Góp ý chế độ đối với người không có lương hưu nhưng chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí

Góp ý về Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi, nhiều đơn vị đồng tình với phương án Bộ Nội vụ đưa ra là hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 tuổi xuống 70 tuổi.

Bên cạnh đó, nhiều đơn vị cũng góp ý về chế độ đối với người chưa đến tuổi hưởng trợ cấp hưu trí nhưng không có lương hưu.

Theo quy định hiện hành tại Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội, chế độ đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được quy định như sau:

Công dân Việt Nam đủ tuổi nghỉ hưu, có thời gian đóng bảo hiểm xã hội nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật và chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội theo quy định tại Điều 21 của Luật này, nếu không hưởng bảo hiểm xã hội một lần, không bảo lưu và có yêu cầu thì được hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng của mình theo quy định tại khoản 2 Điều này.

Thời gian hưởng và mức hưởng trợ cấp hằng tháng được xác định căn cứ vào thời gian đóng và căn cứ đóng bảo hiểm xã hội của người lao động.

Mức trợ cấp hằng tháng thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng quy định tại khoản 1 Điều 22 của Luật này.

Trường hợp tổng số tiền tính theo thời gian đóng và căn cứ đóng bảo hiểm xã hội của người lao động cao hơn số tiền tính theo mức trợ cấp hằng tháng bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội tại thời điểm giải quyết hưởng cho khoảng thời gian từ khi đủ tuổi nghỉ hưu đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội thì người lao động được hưởng trợ cấp hằng tháng với mức cao hơn.

Trường hợp tổng số tiền tính theo thời gian đóng và căn cứ đóng bảo hiểm xã hội không đủ để người lao động hưởng trợ cấp hằng tháng cho đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, nếu người lao động có nguyện vọng thì được đóng một lần cho phần còn thiếu để hưởng trợ cấp đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Mức trợ cấp hằng tháng quy định tại khoản 3 Điều này được điều chỉnh theo quy định tại Điều 67 của Luật này.

Trường hợp người đang hưởng trợ cấp hằng tháng chết thì thân nhân được hưởng trợ cấp một lần đối với những tháng chưa nhận và được hưởng trợ cấp mai táng một lần nếu đủ điều kiện quy định tại điểm a khoản 1 Điều 85 hoặc điểm a khoản 1 Điều 109 của Luật này.

Người đang trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế.

Chính phủ quy định chi tiết Điều này.

Góp ý về quy định trên, UBND tỉnh Quảng Trị cho biết, về chế độ trợ cấp hàng tháng đối với người đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Theo quy định tại Điều 23 Luật BHXH năm 2024, người lao động đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội thì được hưởng trợ cấp hàng tháng nếu có yêu cầu.

Tuy nhiên, qua quá trình triển khai thực hiện, UBND tỉnh Quảng Trị cho biết, có phát sinh vướng mắc đối với trường hợp người lao động có thời gian tham gia BHXH trước năm 2007 mà tiền lương làm căn cứ đóng BHXH có bao gồm phụ cấp khu vực.

Hiện nay, đối với trường hợp hưởng BHXH một lần thì người lao động vẫn được giải quyết trợ cấp khu vực một lần theo quy định.

Trong khi đó, trường hợp lựa chọn bảo lưu thời gian đóng BHXH để hưởng trợ cấp hàng tháng theo Điều 23 Luật BHXH năm 2024 lại chưa được xem xét giải quyết khoản trợ cấp này.

Điều này dẫn đến sự thiếu đồng bộ trong chính sách, chưa thực sự bảo đảm nguyên tắc đóng - hưởng và có thể ảnh hưởng đến tâm lý lựa chọn của người lao động, làm giảm tính hấp dẫn của chính sách bảo lưu thời gian tham gia BHXH để hưởng trợ cấp hàng tháng thay vì nhận BHXH một lần.

Để bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tham gia BHXH, đồng thời khuyến khích người lao động tiếp tục bảo lưu thời gian tham gia BHXH, hạn chế tình trạng hưởng BHXH một lần, đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định để người hưởng trợ cấp hàng tháng theo Điều 23 Luật BHXH năm 2024 được hưởng trợ cấp khu vực một lần đối với thời gian tham gia BHXH trước năm 2007 có bao gồm phụ cấp khu vực.

Cho ý kiến về góp ý này, Bộ Nội vụ đề nghị giữ nguyên quy định tại Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15.

Lý do Bộ Nội vụ đưa ra là Điều 23 quy định nguyên tắc chung về chế độ đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết điều này.

Bộ Nội vụ ghi nhận ý kiến của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị để nghiên cứu trong quá trình xây dựng Nghị định hướng dẫn.

Bộ Tài chính và Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An đề nghị bổ sung quy định đối với trường hợp có thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ 1 năm thì số tháng hưởng trợ cấp tối đa là bao nhiêu tháng.

Tuy nhiên, Bộ Nội vụ cho biết, không tiếp thu ý kiến này và đề nghị giữ nguyên quy định tại Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15.

Theo Bộ Nội vụ, điều luật đã quy định nguyên tắc chung về chế độ đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết. Bộ Nội vụ cho biết Điều 23 Nghị định số 158/2024/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc đã quy định cụ thể công thức tính thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng.