Kết nối việc làm, đưa 1,6 triệu thanh niên “3 không” trở lại thị trường lao động

Bức tranh thực tế tại các địa phương

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), quý III/2026, cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15-24 tuổi không học tập, không có việc làm và không tham gia đào tạo, chiếm 11,2%, tăng hơn 195.000 người so với quý trước. Thực trạng này đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hướng nghiệp, đào tạo và kết nối việc làm.

Ghi nhận tại khu vực phía Đông TPHCM cho thấy, một số xã, phường có thanh niên thuộc nhóm “3 không”. Riêng phường Phước Thắng ghi nhận khoảng 126 trường hợp, trong đó 40 người làm nội trợ, 23 người khuyết tật.

Địa phương đã giao Đoàn Thanh niên tư vấn việc làm, giới thiệu học nghề và phối hợp Ngân hàng Chính sách xã hội hỗ trợ vay vốn kinh doanh, tối đa 200 triệu đồng.

Mỗi thanh niên “3 không” có hoàn cảnh riêng. Anh N.Đ.Đ.K (sinh năm 2003, phường Phước Thắng) bị khuyết tật từ nhỏ nên không thể đến trường. Trong khi đó, chị Cẩm Tiên (sinh năm 2004, phường Tam Thắng) phải nghỉ làm từ khi mang thai do sức khỏe yếu, hiện chưa thể đi làm vì con còn nhỏ. Chị dự định học nghề hoặc tìm việc làm phù hợp khi con cứng cáp hơn để phụ giúp kinh tế gia đình.

Tại khu vực Bình Dương (trước đây), một bộ phận thanh niên rơi vào nhóm “3 không” do thiếu định hướng nghề nghiệp, kỹ năng chưa đáp ứng nhu cầu tuyển dụng.

Ông Đỗ Văn Phùng - Giám đốc Trung tâm Hoạt động Thanh niên Bình Dương thông tin, nhiều người trẻ chỉ làm thời vụ, chạy xe ôm, bán vé số để có thu nhập trước mắt. Trung tâm thường xuyên tổ chức hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng, tư vấn và kết nối việc làm, giúp thanh niên có cơ hội làm việc ổn định tại doanh nghiệp.

Nhận diện nút thắt và giải pháp khôi phục niềm tin

TS Đặng Minh Sự - Phó Chủ tịch Hội Giáo dục Nghề nghiệp TPHCM nhận định, con số 1,6 triệu thanh niên “3 không” đáng lo ngại, cần được nhìn nhận từ góc độ giáo dục, việc làm và an sinh xã hội. Đặc biệt, thanh niên nhập cư gặp nhiều khó khăn về nhà ở, chi phí sinh hoạt, việc làm và tiếp cận chính sách hỗ trợ. Vì vậy, cần xác định rõ hoàn cảnh, nguyên nhân và nhu cầu từng nhóm để có giải pháp phù hợp.

Ông Sự chỉ ra 3 nút thắt chính: Áp lực kinh tế gia đình: Phải nghỉ học sớm để lao động, nhưng do thiếu trình độ nên chủ yếu làm công việc giản đơn, thu nhập thấp, thiếu ổn định.

Hạn chế trong hướng nghiệp và phân luồng: Chưa được định hướng đầy đủ về năng lực, sở trường; tâm lý coi học nghề là lựa chọn thứ yếu khiến nhiều em bỏ lỡ cơ hội.

Rào cản về kỹ năng và tâm lý: Thiếu bằng cấp, tay nghề dẫn đến khó đáp ứng tuyển dụng. Thất bại liên tiếp tạo nên sự tự ti, mất động lực và ngại quay lại học tập, tạo thành vòng luẩn quẩn.

TS Đặng Minh Sự nhấn mạnh, để thanh niên “3 không” trở lại học tập, làm việc, trước hết cần giúp họ khôi phục niềm tin. Ông đề xuất tiếp cận trực tiếp tại khu dân cư, nhà trọ, khu công nghiệp để tư vấn, hỗ trợ tâm lý; triển khai mô hình “Một thanh niên - Một người đồng hành - Một lộ trình phát triển” trên tinh thần không kỳ thị, áp đặt.

Để giải quyết bền vững, TS Đặng Minh Sự đề xuất TPHCM tăng cường phối hợp giữa ngành giáo dục, nội vụ, chính quyền, đoàn thể, cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp. Trọng tâm là phát hiện sớm nguy cơ bỏ học, nâng cao hiệu quả hướng nghiệp, hỗ trợ thanh niên khó khăn, kết nối đào tạo với nhu cầu tuyển dụng và tạo việc làm sau đào tạo.

* Anh Bùi Văn Huy - Bí thư Đoàn phường Chánh Hiệp, TPHCM cho biết, Đoàn Thanh niên thường xuyên nắm bắt nhu cầu việc làm, tổ chức tập huấn kỹ năng, hướng nghiệp và giới thiệu việc làm, giúp thanh niên tránh rơi vào tình trạng “3 không” và các tệ nạn xã hội.

* Cô Lê Thị Thu Vân - Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kỹ thuật và Nghiệp vụ Công đoàn Bình Dương cho hay, trường tổ chức các khóa đào tạo nghề từ 3 - 6 tháng như sửa chữa xe máy, điện lạnh, nghề hàn, chăm sóc sắc đẹp, vận hành máy. Sau đào tạo, học viên được kết nối với doanh nghiệp để kiểm tra tay nghề, tuyển dụng, giúp thanh niên “3 không” sớm có việc làm ổn định.