Bắt cóc online và những điểm yếu tâm lý khiến Gen Z dễ sập bẫy

Thời gian gần đây, chiêu trò lừa đảo mang tên “bắt cóc online” xuất hiện ngày càng nhiều với thủ đoạn tinh vi. Nạn nhân của nạn "bắt cóc online" là những thanh thiếu niên thế hệ Gen Z, giỏi về công nghệ nhưng lại non nớt về tâm lý.

Gần đây nhất, nửa đêm hôm 17.1, gia đình của chị T (quê Quảng Ninh) đã gọi điện thoại cầu cứu tới Công an phường Vinh Hưng, tỉnh Nghệ An về việc con gái tên A (16 tuổi) bị mất liên lạc nhiều giờ.

Theo lời người mẹ, chiều 16.1, A xin ra ngoài chơi nhưng đến tối muộn không thấy về. Gia đình nhiều lần liên lạc qua điện thoại nhưng không được, tìm kiếm tại các địa điểm quen thuộc cũng không có kết quả.

Lo sợ con gái bị người xấu dụ dỗ, “bắt cóc online”, chị T nghi ngờ cháu đang di chuyển bằng tàu hỏa vào TPHCM nên đã liên hệ công an nhờ hỗ trợ.

Bằng các biện pháp nghiệp vụ, sau đó, Công an phường Vinh Hưng nhanh chóng xác định A đang có mặt trên một chuyến tàu hỏa chạy theo hướng Bắc - Nam. Thời điểm được phát hiện, A trong trạng thái hoảng sợ, lo lắng.

Sau đó, cô bé đã kể lại việc quen một người qua mạng xã hội và được người này rủ vào TPHCM chơi. Đối tượng yêu cầu cháu cắt đứt liên lạc với gia đình, không tiết lộ thông tin cho bất kỳ ai. Do bị thao túng tâm lý và làm theo hướng dẫn của người lạ, cháu đã tự ý lên tàu di chuyển, đến khi được công an giải cứu.

Nhìn nhận thực trạng Gen Z bị bắt cóc online thời gian gần đây, Thượng tá Đào Trung Hiếu - Tiến sĩ Tội phạm học - cho hay, tâm lý của học sinh, sinh viên là sợ quyền lực, nể danh tiếng và thiếu khả năng kiểm chứng thực tế.

Khi một người xưng danh công an, nói giọng nghiêm nghị, dùng từ chuyên môn, đe dọa về “hồ sơ”, “đường dây rửa tiền”, “có lệnh triệu tập”… thì nạn nhân lập tức rơi vào trạng thái hoảng loạn. Đó là phản ứng tâm lý thu mình vì sợ bị trừng phạt.

Tiến sĩ Đào Trung Hiếu phân tích, các đối tượng thường dùng kịch bản mồi dẫn như: “Liên quan đến một vụ án”, “Cần xác minh tài khoản của em có bị hacker lợi dụng hay không”, “Chuyển tiền vào tài khoản của cơ quan để chứng minh vô tội”…

Lúc đó, nếu nạn nhân thiếu tỉnh táo và không dám chia sẻ với người thân, bạn bè, thì một mình trong sợ hãi sẽ dẫn đến hành vi phi lý: Chuyển tiền, gửi ảnh căn cước công dân, thậm chí bỏ nhà ra đi.

Thượng tá Đào Trung Hiếu cho biết, dù được tiếp cận với Internet, cùng với sự cảnh báo liên tục của cơ quan chức năng, nhưng điều này không đồng nghĩa mọi học sinh, sinh viên đều có khả năng phản biện. Các em có thể thông minh, giỏi thao tác công nghệ nhưng lại non nớt về tâm lý, tin người.

Một yếu tố khác khiến học sinh, sinh viên dễ rơi vào bẫy đó là sự thiếu gắn kết với người thân, hoặc không có kênh chia sẻ đáng tin cậy.

"Do đó, khi đối mặt với những “con cáo”, các em thường cô độc, dễ rơi vào hoảng loạn và vô thức làm theo yêu cầu của kẻ xấu", ông Hiếu cho hay.

Theo Tiến sĩ Đào Trung Hiếu, trong một số dấu hiệu nhận biết trẻ có thể đang bị kẻ xấu thao túng, dễ nhận thấy nhất là sự thay đổi hành vi, cảm xúc và thói quen sử dụng thiết bị số.

Trẻ bắt đầu giấu diếm nội dung trò chuyện, đổi mật khẩu, lén lút nhắn tin về đêm, hoặc có những câu nói lạ lùng như: “Ở đây chán quá”, “Con muốn đi thật xa”, “Có người sẵn sàng đón con ở nơi khác”.

Trong nhiều trường hợp, các em bị kẻ xấu tiêm vào đầu sự sợ hãi, như: “Nếu con nói ra, họ sẽ bắt cha mẹ con”, hoặc ngược lại, vẽ ra thiên đường: “Chỉ cần con đi, đời con sẽ khác”.

Khi thấy những điều đó của trẻ, gia đình và giáo viên cần ngay lập tức cảnh giác.