Minh bạch hóa thị trường bất động sản từ dữ liệu số

Xung quanh ý nghĩa của chính sách cũng như những yêu cầu đặt ra trong quá trình triển khai, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội đã trao đổi với TS Trần Xuân Lượng – Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu đánh giá thị trường BĐS Việt Nam.

Nâng cao hiệu quả quản lý và hoạch định chính sách

- Thưa ông, việc ban hành Nghị định 357/2025/NĐ-CP có ý nghĩa như thế nào đối với quá trình minh bạch hóa thị trường BĐS hiện nay?

- Có thể nói, việc ban hành Nghị định 357/2025/NĐ-CP là một bước tiến rất quan trọng trong quá trình xây dựng nền tảng dữ liệu cho thị trường BĐS Việt Nam. Trong nhiều năm qua, một trong những hạn chế lớn nhất của thị trường BĐS là thiếu một hệ thống dữ liệu thống nhất, đầy đủ và được cập nhật thường xuyên. Thông tin về dự án, giá giao dịch, quy hoạch, pháp lý hay biến động cung – cầu thường nằm rải rác ở nhiều cơ quan khác nhau. Điều này khiến cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp lẫn người dân đều gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin chính xác.

Khi một hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường BĐS được thiết lập và vận hành đồng bộ, chúng ta sẽ có được “bức tranh” toàn cảnh của thị trường, giúp giảm đáng kể tình trạng thông tin bất cân xứng, vốn là nguyên nhân dẫn đến nhiều hiện tượng tiêu cực như đầu cơ, “sốt đất ảo” hay thổi giá. Vì vậy, tôi cho rằng Nghị định 357/2025/NĐ-CP là nền tảng quan trọng để thị trường BĐS phát triển minh bạch và chuyên nghiệp hơn.

- Theo ông, hệ thống dữ liệu quốc gia về BĐS sẽ hỗ trợ như thế nào cho công tác quản lý nhà nước?

- Hệ thống dữ liệu này, sẽ tạo ra bước thay đổi lớn trong phương thức quản lý thị trường. Trước hết, các cơ quan quản lý có thể theo dõi khá chi tiết tình hình phát triển dự án, tiến độ xây dựng, lượng giao dịch trên thị trường cũng như biến động giá tại từng khu vực. Khi có dữ liệu đầy đủ và cập nhật, cơ quan quản lý có thể phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường, chẳng hạn như sự tăng giá đột biến tại một khu vực hay tình trạng giao dịch tăng nóng... Nhờ đó, các cơ quan chức năng có thể đưa ra biện pháp kiểm soát hoặc điều chỉnh chính sách kịp thời, hạn chế nguy cơ hình thành “bong bóng” BĐS.

Ngoài ra, dữ liệu về nhà ở và thị trường BĐS còn là cơ sở rất quan trọng để xây dựng các chính sách phát triển nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội và nhà ở cho người thu nhập thấp. Khi thông tin về nguồn cung, nhu cầu và khả năng tiếp cận nhà ở được cập nhật đầy đủ, việc hoạch định chính sách sẽ sát thực tế hơn, tránh tình trạng mất cân đối cung – cầu. Bên cạnh đó, hệ thống dữ liệu cũng hỗ trợ công tác thống kê và dự báo thị trường.

- Hệ thống dữ liệu này sẽ mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp và người dân, thưa ông?

- Khi dữ liệu thị trường được công khai và minh bạch hơn, cả doanh nghiệp và người dân đều được hưởng lợi. Đối với doanh nghiệp, việc tiếp cận dữ liệu thị trường sẽ giúp họ có thêm cơ sở để xây dựng chiến lược đầu tư và phát triển dự án. Ví dụ, doanh nghiệp có thể phân tích nhu cầu nhà ở tại từng khu vực, xu hướng giá, tốc độ đô thị hóa… từ đó đưa ra quyết định đầu tư phù hợp.

Trong khi đó, người dân đặc biệt là người mua nhà, có thể tra cứu các thông tin quan trọng như giá giao dịch, quy hoạch, pháp lý dự án hay tình trạng phát triển của thị trường. Khi có thông tin đầy đủ, người mua sẽ giảm rủi ro khi đưa ra quyết định đầu tư hoặc mua nhà để ở. Ở góc độ rộng hơn, việc chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan cũng giúp giảm thủ tục hành chính, hạn chế tình trạng người dân phải cung cấp cùng một loại thông tin cho nhiều cơ quan khác nhau.

Hướng tới thị trường minh bạch và bền vững

- Theo ông, đâu là những thách thức lớn nhất khi triển khai hệ thống dữ liệu BĐS trên phạm vi toàn quốc?

- Thách thức đầu tiên là vấn đề chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu. Hiện nay, dữ liệu liên quan đến BĐS đang được quản lý bởi nhiều cơ quan khác nhau như xây dựng, tài nguyên – môi trường, tài chính, thuế… mỗi hệ thống lại có cách lưu trữ và cấu trúc dữ liệu khác nhau. Vì vậy, việc tích hợp và chuẩn hóa các nguồn dữ liệu này là công việc rất phức tạp.

Thách thức thứ hai là hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực. Một số địa phương vẫn chưa có hệ thống công nghệ thông tin đủ mạnh để vận hành và cập nhật dữ liệu thường xuyên. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ chuyên trách về quản lý dữ liệu và phân tích thông tin thị trường vẫn còn thiếu.

Ngoài ra, việc đảm bảo tính chính xác và kịp thời của dữ liệu cũng là vấn đề quan trọng, nếu thông tin không được cập nhật thường xuyên hoặc thiếu độ tin cậy, hệ thống dữ liệu sẽ khó phát huy hiệu quả. Do đó, ngoài việc xây dựng hệ thống công nghệ, cần có cơ chế giám sát và quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc cung cấp và cập nhật dữ liệu.

- Để hệ thống dữ liệu quốc gia về thị trường BĐS vận hành hiệu quả và an toàn, theo ông cần tập trung vào những giải pháp nào?

- Trước hết là chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu trên toàn hệ thống, xây dựng bộ tiêu chuẩn thống nhất về cấu trúc dữ liệu, phương thức cập nhật và chia sẻ thông tin giữa các bộ, ngành và địa phương. Đồng thời, phải thiết lập cơ chế cập nhật dữ liệu thường xuyên từ các địa phương, doanh nghiệp và sàn giao dịch BĐS.

Thứ hai là, hệ thống dữ liệu BĐS quốc gia chứa nhiều thông tin liên quan đến tài sản của người dân và doanh nghiệp, vì vậy cần áp dụng các giải pháp bảo mật nhiều lớp, mã hóa dữ liệu và phân quyền truy cập rõ ràng. Thứ ba là, tăng cường liên thông dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác như dữ liệu đất đai, dân cư, tài chính và thuế. Khi các hệ thống này được kết nối, chúng ta sẽ hình thành một hệ sinh thái dữ liệu đầy đủ về thị trường BĐS. Thứ tư là, các địa phương cần nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, đồng thời đào tạo đội ngũ cán bộ có chuyên môn về quản lý và phân tích dữ liệu.

- Ông đánh giá như thế nào về triển vọng của thị trường BĐS, khi hệ thống dữ liệu này được vận hành hiệu quả?

- Nếu được triển khai đồng bộ và vận hành hiệu quả, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường BĐS sẽ tạo ra nền tảng rất quan trọng cho sự phát triển lâu dài của thị trường. Minh bạch hóa thông tin sẽ giúp giảm thiểu tình trạng đầu cơ, thao túng giá, đồng thời nâng cao tính chuyên nghiệp của thị trường. Các cơ quan quản lý cũng có thêm công cụ để điều hành chính sách hiệu quả hơn.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu sẽ trở thành “tài nguyên” quan trọng của nền kinh tế. Đối với thị trường BĐS, việc xây dựng và khai thác hiệu quả hệ thống dữ liệu quốc gia chính là chìa khóa để thị trường phát triển theo hướng minh bạch, ổn định và bền vững hơn trong những năm tới.

- Trân trọng cảm ơn ông!