Khánh Hòa chuyển hướng đào tạo theo nhu cầu thị trường

Không nên đánh đồng AI với cắt giảm lao động

9h30: TS. Lê Thị Thu Hiền - Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững - đặt câu hỏi Khánh Hòa sẽ chuẩn bị gì thích ứng được nhu cầu mới trong trong tương lai.

Theo TS. Lê Thị Thu Hiền, chúng ta đang đứng trước cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, với sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, và công nghệ sinh học. Những công nghệ này đang làm mờ ranh giới giữa thế giới vật lý, thế giới số và thế giới sinh học.

Đây là cuộc cách mạng chưa từng có tiền lệ, không chỉ bởi tốc độ phát triển nhanh chóng mà còn bởi những thay đổi sâu sắc trong phương thức sản xuất, quản trị và cách thức làm việc hằng ngày.

Đối với Khánh Hòa, trong bối cảnh tỉnh đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, việc chủ động thích ứng với những thay đổi về công nghệ và nguồn nhân lực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Bài học từ các cuộc cách mạng công nghiệp trước cho thấy, công nghệ mới chỉ thực sự tạo ra thịnh vượng ở những nơi có sự chuẩn bị tốt về con người. Nếu chỉ chú trọng phát triển hạ tầng mà xem nhẹ nguồn nhân lực, địa phương sẽ trở thành nơi tiêu thụ công nghệ thay vì làm chủ công nghệ.

Vì vậy, vấn đề đặt ra là Khánh Hòa cần chuẩn bị nguồn nhân lực như thế nào trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát triển mạnh và thế giới hướng tới Cách mạng công nghiệp lần thứ năm?

Người lao động Khánh Hòa cần được trang bị những năng lực gì để không chỉ đáp ứng nhu cầu việc làm hiện tại mà còn thích ứng với những công việc mới trong tương lai.

Theo bà Hiền, điểm cốt lõi nằm ở năng lực vận hành và làm chủ công nghệ của con người. Chúng ta không thiếu ý tưởng, nhưng cần xây dựng đội ngũ đủ năng lực để vận hành và làm chủ các hệ thống công nghệ.

Có một điều quan trọng là không nên đánh đồng AI với cắt giảm lao động. Về việc này, TS. Lê Thị Thu Hiền cho rằng, thực tế cho thấy tác động của AI đối với việc làm phức tạp hơn nhiều so với câu chuyện “mất việc”.

AI có thể giảm nhu cầu nhập liệu thủ công nhưng đồng thời làm tăng yêu cầu kiểm soát chất lượng dữ liệu đầu vào. AI có thể tạo báo cáo nhanh hơn, nhưng lại đòi hỏi con người phải có khả năng đánh giá độ tin cậy của những báo cáo đó. AI có thể hỗ trợ dự báo, nhưng trách nhiệm đưa ra quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người.

Vì vậy, câu hỏi không phải là nghề nào sẽ biến mất, mà là trong mỗi nghề, phần việc nào có thể giao cho máy móc và phần việc nào con người vẫn phải đảm nhiệm, qua đó liên tục nâng cấp năng lực để thích ứng. Đây là lý do tư duy phân tích, khả năng kiểm chứng thông tin, năng lực chuyên môn và khả năng học tập liên tục ngày càng trở nên quan trọng.

Đối với Khánh Hòa, tôi cho rằng có 3 vấn đề mang tính cấu trúc cần được tháo gỡ.

Thứ nhất, giảm sự phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ bên ngoài. Kinh tế số của tỉnh hiện còn phụ thuộc khá lớn vào hạ tầng của các nhà mạng, trong khi nguồn lực dành cho nghiên cứu và phát triển công nghệ còn hạn chế.

Thứ hai, hình thành khu công nghệ số tập trung. Khánh Hòa đã có định hướng và phương án quy hoạch, nhưng việc triển khai trên thực tế vẫn cần được thúc đẩy để tạo không gian phát triển cho doanh nghiệp công nghệ và nguồn nhân lực số.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế thu hút và trọng dụng nhân tài. Mặc dù tỉnh đã có các chính sách đãi ngộ, nhưng việc thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao vẫn là bài toán cần tiếp tục giải quyết.

Về giải pháp, trước hết cần tạo đột phá trong cơ chế thu hút và giữ chân nhân tài. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, để một người gắn bó lâu dài, không chỉ cần mức lương và chế độ đãi ngộ phù hợp mà còn cần môi trường làm việc tốt, cơ hội phát triển nghề nghiệp, điều kiện ổn định cuộc sống và khả năng đưa gia đình đến sinh sống.

Đây cũng là lợi thế của Khánh Hòa. Tỉnh có môi trường sống thuận lợi, hạ tầng ngày càng phát triển, cùng hệ sinh thái du lịch, dịch vụ và các điều kiện để nâng cao chất lượng cuộc sống. Nếu khai thác tốt những lợi thế này, Khánh Hòa có thể tăng sức hấp dẫn đối với lao động chất lượng cao, không chỉ thu hút mà còn giữ chân được nhân tài.

Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ phù hợp đối với những người có năng lực, tạo điều kiện để họ phát huy chuyên môn và đóng góp lâu dài cho địa phương. Đây cũng là nội dung đã được đề cập trong các chính sách, kết luận của Trung ương và cần được cụ thể hóa phù hợp với điều kiện thực tế của Khánh Hòa.

Phần 2: Giải pháp xây dựng, phát triển nguồn nhân lực

Ông Nguyễn Thanh Hà - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa - điều hành phiên thảo luận thứ hai về “Giải pháp xây dựng, phát triển nguồn nhân lực”.

Qua những góc nhìn của các đại biểu, nhà khoa học, doanh nghiệp có thể thấy một điểm chung: bài toán nguồn nhân lực không thể giải quyết riêng trong ngành giáo dục, cũng không thể chỉ trông chờ vào doanh nghiệp hay cơ quan quản lý.

Đây phải là một chuỗi liên kết xuyên suốt từ dự báo nhu cầu, quy hoạch, đào tạo, phát triển kỹ năng đến sử dụng và phát triển người lao động. Khi các mắt xích được kết nối, nguồn nhân lực mới thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của Khánh Hòa.

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao - nền tảng để Khánh Hòa tăng trưởng

9h15: PGS.TS Lại Quốc Đạt - Trưởng phòng Quan hệ Đối ngoại tại Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG TPHCM - cho biết, Khánh Hòa đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu lớn về nhân lực cho công nghiệp, năng lượng, kinh tế biển, logistics, du lịch, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, năng lực đào tạo nhân lực kỹ thuật - công nghệ trên địa bàn còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của doanh nghiệp và các dự án lớn.

Tỉnh cần chuyển mạnh từ “đào tạo những gì có” sang “đào tạo những gì nền kinh tế cần”, gắn đào tạo với nhu cầu từng ngành, địa bàn và dự án động lực. Trọng tâm là nhân lực kỹ thuật - công nghệ, logistics, năng lượng, kinh tế biển, công nghệ thông tin, AI, tự động hóa và du lịch chất lượng cao.

Để đáp ứng yêu cầu này, cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó chú trọng đổi mới quản trị nhân lực, tăng cường phối hợp liên ngành và xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp. Đồng thời, cần đẩy mạnh đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ; đổi mới, hiện đại hóa giáo dục nghề nghiệp và nâng cao chất lượng đào tạo.

Một trong những yêu cầu quan trọng là tăng cường liên kết thực chất giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp, qua đó gắn chương trình đào tạo với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, từ xây dựng chương trình, tổ chức thực hành đến tuyển dụng, giúp người học được trang bị kiến thức, kỹ năng sát với yêu cầu công việc.

Theo PGS.TS Trần Thiên Phúc, nếu giải quyết tốt bài toán nhân lực, đặc biệt là nhân lực kỹ thuật và công nghệ, địa phương sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư và tạo nền tảng quan trọng cho mô hình tăng trưởng mới.

Khi thu hút nhân tài, cần chú trọng lấy nguồn lực nhân tài tại chỗ để tạo môi trường thu hút nhần hài hòa cho địa phương. Vai trò đổi mới sáng tạo không thể thiếu.

Tỉnh cần tái cấu trúc lại các cơ sở đào tại đại địa phương, xây dựng dựng cơ chế thu hút nguồn nhân lực cho địa phương. Tăng cường đào tạo kỹ thuật - công nghệ, liên kết cho toàn địa phương phương.

Giải pháp then chốt là tăng cường liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp tham gia dự báo nhu cầu, xây dựng chương trình, đào tạo thực hành, đánh giá và tuyển dụng. Đồng thời, đẩy mạnh đào tạo theo đặt hàng, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho người lao động.

Khánh Hòa cần xây dựng hệ thống dữ liệu, dự báo cung - cầu nhân lực; thu hút các trường đại học, viện nghiên cứu uy tín tham gia đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ; đồng thời có chính sách thu hút, trọng dụng và giữ chân chuyên gia, kỹ sư giỏi.

Xác định nguồn nhân lực đóng vai trò dẫn dắt cho sự phát triển của tỉnh trong thời gian tới. Mục tiêu là hình thành nguồn nhân lực "đúng nhu cầu - đúng ngành - đúng trình độ - đúng địa chỉ sử dụng", tạo động lực nâng cao năng suất, thu hút đầu tư và thúc đẩy Khánh Hòa phát triển nhanh, bền vững.

Trường Đại học Bách khoa sẽ đồng hành cùng tỉnh Khánh Hòa trong đào tạo, phát triển nguồn nhân lực của địa phương trong thời gian tới.

Doanh nghiệp cần lao động có kỹ năng, thích ứng công nghệ

9h00: Ông Nguyễn Duy Nam - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Ôtô Tín Thanh Nha Trang - cho rằng, doanh nghiệp hiện nay không chỉ cần đủ lao động mà cần người có năng lực đáp ứng công việc và thích ứng công nghệ.

Ngành ô tô đang thay đổi nhanh, đòi hỏi người lao động có chuyên môn, kỹ năng thực hành, năng lực số, khả năng giải quyết vấn đề, giao tiếp, phối hợp và tinh thần tự học.

Ông Nguyễn Duy Nam kiến nghị tăng cường liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp - Người lao động, trong đó doanh nghiệp tham gia góp ý chương trình, hỗ trợ thực hành, tiếp nhận thực tập và đánh giá năng lực người học.

Theo ông Nam, đào tạo cần chuyển từ chú trọng bằng cấp sang năng lực thực tế, giúp người lao động làm được nghề, có đủ năng lực, thích ứng với công nghệ và phát triển cùng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh hiện tại, doanh nghiệp xác định tuyển dụng nhân lực lâu dài, nên sinh viên cần xác định phải có đủ năng lực cạnh tranh khi ứng tuyển như năng lực nghề nghiệp; năng lực giao tiếp, phối hợp; năng lực số và tác phong trong công việc.

Chuẩn bị đúng kỹ năng cho người lao động là nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và góp phần phát triển bền vững Khánh Hòa.

Ông Nam kiến nghị, địa phương cần có chính sách để các doanh nghiệp kết nối với với nhà trường trong định hướng đào tạo; tạo môi trường để sinh viên tham gia vào thị trường lao động theo đúng năng lực, chuyên môn, ngành nghề theo học.

Điều kiện tiên quyết để Khánh Hòa hiện thực hóa quy hoạch tỉnh và phát triển bền vững

08h45: PGS.TS Bùi Quang Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam - cho rằng: Khánh Hòa đặt mục tiêu tăng GRDP bình quân 11-12%/năm giai đoạn 2026-2030, năng suất lao động tăng 11%/năm, kinh tế số đóng góp 35% GRDP. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện tiên quyết.

Quy hoạch mới mở ra các lĩnh vực năng lượng, trung tâm dữ liệu, AI, công nghệ hàng hải, logistics và du lịch chất lượng cao, đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ, kỹ năng và khả năng thích ứng công nghệ.

Ba cực tăng trưởng đặt ra nhu cầu nhân lực khác nhau, từ cảng biển, logistics, tự động hóa, năng lượng đến AI, dữ liệu, du lịch cao cấp và khoa học biển. Đặc biệt, hai dự án điện hạt nhân dự kiến cần khoảng 3.900 nhân lực trực tiếp, trong đó 670 kỹ sư được đào tạo ở nước ngoài, đòi hỏi chuẩn bị nhân lực đi trước tiến độ.

Năm 2025, 80,5% lao động đã qua đào tạo, nhưng chỉ 32,7% có bằng cấp, chứng chỉ. Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu nâng lên 90% và 40%, đồng thời chuyển trọng tâm sang đào tạo đúng nhu cầu.

Khánh Hòa cần xây dựng hệ thống dự báo cung - cầu nhân lực, kết nối Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, đẩy mạnh đào tạo theo đặt hàng, đào tạo lại và chuyển đổi nghề.

Nguồn nhân lực phải đi trước một bước, trở thành lực lượng biến quy hoạch thành động lực tăng trưởng và nền tảng phát triển bền vững.

Ông Tuấn cũng đề nghị, cần có bộ phận chuyên trách xây dựng các dịch vụ trọn gói để thu hút nhân tài trong và ngoài địa phương; cần có chính sách hỗ trợ nhập cư đối với chuyên gia nước ngoài và các dịch vụ liên quan đối với người thân.

Cùng với đó, Khánh Hòa cần chú trọng xây dựng hệ sinh thái kết nối, xử lý thủ tục hành chính nhanh chóng, tạo sự cam kết và niềm tin để nhân tài quan tâm, tìm đến và tham gia hỗ trợ.

Khánh Hòa cần dự báo nhân lực để đi trước một bước

8h30: Ông Nguyễn Thành Sơn - Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Khánh Hòa - cho rằng, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dự báo nhu cầu nhân lực theo ngành, nghề, trình độ và kỹ năng, thay vì chỉ tính số lượng lao động.

Theo các kịch bản, đến năm 2030, số lao động có việc làm có thể đạt 1,204-1,272 triệu người, tăng 188.000-257.000 người so với năm 2025. Nhu cầu nhân lực tăng mạnh ở công nghiệp - xây dựng, du lịch - dịch vụ, logistics, kinh tế biển, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Khánh Hòa đặt mục tiêu đến năm 2030 có 90% lao động qua đào tạo, 40% có bằng cấp, chứng chỉ; đồng thời chuyển từ đào tạo theo năng lực sẵn có sang đào tạo theo nhu cầu thị trường, đẩy mạnh đào tạo lại và chuyển đổi nghề.

Sở Nội vụ đề xuất xây dựng “Bản đồ cung - cầu lao động và thiếu hụt kỹ năng tỉnh Khánh Hòa”, cập nhật thường xuyên theo ngành, nghề, trình độ và địa bàn.

Tỉnh cũng tăng cường liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, để doanh nghiệp tham gia dự báo, đặt hàng đào tạo và tuyển dụng.

Mục tiêu là chuẩn bị đúng người, đúng nghề, đúng kỹ năng, đúng thời điểm, đưa nguồn nhân lực trở thành động lực cho tăng trưởng bền vững.

Khánh Hòa chuyển hướng đào tạo theo nhu cầu thị trường

08h15: Tham luận tại hội thảo, bà Lê Thái Trường Thi - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa - cho biết, năm 2025 toàn tỉnh có hơn 1,56 triệu người tham gia hoạt động kinh tế. Khoảng 81% lao động đã qua đào tạo, nhưng tỉ lệ có bằng cấp, chứng chỉ mới đạt 32,8%.

Đáng chú ý, lao động là công nhân kỹ thuật không có bằng chiếm 48,2%, cho thấy chất lượng nhân lực chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển.

Công nghiệp - xây dựng có khoảng 375.700 lao động nhưng thiếu nhân lực kỹ thuật cao, nhất là ở năng lượng, tự động hóa, bán dẫn, logistics và chuyển đổi số.

Khu vực dịch vụ có khoảng 782.700 lao động, với 63% là lao động phi chính thức, chủ yếu trong bán lẻ, ăn uống, du lịch và vận tải.

Bà Thi cho rằng, Khánh Hòa cần xây dựng dữ liệu dự báo nhu cầu lao động, chuyển sang đào tạo theo thị trường, đẩy mạnh đào tạo lại và nâng kỹ năng.

Đến năm 2030, Khánh Hòa dự kiến có khoảng 1,7 triệu lao động; tỉ lệ lao động qua đào tạo đạt 90%, trong đó có bằng cấp, chứng chỉ đạt 40%. Từ đó, tỉnh sẽ tăng liên kết “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp” để đào tạo sát nhu cầu, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển của địa phương.

8h02: Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Thanh Hà - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa - khẳng định: Chất lượng nguồn nhân lực giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của địa phương.

Các kỳ Đại hội Đảng toàn quốc đều xác định phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, là một trong những đột phá chiến lược.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 cũng xác định “phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao, nhất là nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo; có chính sách chuyên biệt thu hút và trọng dụng nhân tài” là một trong 3 khâu đột phá của nhiệm kỳ.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Thanh Hà, sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi nhiều ngành nghề, phương thức sản xuất và yêu cầu về nhân lực. Điều này đòi hỏi hoạt động đào tạo phải linh hoạt, tạo ra nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu thực tế.

Khánh Hòa thời gian qua đã quan tâm đầu tư phát triển các cơ sở đào tạo, triển khai chính sách hỗ trợ đào tạo, góp phần nâng tỉ lệ lao động qua đào tạo và lao động có bằng cấp, chứng chỉ. Cơ cấu lao động cũng chuyển dịch tích cực.

Tuy nhiên, lãnh đạo tỉnh thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn hạn chế, đặc biệt là sự phù hợp giữa đào tạo và nhu cầu nhân lực của xã hội. Vì vậy, việc đề ra các giải pháp cụ thể, đột phá để khắc phục những điểm nghẽn là yêu cầu cấp thiết.

Tại hội thảo, Ban Tổ chức cho biết, đã nhận được 22 bài tham luận của các cơ quan, đơn vị, chuyên gia và đại diện doanh nghiệp. Các đại biểu được đề nghị tập trung trao đổi về thực trạng, giải pháp phát triển nguồn nhân lực; nhu cầu lao động và ngành nghề cần đặt hàng đào tạo; chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao; hỗ trợ người học và xã hội hóa giáo dục - đào tạo.

Bên cạnh đó, hội thảo cũng tập trung thảo luận việc tăng cường hợp tác giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, hợp tác quốc tế và liên kết với các cơ sở đào tạo uy tín trong nước.

Lãnh đạo UBND tỉnh kỳ vọng những ý kiến tại hội thảo sẽ góp phần tìm ra giải pháp thiết thực, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đưa Khánh Hòa phát triển bền vững.

8h: Chủ trì hội thảo có ông Nguyễn Thanh Hà - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa; ông Nguyễn Ngọc Hiển - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Bí thư Đảng ủy, Tổng Biên tập Báo Lao Động và ông Vũ Ngọc Đương - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa.

Về phía Hội Nhà báo Việt Nam có ông Nguyễn Đức Lợi - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; ông Lê Trần Nguyên Huy - Tổng Biên tập Báo Nhà báo và Công luận.

Hội thảo có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học như PGS.TS Bùi Quang Tuấn - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam; Nhà giáo Nhân dân, PGS.TS Hồ Thanh Phong - nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Thái Bình Dương; PGS.TS Trần Thiên Phúc - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa TPHCM; TS Lê Thị Thu Hiền - Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.

Hội thảo còn có gần 200 đại biểu là lãnh đạo các sở, ban, ngành, Liên đoàn Lao động, Ban Quản lý Khu công nghiệp - Khu kinh tế tỉnh; lãnh đạo các địa phương; đại diện các trường đại học, cao đẳng, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, hiệp hội và các cơ quan báo chí.

Khi các động lực tăng trưởng mới mở rộng, Khánh Hòa đặt ra yêu cầu cấp thiết về chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp cho giai đoạn đến năm 2030. Đây là nội dung trọng tâm tại Hội thảo “Xây dựng nguồn nhân lực - Chìa khóa đưa Khánh Hòa phát triển bền vững”, do Báo Lao Động và UBND tỉnh Khánh Hòa phối hợp tổ chức.