Điều kiện để giáo viên dạy thực hành nghề được cấp chứng chỉ mà không cần học bồi dưỡng

Bộ Giáo dục và Đào tạo mới ban hành Thông tư số 87/2026/TT-BGDĐT quy định Khung chương trình bồi dưỡng năng lực thực hành nghề cho giảng viên, giáo viên giáo dục nghề nghiệp dạy thực hành. Thông tư nhằm cụ thể hóa các quy định pháp luật về giáo dục và nhà giáo, đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo giáo dục nghề nghiệp trong bối cảnh đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và tăng cường gắn kết hoạt động đào tạo với thực tiễn sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.

Theo Thông tư, Khung chương trình quy định thống nhất các yêu cầu tối thiểu về mục tiêu, chuẩn đầu ra, thời lượng, cấu trúc mô-đun và nội dung bồi dưỡng. Chương trình chú trọng rèn luyện kỹ năng cốt lõi, khả năng vận dụng quy trình kỹ thuật, xử lý tình huống chuyên môn và hướng dẫn thực hành bảo đảm an toàn, hiệu quả.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Thông tư là cơ chế đánh giá trực tiếp và công nhận năng lực thực hành nghề, thay vì bắt buộc tất cả các trường hợp phải tham gia khóa bồi dưỡng.

Cụ thể, nhà giáo hoặc người có nguyện vọng trở thành nhà giáo giáo dục nghề nghiệp đã có văn bằng chuyên môn phù hợp và tích lũy từ 3 năm kinh nghiệm giảng dạy thực hành hoặc làm việc thực tế tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ được đăng ký tham gia đánh giá trực tiếp tại cơ sở đào tạo, bồi dưỡng đủ điều kiện. Người đạt yêu cầu thông qua Hội đồng đánh giá sẽ được công nhận và cấp Chứng chỉ năng lực thực hành nghề mà không bắt buộc phải tham gia khóa bồi dưỡng.

Quy định này cho phép những người đã tích lũy kinh nghiệm thực tế được đánh giá năng lực để công nhận kết quả, qua đó tiết kiệm thời gian và chi phí bồi dưỡng. Tuy nhiên, việc có từ 3 năm kinh nghiệm không đồng nghĩa với đương nhiên được cấp chứng chỉ; người đăng ký vẫn phải đáp ứng điều kiện về văn bằng chuyên môn và đạt yêu cầu đánh giá theo quy định.

Cùng với cơ chế công nhận năng lực, Thông tư yêu cầu cập nhật các nội dung bồi dưỡng phù hợp với sự phát triển của công nghệ và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong đó có việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), phần mềm chuyên dụng, an toàn thông tin, an ninh mạng; các yêu cầu về an toàn, vệ sinh lao động, bảo vệ môi trường, phát triển xanh và phát triển bền vững trong hoạt động nghề nghiệp.

Chương trình bồi dưỡng ưu tiên các hoạt động thực hành, thực tập và trải nghiệm công nghệ tại doanh nghiệp, nhằm tăng cường khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng vào thực tiễn nghề nghiệp. Đặc biệt, Thông tư quy định thành phần Hội đồng thẩm định chương trình và Hội đồng đánh giá năng lực bắt buộc phải có tối thiểu 1/3 thành viên là chuyên gia, cán bộ kỹ thuật, người có kỹ năng nghề cao hoặc nghệ sĩ, nghệ nhân đang trực tiếp làm việc tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng được tự chủ xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình chi tiết, giáo trình, học liệu trên cơ sở Khung chương trình đã được quy định. Việc cấp và quản lý Chứng chỉ năng lực thực hành nghề phải gắn với quản lý dữ liệu. Theo đó, toàn bộ dữ liệu liên quan phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời vào Cơ sở dữ liệu chuyên ngành về giáo dục nghề nghiệp để phục vụ công khai, tra cứu và hậu kiểm.

Thông tư số 87/2026/TT-BGDĐT cũng quy định các điều khoản chuyển tiếp nhằm bảo đảm quyền lợi của người học và tránh gây xáo trộn trong quá trình triển khai chương trình bồi dưỡng. Theo đó, đối với các khóa bồi dưỡng đã tuyển sinh hoặc khai giảng trước ngày Thông tư có hiệu lực, cơ sở đào tạo tiếp tục thực hiện việc bồi dưỡng, đánh giá và cấp chứng chỉ theo chương trình đã được phê duyệt cho đến khi kết thúc khóa học.

Đối với các Chứng chỉ kỹ năng thực hành nghề trình độ cao đẳng nghề đã cấp trước ngày Thông tư có hiệu lực, các chứng chỉ này tiếp tục có giá trị sử dụng.