Nâng tầm nông sản Việt từ vùng nguyên liệu hữu cơ

7 năm “đặt cược” vào nông nghiệp hữu cơ

Giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, nền kinh tế không chỉ cần huy động thêm nguồn lực mà còn phải nâng cao giá trị tạo ra từ những lợi thế sẵn có.

Là một trong những lĩnh vực có lợi thế của Việt Nam, nông nghiệp cần đi sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, tổ chức sản xuất bền vững đến chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường.

Trong dòng chảy đó, nông nghiệp hữu cơ không chỉ là câu chuyện về “sản xuất sạch”, mà còn là bài toán tổ chức lại chuỗi giá trị. Từ cải tạo đất, xây dựng vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng đến chế biến, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu, mỗi công đoạn đều quyết định khả năng gia tăng giá trị của nông sản Việt.

Trao đổi với Lao Động, bà Nguyễn Hoài - Chủ tịch Công ty Cổ phần Tập đoàn G.Organic cho biết để tạo ra một sản phẩm nông nghiệp hữu cơ chất lượng, doanh nghiệp không thể đi “đường tắt”.

“7 năm là khoảng thời gian mà tôi đã ‘đặt cược’ để đưa các sản phẩm hữu cơ ra thị trường. Đây không chỉ là bài toán về chi phí đầu tư mà còn là hành trình đòi hỏi nhiều công sức, thời gian và sự kiên trì, đặc biệt trong việc cải tạo đất và xây dựng vùng nguyên liệu. Làm nông nghiệp hữu cơ muốn nhanh cũng không thể được” - bà Nguyễn Thị Hoài chia sẻ.

Theo bà Hoài, khó khăn lớn nhất đối với doanh nghiệp phát triển nông nghiệp hữu cơ nằm ở vùng nguyên liệu. Việc tìm được vùng đất đáp ứng tiêu chuẩn đã khó, duy trì vùng nguyên liệu ổn định lại càng khó hơn. Ngay cả tại những vùng sản xuất nông nghiệp lớn như Đà Lạt, việc tìm kiếm diện tích đất đáp ứng đầy đủ yêu cầu hữu cơ cũng không đơn giản. Bởi khi không kiểm soát được nguồn nguyên liệu, doanh nghiệp khó duy trì chất lượng ổn định, khó xây dựng thương hiệu dài hạn và càng khó đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu.

Một thách thức khác đối với doanh nghiệp hữu cơ được đại diện G.Organic cho biết là thị trường. Theo bà Nguyễn Thị Hoài, số lượng người tiêu dùng hiểu rõ về sản phẩm hữu cơ và chủ động lựa chọn dòng sản phẩm này chưa nhiều. Trong khi đó, chi phí sản xuất, kiểm soát chất lượng và xây dựng vùng nguyên liệu khiến giá sản phẩm hữu cơ thường cao hơn sản phẩm thông thường.

“Nhà nước có thể tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp thông qua truyền thông, giáo dục người tiêu dùng, đồng thời kiểm soát chất lượng thị trường. Khi thị trường được kiểm soát tốt hơn, những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào chất lượng, vùng nguyên liệu và công nghệ sẽ có thêm cơ hội phát triển”, bà Hoài nhấn mạnh.

Trong bối cảnh thị trường còn thiếu niềm tin, theo bà Hoài, tiêu chuẩn là công cụ quan trọng để chuẩn hóa nhận thức và hành động. Nếu không có tiêu chuẩn, bất kỳ sản phẩm nào cũng có thể tự nhận là hữu cơ, dẫn đến tình trạng “vàng thau lẫn lộn”.

Nâng tầm nông sản Việt bằng chuỗi giá trị

Nhìn rộng hơn, yêu cầu về việc nâng cao giá trị nông sản đang trở thành một vấn đề của toàn ngành, không chỉ riêng với nông nghiệp hữu cơ. Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - chuyên gia kinh tế để nâng tầm nông sản Việt, điều quan trọng là phải chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu sang tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

“Trong giai đoạn mới, khi ngành nông nghiệp hướng tới sản xuất hàng hóa hiện đại, bền vững và có sức cạnh tranh cao, giá trị của nông sản sẽ ngày càng phụ thuộc vào khả năng tổ chức chuỗi, làm chủ công nghệ chế biến và xây dựng thương hiệu”, vị chuyên gia này phân tích.

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng cần tăng cường tuyên truyền, cung cấp thông tin để người tiêu dùng hiểu đúng về sản phẩm hữu cơ, đồng thời kiểm soát chặt chất lượng và việc sử dụng các thông tin, nhãn mác liên quan đến hữu cơ. Khi thị trường minh bạch, doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc sẽ có thêm động lực mở rộng sản xuất, qua đó góp phần hình thành chuỗi giá trị nông sản bền vững và nâng cao giá trị nông sản Việt.