Dòng Ngô Đồng trong tháng 5 tươi hồng

Ngô Đồng là một cái tên mang tính ước lệ văn học trong văn hóa Á Đông, được coi là thứ cây cao quý và có quyền năng đặc biệt. Trong tác phẩm "Kinh Thi" của Trung Quốc, phần Đại Nhã, quyển A có ghi bài thơ:

Chim phượng hoàng hót

Tiếng trên ngọn núi cao

Cây ngô đồng mọc

Trong ánh nắng sớm

Tươi tốt xanh xanh

Hài hòa vui vẻ...

Hay trong sách "Trang tử, thiên Thu thủy", có ghi: “Phượng hoàng bay từ Nam lên Bắc, không phải ngô đồng không đậu, không phải hột luyện không ăn, không phải suối nguồn không uống”. Hoặc cặp câu thơ khuyết danh hay nhất về cây ngô đồng: “Một lá ngô đồng rụng/ Đất trời biết thu sang”.

Thế nên ngô đồng mặc nhiên gắn liền với những vẻ đẹp cao quý và lãng mạn nhất. Dòng Ngô Đồng cũng không ngoại lệ, mềm mại như một dải thao hồng, lượn lờ giữa núi non trùng điệp, tạo ra một vẻ đẹp làm xao động lòng người suốt thủy trình khoảng 40km của mình.

Một dòng lơ đãng cứ thế mà trôi bỗng nhiên lại trở thành độc nhất vô nhị. Bởi đây là con sông hiếm hoi ở Việt Nam không có bờ bãi hai bên, không có bên lở bên bồi, cũng không có cả con sóng hay “khói sóng trên sông khiến ta sầu”. Nếu như không có tiếng mái chèo ì oạp, dòng Ngô Đồng cũng vô thanh.

Sở dĩ thế là bởi đây là dòng sông nhỏ nước tĩnh bắt nguồn từ vùng đầm trũng trong lòng hệ thống núi đá vôi được bao quanh bởi rừng nhiệt đới nguyên sinh, len qua các vách núi dựng đựng, những hang đá và cánh đồng. Nhìn thủy trình, Ngô Đồng là một chi lưu của sông Sào Khê, khởi đầu từ khu vực đền Suối Tiên, rồi nhập thủy ở sông Vạc.

Không có bờ bãi nhưng dòng Ngô Đồng lại có cánh đồng làm viền khung cho mình. Vào mùa nước rút, hai vệt đất phù sa màu mỡ hiện ra cạnh dòng chảy. Đó là lúc người dân địa phương tranh thủ xuống thóc để cấy lúa mà không phải ươm mạ theo lối canh tác truyền thống.

Chỉ việc gieo hạt thóc xuống là cây lúa mọc lên, vươn mình trong dòng nước Ngô Đồng, nước cao đến đâu, lúa cao đến đó và đến tháng 5 là bắt đầu nhuộm vàng cả dòng Ngô Đồng, những ngọn lúa nặng trĩu thóc vàng, lặng lẽ cúi đầu soi mình trong dòng nước.

Thế nên, dòng Ngô Đồng có vẻ đẹp nhất vào mùa lúa chín tháng 5, với sắc lúa chín vàng óng chủ đạo nổi bật dưới gương trời xanh thẳm, mây trắng nhởn nhơ và úp lên một thung lũng núi đá vôi sắc trắng loang lổ màu xanh của rừng nhiệt đới.

Người ta thích ngồi trên những con thuyền nhỏ của những người đàn bà làm nghề chèo thuyền, dùng đôi mái chèo để khẽ khua con thuyền lướt đi trong một không gian cổ tích. Nơi đây chỉ dùng thuyền chèo tay, hoặc chèo chân theo biến thể ngẫu hứng của nhà thuyền, tuyệt đối không dùng thuyền máy.

Quy định này có nhiều mục đích: Không làm ô nhiễm không gian nước và vùng trồng lúa; không tạo ra sóng, khiến thuyền khác gặp nguy hiểm; và không gây ô nhiễm tiếng ồn, phá tan cảnh bồng lai tịch mịch của chốn này. Cũng có thuyền máy chức năng, nhưng phải hoạt động với công suất thấp.

Từng mái chèo khua, đưa thuyền rẽ nước một cách nhẩn nha. Ở tốc độ chậm rì, người ta mới có đủ sự thong thả, an nhàn để ngắm những cánh chim bay ngang mặt, tìm bóng dáng những con dê núi bách thảo leo dốc núi thần kỳ. Sắc lúa vàng ngang mặt lặng lẽ tỏa hương thơm của lúa chín, khiến nước của dòng Ngô Đồng dường như có mùi hương.

Ruộng lúa - dòng sông là một mối quan hệ sinh thái kỳ lạ và tuyệt vời. Chúng cùng một dáng hình do dòng nước tạo nên; cùng chảy trong một thung lũng được bao quanh bằng rừng cây và núi đá vôi; cùng tồn tại ở một không gian không bị ngăn cách bởi bờ vùng, bờ thửa.

Chính vì vậy, thuyền lướt đi trên dòng Ngô Đồng tĩnh lặng cũng như lướt đi giữa biển vàng óng ánh, bên cạnh những chiếc thuyền chở đầy lúa chín và niềm vui rộn rã của người nông dân trúng vụ bội thu. Lúa không chỉ đem đến niềm vui ngày mùa mà còn trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo, với hàng trăm chuyến thuyền dạo Ngô Đồng ngắm lúa trên đường vào Tam Cốc.

Không chỉ ngắm dòng Ngô Đồng ngày mùa trên sông, rất nhiều người chọn cách leo núi để ngắm từ trên cao. Ở bất kỳ đỉnh núi hình ngọn tháp nào cũng có thể thu gọn cảnh sông nước lãng mạn vào đáy võng mạc. Hình dáng con sông lượn lờ giữa hai vùng lúa chín với hàng trăm chiếc thuyền xuôi ngược mái chèo vốn là mục đích sáng tác của các nhiếp ảnh gia.

Vì thế, cứ vào tháng 5, cánh nhiếp ảnh chẳng quản máy móc lỉnh kỉnh, đồ đạc lượt phượt lại bắt thuyền vào Ngô Đồng để leo lên ngọn núi nào đó nhằm tìm vẻ đẹp mới lạ của Ngô Đồng mùa lúa chín. Rồi đến tháng 11, Ngô Đồng lại mời gọi với nhan sắc của mùa hoa súng bồng bềnh sắc tím hút hồn.

Do đó, những người yêu cảnh Ngô Đồng đã tự hào rằng: “Indonesia có Bali thì Việt Nam có Tam Cốc”.