Cánh cửa xây nhà ở xã hội được mở toang nhưng vẫn còn vướng mắc thực thi

Chính sách đã “mở toang”

Chia sẻ với PV Lao Động, đại diện Bộ Xây dựng cho biết, chỉ riêng trong năm 2025, Chính phủ và Thủ tướng đã ban hành 6 Nghị quyết, 1 Quyết định, 3 Công điện, 1 Chỉ thị, cùng hàng chục thông báo chỉ đạo để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội và ổn định thị trường bất động sản.

Đặc biệt, Nghị quyết 201/2025/QH15 và loạt nghị định hướng dẫn đã thiết lập cơ chế đặc thù cho nhà ở xã hội, từ lựa chọn chủ đầu tư, thủ tục đầu tư đến hình thành Quỹ nhà ở quốc gia.

Kết quả là, đến hết năm 2025, cả nước đã có 698 dự án nhà ở xã hội, quy mô 657.441 căn, đạt 62% mục tiêu Đề án 1 triệu căn. Riêng trong năm 2025, cả nước hoàn thành 102.633 căn, vượt 102% kế hoạch Thủ tướng giao.

Thực thi vẫn còn một số vướng mắc

Từ thực tiễn triển khai, ông Nguyễn Văn Lợi - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Đầu tư xây dựng sản xuất dịch vụ Thiên Phát cho rằng bài toán lớn nhất của doanh nghiệp không chỉ là vốn, mà là cơ chế và cách vận hành.

“Có những cái khó, nếu tháo gỡ được, còn quý hơn cả tiền. Thực tế, làm nhà ở xã hội hiện còn khó hơn cả nhà ở thương mại” - ông Lợi nói.

Theo ông, nếu nhà ở thương mại có thể hoàn thành trong khoảng 7 năm thì với nhà ở xã hội, doanh nghiệp lại phải chịu định mức, khung giá và quy trình chặt chẽ hơn, trong khi thời gian kéo dài làm tăng chi phí lãi vay, chi phí cơ hội và rủi ro tài chính.

Điều này hoàn toàn trùng khớp với thực trạng mà Bộ Xây dựng chỉ ra: nhiều dự án vẫn vướng pháp lý, chậm giải phóng mặt bằng, làm đội chi phí, từ đó ảnh hưởng tới giá bán và tiến độ.

Ông Lợi nhận định: “Về mặt chính sách, Chính phủ đã mở toang cánh cửa. Nhưng khi đi vào thực tế, vẫn còn nhiều vướng mắc”.

Minh chứng là tại Bình Dương cũ, hai dự án nhà ở xã hội quy mô hơn 6.000 căn hộ đã phát sinh khó khăn sau khi sáp nhập địa giới hành chính, khiến khâu vận hành, triển khai bị lúng túng.

Ông Nguyễn Văn Lợi nhận định, khi các nút thắt được tháo gỡ, doanh nghiệp không chỉ “sống được” mà còn có thể làm bài bản, bền vững hơn. Còn nếu để chính sách tiếp tục “mắc cạn” trong khâu thực thi thì cánh cửa đã mở… vẫn khó bước qua.

Vướng mắc ở đâu thì tập trung tháo gỡ ở đó

Dưới góc nhìn của doanh nghiệp, Đại tá Nguyễn Tiến Nam - Giám đốc Ban Quản lý dự án 1, Tổng công ty 319 (Bộ Quốc phòng) bày tỏ sự trân trọng các bộ, ngành, đặc biệt là cơ quan tham mưu như Bộ Xây dựng, khi phải gánh một khối lượng công việc rất lớn; “vướng mắc ở đâu thì tập trung tháo gỡ ở đó”, mở đường thông thoáng cho việc xây dựng nhà ở xã hội.

Theo ông Nam, tại các địa phương mà doanh nghiệp trực tiếp triển khai dự án như Hà Nội và TPHCM, cơ chế “luồng xanh” đã phát huy hiệu quả rõ rệt, thủ tục được đẩy nhanh đáng kể, tạo điều kiện để các dự án triển khai đúng tiến độ và chỉ tiêu Chính phủ giao.

Ông cho biết, trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội của người dân hiện rất lớn, trong khi nguồn cung chưa nhiều, nhiều địa phương vẫn nỗ lực hoàn thành khối lượng công việc rất lớn. Dẫn chứng cụ thể, dự án nhà ở xã hội tại Đông Anh khởi công đầu năm 2025, đến cuối năm đã phải tổ chức bốc thăm cho người mua, do nhu cầu tăng gấp 3-4 lần so với số lượng căn hộ.