Đầu tư cho tầm vóc phát triển lâu dài của Thủ đô

Một đất nước có thể sở hữu nguồn lực kinh tế lớn, hạ tầng hiện đại hay vị trí địa lý thuận lợi, nhưng nếu thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao thì khó có thể phát triển nhanh và lâu dài. Bởi suy cho cùng, con người mới là trung tâm của mọi sự phát triển, còn giáo dục chính là con đường bồi đắp nhân cách, tri thức và khát vọng cho con người.

Ở nước ta, giáo dục và đào tạo luôn được xác định là “quốc sách hàng đầu”, giữ vai trò then chốt trong chiến lược phát triển đất nước. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nhằm tạo đột phá về chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Trong dòng chảy phát triển ấy, Thủ đô Hà Nội gánh vác một sứ mệnh đặc biệt. Không chỉ là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước, Hà Nội còn phải là nơi hội tụ và lan tỏa trí tuệ Việt Nam. Bởi vậy, giáo dục đối với Hà Nội không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn là chiến lược phát triển lâu dài.

Phát biểu tại lễ tuyên dương, khen thưởng học sinh giỏi tiêu biểu Thủ đô năm học 2025-2026 do Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức ngày 13-5 vừa qua, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng khẳng định: “Muốn phát triển nhanh và bền vững thì phải chăm lo cho giáo dục. Đầu tư cho giáo dục chính là đầu tư cho tương lai, cho năng lực cạnh tranh và tầm vóc phát triển lâu dài của Thủ đô”. Thông điệp của Bí thư Thành ủy Hà Nội thể hiện tầm nhìn chiến lược của thành phố trong bối cảnh mới.

Giáo dục trước hết có ý nghĩa ở việc hình thành con người. Một nền giáo dục tốt không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn nuôi dưỡng nhân cách, khơi dậy khát vọng cống hiến và trách nhiệm với cộng đồng. Hà Nội là vùng đất nghìn năm văn hiến, nơi kết tinh truyền thống hiếu học và tinh thần tôn sư trọng đạo. Những giá trị ấy cần tiếp tục được bồi đắp trong môi trường giáo dục hôm nay để tạo nên những thế hệ công dân vừa giàu tri thức, vừa giàu bản lĩnh và nhân văn.

Trong thời đại chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, chất lượng nguồn nhân lực đang trở thành yếu tố quyết định tốc độ phát triển của mỗi đô thị. Một thành phố có nhiều nhà khoa học, kỹ sư, chuyên gia giỏi và lực lượng lao động chất lượng cao sẽ có lợi thế lớn trong thu hút đầu tư, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo. Vì vậy, đầu tư cho giáo dục cũng chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh của Hà Nội trong tương lai. Khi giáo dục phát triển, Thủ đô sẽ sở hữu lực lượng lao động có trình độ, có kỹ năng, có khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của thế giới. Đây chính là nền tảng tạo nên sức bật dài hạn cho kinh tế - xã hội Thủ đô.

Những năm gần đây, Hà Nội đã dành nhiều nguồn lực cho giáo dục với việc xây dựng trường học mới, phát triển trường chất lượng cao, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Thành tích của học sinh Thủ đô tại các kỳ thi quốc gia, quốc tế tiếp tục được khẳng định. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, giáo dục Hà Nội vẫn cần những bước đổi mới mạnh mẽ hơn. Vì vậy, ngành Giáo dục Thủ đô cần tiếp tục triển khai hiệu quả Chương trình số 05-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; đi đầu trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ số vào toàn bộ hoạt động giáo dục, từ quản trị trường học, thiết kế bài giảng, đánh giá học sinh đến hỗ trợ phụ huynh. Việc dạy và học cần hướng tới phát triển năng lực người học thay vì chạy theo thành tích. Học sinh cần được trang bị tư duy độc lập, khả năng sáng tạo, kỹ năng công nghệ, ngoại ngữ và tinh thần hội nhập quốc tế. Đây là những hành trang không thể thiếu của công dân trong kỷ nguyên mới.

Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên cần tiếp tục được quan tâm đúng mức. Người thầy luôn giữ vai trò trung tâm trong quá trình giáo dục. Một nền giáo dục muốn phát triển thì trước hết phải có những nhà giáo giỏi chuyên môn, giàu tâm huyết và được xã hội trân trọng. Hà Nội cần có cơ chế, chính sách tốt hơn để thu hút nhân tài vào ngành Giáo dục, tạo điều kiện để giáo viên được đào tạo, nâng cao trình độ và yên tâm cống hiến lâu dài.

Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, Hà Nội cần xây dựng hệ sinh thái giáo dục mở và hiện đại hơn. Thành phố có thể thúc đẩy hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu quốc tế; phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo; khuyến khích nghiên cứu khoa học trong học sinh, sinh viên. Khi giáo dục gắn với khoa học, công nghệ và thực tiễn đời sống, tri thức sẽ trở thành động lực trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Đầu tư cho giáo dục cũng là đầu tư cho “tầm vóc” của Thủ đô. Một thành phố lớn không chỉ được đánh giá qua những tòa nhà cao tầng hay tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà còn ở chiều sâu văn hóa và chất lượng con người. Hà Nội muốn trở thành “Thành phố sáng tạo, Thành phố kết nối toàn cầu” thì cần có những công dân toàn cầu: Tự tin, văn minh, sáng tạo nhưng vẫn giàu bản sắc dân tộc. Và điều đó chỉ có thể được tạo dựng thông qua giáo dục.

Rõ ràng, giáo dục là “gốc rễ” của sự phát triển bền vững. Đầu tư cho giáo dục đòi hỏi tầm nhìn chiến lược, sự kiên trì và trách nhiệm của toàn xã hội.

Trong tương lai, sự cạnh tranh giữa các đô thị sẽ ngày càng gay gắt. Hà Nội muốn tiếp tục giữ vai trò đầu tàu của cả nước thì không thể chỉ dựa vào lợi thế sẵn có mà phải dựa vào chất lượng nguồn nhân lực và sức mạnh tri thức. Một nền giáo dục tiên tiến sẽ tạo ra những công dân ưu tú, những nhà khoa học tài năng, những doanh nhân sáng tạo và những thế hệ trẻ giàu khát vọng cống hiến cho đất nước. Đó chính là nền tảng để Hà Nội phát triển nhanh và bền vững, hiện đại nhưng vẫn giàu bản sắc.

Bởi vậy, chăm lo cho giáo dục không chỉ là trách nhiệm của ngành Giáo dục mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi gia đình, mỗi nhà trường, mỗi cấp chính quyền cần chung tay xây dựng môi trường học tập tốt hơn cho thế hệ trẻ. Khi giáo dục được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển, Hà Nội sẽ có đủ nội lực để vươn lên mạnh mẽ trong tương lai.

Đầu tư cho giáo dục hôm nay chính là gieo những hạt giống cho ngày mai. Và chính những hạt giống tri thức ấy sẽ làm nên một Thủ đô Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, văn minh và có tầm vóc lớn lao trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.