Đàm phán Mỹ - Iran: Chưa đạt được kết quả nào!

Hai bên cũng không đạt được thỏa thuận là sẽ tiếp tục đàm phán trong thời gian tới. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, bất đồng quan điểm chính là vấn đề chương trình hạt nhân của Iran và tuyên bố dùng hải quân Mỹ phong tỏa ngay eo biển Hormuz.

Kết cục này thật ra đã được dự đoán trước bởi nó khó có thể khác. Việc Mỹ và Iran tiến hành đàm phán với nhau ở Islamabad là một trong những nội dung của thỏa thuận ngừng chiến 2 tuần mà hai bên đã tạm đồng ý với nhau vào ngày 7-4 vừa qua. Lần hòa đàm này thất bại chủ yếu bởi 4 lý do sau.

Thứ nhất, hai bên không có cùng quan điểm về cách thức tiến hành hòa đàm. Phía Mỹ chỉ muốn đàm phán một lần và với cách tiếp cận “đàm phán đạt kết quả hoặc đàm phán không đạt kết quả” trong khi phía Iran muốn đàm phán phải là một quá trình. Có quá nhiều vấn đề đặt ra cho hai bên thương thảo mà vấn đề nào cũng nan giải và nhạy cảm nên chỉ đàm phán một lần chưa thể thành công được. Việc phía Mỹ cần ngay kết quả đàm phán như thế càng khiến phía Iran có lý do xác đáng để hoài nghi về thiện chí hòa đàm của Mỹ.

Thứ hai, hai bên bước vào hòa đàm với những điều kiện tiên quyết đã được công khai đặt ra cho nhau và điều kiện tiên quyết của bên này đã bị phía bên kia công khai bác bỏ. Chấp nhận những điều kiện này của Mỹ thì Iran trên thực tế chẳng khác gì đầu hàng Mỹ trong khi chấp nhận những điều kiện tiên quyết của Iran thì Mỹ chẳng khác nào công khai chịu thua Iran. Vì giữ thể diện và để không bị coi là yếu thế, bên này sẽ không buông bỏ điều kiện tiên quyết của mình chừng nào phía bên kia chưa chịu nhượng bộ cơ bản và đau đớn. Đàm phán không thành công vì Mỹ và Iran đã đẩy nhau đi quá xa trong cả chiến tranh trên thực địa lẫn khẩu chiến nên hiện không bên nào muốn và dám xuống thang trước.

Thứ ba, phía Iran chưa tin tưởng Mỹ và Mỹ không có các hành động gì để phía Iran có thể tin Mỹ từ sau khi ông Donald Trump đơn phương rút nước Mỹ ra khỏi thỏa thuận đã đạt được về giải pháp cho vấn đề hạt nhân của Iran. Thậm chí, Mỹ còn áp dụng trở lại những biện pháp chính sách trừng phạt Iran, tấn công quân sự Iran và rồi phát động cuộc chiến tranh thực thụ chống Iran. Sau những trải nghiệm trực tiếp như thế, phía Iran có lý do xác đáng để rất thận trọng với việc tin phía Mỹ thực lòng hòa đàm và rồi thực thi nghiêm chỉnh và đầy đủ những gì đã cam kết và thỏa thuận. Vì thế, một lần đàm phán không đủ để phía Iran vượt qua được tâm lý phòng thủ và thận trọng này.

Thứ tư, cả hai bên hiện đều chưa cạn kiệt chủ bài trong chiến tranh nên chưa bị buộc phải tính cách kết thúc chiến tranh bằng đàm phán ngoại giao. Cuộc chiến tranh này còn tiếp diễn chứ chưa đến hồi cuối. Phía Mỹ vẫn còn rất tự tin vào ưu thế quân sự, trong khi phía Iran vẫn đang chơi khá hiệu quả cuộc chơi tại eo biển Hormuz.

Phản ứng của Tổng thống Donald Trump về thất bại của vòng đàm phán không có gì lạ. Nhưng phong tỏa eo biển Hormuz như người này tuyên cáo không phải chỉ là sự tiếp tục cuộc chiến đơn thuần mà là cuộc phiêu lưu quân sự mới với rủi ro và nguy hiểm hơn trước rất nhiều đối với nước Mỹ. Tổng thống Donald Trump muốn làm cạn kiệt nguồn thu lợi của Iran từ xuất khẩu dầu lửa và khí đốt vận tải qua eo biển Hormuz. Việc này gây khó khăn thêm cho Iran, nhưng cũng bộc lộ là phía Mỹ tiếp tục bế tắc chiến lược trong việc kết thúc cuộc chiến tranh với Iran.