Đến năm 2035, Việt Nam phấn đấu 90% người tốt nghiệp đại học có việc làm phù hợp trong 12 tháng

Đưa giáo dục đại học thành hạ tầng tri thức chiến lược

Theo Bộ GD&ĐT, ngày 18/9/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu ký Quyết định số 1810/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục đại học giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045.

Chiến lược nhằm cụ thể hóa Điều 7 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 và các chủ trương của Đảng, Nhà nước về đột phá phát triển giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Mục tiêu lớn của Chiến lược là đưa giáo dục đại học trở thành “hạ tầng tri thức chiến lược quốc gia”, giữ vai trò nòng cốt trong phát triển nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, nghiên cứu khoa học và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước.

Đến năm 2035, Việt Nam phấn đấu có 100% cơ sở giáo dục đại học đạt chuẩn; tỷ lệ học đại học trong nhóm dân số 18-22 tuổi đạt 45%; người học sau đại học chiếm 15%; người học STEM chiếm 40% quy mô ở mỗi trình độ; 90% người tốt nghiệp có việc làm phù hợp trong vòng 12 tháng.

Theo Chiến lược, trọng tâm phát triển giáo dục đại học trong giai đoạn tới là chuyển từ phát triển chủ yếu theo quy mô sang phát triển theo chất lượng, hiệu quả và mức độ đóng góp.

Hệ thống giáo dục đại học được định hướng tổ chức theo các nhóm cơ sở có sứ mạng khác nhau. Các cơ sở giáo dục đại học đại chúng thực hiện nhiệm vụ mở rộng cơ hội tiếp cận; các cơ sở trọng điểm làm nòng cốt thực hiện nhiệm vụ quốc gia, ngành và vùng; một số đại học tinh hoa phát triển theo mô hình đại học nghiên cứu đẳng cấp thế giới.

Chiến lược định hướng lựa chọn khoảng 30 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, trong đó phát triển từ 3-5 cơ sở thành đại học tinh hoa; ưu tiên các ngành then chốt, công nghệ chiến lược và nhiệm vụ phát triển quốc gia.

Từ “tuyển đủ” sang tuyển đúng, đào tạo theo nhu cầu

Năm học 2025-2026, toàn hệ thống giáo dục đại học có hơn 2,728 triệu người học, trong đó khoảng 2,58 triệu sinh viên đại học và 144.000 người học sau đại học. Tỷ lệ sinh viên đại học trong nhóm dân số 18-22 tuổi tăng từ 26,83% năm học 2023-2024 lên 36,16% năm học 2025-2026. Tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ đạt 36,3%.

Trong giai đoạn tới, tuyển sinh được định hướng chuyển từ mục tiêu “tuyển đủ” sang tuyển đúng, bảo đảm người học phù hợp và chất lượng đào tạo. Chỉ tiêu tuyển sinh phải căn cứ vào chất lượng nguồn tuyển, đội ngũ, cơ sở vật chất, nhu cầu nhân lực và khả năng có việc làm sau tốt nghiệp.

Các trường đại học được định hướng chuyển từ đào tạo theo những gì đang có sang đào tạo những gì đất nước và xã hội cần. Dữ liệu về nhu cầu nhân lực, việc làm, thu nhập và phản hồi của doanh nghiệp sẽ là căn cứ để mở ngành, điều chỉnh chương trình và xác định quy mô đào tạo.

Các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược và ngành thiết yếu được hỗ trợ thông qua học bổng, đặt hàng và giao nhiệm vụ.

Chương trình đào tạo được định hướng tăng cường học qua dự án, thực hành, thực tập và hợp tác với doanh nghiệp. Thông tin về chất lượng chương trình, việc làm và thu nhập sau tốt nghiệp được công khai để người học có cơ sở lựa chọn.

Tinh thần “thực học, thực nghiệp, thực chất” được xác định xuyên suốt, hướng tới học thật, đánh giá đúng năng lực và bảo đảm người tốt nghiệp có năng lực làm việc thực sự.

Tập trung nguồn lực cho nghiên cứu và nhân tài

Chiến lược xác định không thể nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu nếu đầu tư nhỏ lẻ, phân tán. Hạ tầng đại học hiện đại phải bao gồm đồng bộ phòng thí nghiệm, hạ tầng số, dữ liệu, trung tâm tính toán và không gian đổi mới sáng tạo.

Nhà nước sẽ tập trung nguồn lực cho các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, đại học tinh hoa và các ngành chiến lược; phát triển từ 20-25 trung tâm nghiên cứu xuất sắc cấp quốc gia và 10 trung tâm nghiên cứu xuất sắc cấp quốc tế.

Một định hướng quan trọng là phát triển hạ tầng nghiên cứu dùng chung, tạo điều kiện để nhiều trường, nhóm nghiên cứu và doanh nghiệp cùng khai thác thiết bị giá trị lớn, phòng thí nghiệm chuyên sâu, trung tâm tính toán hiệu năng cao và dữ liệu khoa học.

Đến năm 2035, Chiến lược đặt mục tiêu thu hút khoảng 5.000 giảng viên, nhà khoa học, chuyên gia quốc tế và trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia giảng dạy, nghiên cứu tại Việt Nam.

Việc đầu tư được yêu cầu gắn với sản phẩm đầu ra như nhân lực được đào tạo, công nghệ và sáng chế, hợp đồng chuyển giao, doanh nghiệp khởi nguồn và kết quả thực hiện các nhiệm vụ chiến lược.

Quản trị bằng dữ liệu, đánh giá bằng kết quả

Một điểm mới được nhấn mạnh trong Chiến lược là xây dựng bộ chỉ số cốt lõi về chất lượng, hiệu quả và mức độ đóng góp của giáo dục đại học, qua đó chuyển từ quản lý chủ yếu bằng hồ sơ, thủ tục sang quản trị bằng mục tiêu, dữ liệu và kết quả.

Bộ chỉ số tập trung vào 5 nhóm: chất lượng đào tạo và việc làm của người học; năng lực đội ngũ; kết quả khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; hiệu quả quản trị, sử dụng nguồn lực; mức độ đóng góp cho xã hội, ngành, vùng và đất nước.

Các cơ sở giáo dục đại học không được đánh giá theo một khuôn mẫu duy nhất. Những chỉ số nền tảng về chất lượng, minh bạch và trách nhiệm giải trình được thống nhất, trong khi các chỉ tiêu chuyên sâu gắn với sứ mạng của từng cơ sở.

Dữ liệu được định hướng cập nhật trên nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia, từng bước kết nối với dữ liệu khoa học, công nghệ, việc làm, bảo hiểm và thuế. Qua đó, cơ quan quản lý có thể giảm báo cáo hành chính trùng lặp, tăng giám sát, hậu kiểm, cảnh báo chất lượng, giao nhiệm vụ và phân bổ nguồn lực.

Năm 2025, các cơ sở giáo dục đại học có 21.014 công bố thuộc cơ sở dữ liệu Scopus, chiếm 83,61% tổng số công bố của cả nước. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ trọng này đạt 84,99%.

Tuy nhiên, Chiến lược định hướng đánh giá kết quả nghiên cứu không chỉ dựa trên số lượng bài báo mà còn chú trọng sáng chế, chuyển giao công nghệ, doanh nghiệp khởi nguồn và tác động thực tế của nghiên cứu.

Với tầm nhìn đến năm 2045, giáo dục đại học được định hướng trở thành một trong những nền tảng của nền kinh tế tri thức, có năng lực cạnh tranh quốc tế và đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước.