nhân, xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình, về cùng tội danh.

Bà Bắc bị xác định đã giao xe mô tô có dung tích xi lanh trên 50cm³ cho con trai V.H.N., sinh ngày 17.9.2009, điều khiển tham gia giao thông dù người con chưa đủ tuổi và chưa được cấp GPLX.

Khi đi đến một ngã tư thuộc tổ dân phố Bẩy Tám, phường Đông A, N. không giảm tốc độ, thiếu chú ý quan sát và không nhường đường cho phương tiện đi từ bên phải, dẫn đến va chạm với một xe mô tô khác. Người điều khiển chiếc xe bị va chạm bị thương với tỉ lệ tổn thương cơ thể 74%.

Cơ quan điều tra khởi tố bà Bắc theo điểm b khoản 1 Điều 264 Bộ luật Hình sự; đồng thời khởi tố V.H.N. về tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” theo Điều 260 Bộ luật Hình sự.

Hai vụ việc cho thấy hậu quả pháp lý không chỉ đặt ra đối với người trực tiếp điều khiển phương tiện. Người biết rõ thiếu niên chưa đủ tuổi, chưa có GPLX nhưng vẫn giao xe cũng có thể bị xử lý hình sự nếu tai nạn gây hậu quả đạt ngưỡng luật định.

Khi nào người giao xe bị xử lý hình sự?

Theo Điều 264 Bộ luật Hình sự, người giao phương tiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu biết rõ người nhận xe không có GPLX hoặc không đáp ứng những điều kiện điều khiển phương tiện theo quy định của pháp luật nhưng vẫn giao xe cho người đó tham gia giao thông và gây thiệt hại cho người khác.

Đối với trường hợp cha mẹ giao xe cho con chưa đủ tuổi, chưa có GPLX, trách nhiệm hình sự không phát sinh chỉ từ hành vi giao xe. Việc xử lý theo Điều 264 còn phụ thuộc hậu quả do người điều khiển phương tiện gây ra.

Người giao xe có thể bị xử lý hình sự nếu hậu quả thuộc một trong các trường hợp: làm chết một người; gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe cho một người với tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên; gây thương tích cho từ hai người trở lên với tổng tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 61 đến 121%; hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.

Hình phạt đối với khung này là phạt tiền từ 10-50 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến ba năm. Vì vậy, trách nhiệm hình sự không chỉ được đặt ra khi có người tử vong. Vụ việc tại Ninh Bình, trong đó nạn nhân bị thương với tỉ lệ tổn thương cơ thể 74%, là trường hợp hậu quả đã vượt ngưỡng 61% được quy định tại điểm b khoản 1 Điều 264.

Nếu làm chết hai người; gây thương tích cho từ hai người trở lên với tổng tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 122 đến 200%; hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 500 triệu đồng đến dưới 1,5 tỉ đồng, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 50-200 triệu đồng hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.

Trường hợp làm chết từ ba người trở lên; gây thương tích cho từ ba người trở lên với tổng tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 201% trở lên; hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 1,5 tỉ đồng trở lên, hình phạt là từ hai đến bảy năm tù.

Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10-30 triệu đồng.

Trường hợp cha mẹ giao xe hoặc để cho con không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông, kể cả khi chưa xảy ra tai nạn hoặc hậu quả chưa đến mức bị xử lý hình sự, vẫn có thể bị xử phạt hành chính.

Theo khoản 10 Điều 32 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP, cá nhân là chủ xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe tương tự giao xe hoặc để cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông có thể bị phạt từ 8-10 triệu đồng. Đối với chủ phương tiện là tổ chức, mức phạt từ 16-20 triệu đồng.