NATO tăng cường phòng thủ ở khu vực Baltic: Bước điều chỉnh cấu trúc quân sự quy mô lớn

Quân đoàn Đức - Hà Lan có trụ sở tại thành phố Muenster của Đức, sẽ chính thức đảm nhận vai trò bộ tư lệnh chiến dịch từ giữa năm nay. Hiện, toàn bộ lực lượng NATO tại 3 quốc gia Baltic gồm Estonia, Latvia, Litva cùng khu vực miền Bắc Ba Lan đều nằm dưới quyền chỉ huy của Bộ Tư lệnh đa quốc gia Đông Bắc, đặt tại thành phố Szczecin của Ba Lan.

Giới chức quân sự NATO cho rằng, việc thiết lập thêm một bộ tư lệnh quân đoàn sẽ giúp liên minh rút ngắn thời gian triển khai lực lượng quy mô lớn tới khu vực Baltic trong trường hợp xảy ra khủng hoảng an ninh. Nói cách khác, động thái này sẽ giúp nâng cao khả năng triển khai lực lượng quy mô lớn tới chiến trường với tốc độ cao - yếu tố được xem là đặc biệt quan trọng trong các kế hoạch phòng thủ mới.

Theo cơ cấu tác chiến tiêu chuẩn, Quân đoàn Đức - Hà Lan sẽ là một trong những bộ chỉ huy đa quốc gia lớn nhất của NATO. Khi được triển khai đầy đủ, quân đoàn có thể chỉ huy từ 3 sư đoàn, tương đương khoảng 40.000 đến 60.000 binh sĩ. Trong thời bình, quân đoàn không duy trì toàn bộ lực lượng thường trực mà chủ yếu hoạt động dưới dạng bộ khung chỉ huy, với đội ngũ sĩ quan tham mưu và các đơn vị chuyên môn nòng cốt.

Hệ thống này bao gồm: Các bộ phận phụ trách pháo binh, phòng không, quân y, hậu cần, tình báo, tác chiến điện tử và thông tin liên lạc. Điểm đáng chú ý là mô hình quân đoàn cho phép NATO nhanh chóng chuyển từ trạng thái thời bình sang thời chiến. Một khi xảy ra khủng hoảng, bộ chỉ huy có thể tiếp nhận hàng chục nghìn binh sĩ cùng khí tài từ các nước đồng minh, tổ chức hiệp đồng tác chiến và triển khai lực lượng tới khu vực được giao nhiệm vụ trong thời gian ngắn.

Từ góc độ NATO, việc củng cố hệ thống chỉ huy tại Baltic xuất phát từ những đánh giá về môi trường an ninh ngày càng phức tạp tại châu Âu. Liên minh này nhiều lần cảnh báo, Nga có thể khôi phục năng lực quân sự đáng kể sau cuộc xung đột tại Ukraine và đủ khả năng tiến hành các chiến dịch quân sự quy mô lớn trong tương lai.

Theo nhận định của nhiều nước phương Tây, Nga đang đẩy mạnh xây dựng cơ sở hạ tầng quân sự tại Quân khu Leningrad và Quân khu Mátxcơva. Nhiều doanh trại mới đang được khẩn trương hoàn thiện nhằm tiếp nhận các đơn vị quân đội dự kiến trở về từ chiến trường Ukraine sau khi xung đột kết thúc. Tuy nhiên, những nhận định trên luôn bị phía Nga bác bỏ. Điện Kremlin nhiều lần khẳng định, không có ý định tấn công các nước thành viên NATO, đồng thời cáo buộc phương Tây đang sử dụng “mối đe dọa từ Nga” như một lý do để mở rộng hiện diện quân sự tại Đông Âu.

Đối với Mátxcơva, việc NATO tăng cường thêm một bộ chỉ huy quân đoàn tại khu vực Baltic không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật quân sự mà còn là tín hiệu cho thấy tổ chức này đang tiếp tục củng cố thế trận quân sự dọc biên giới Nga nhằm chuẩn bị cho các kịch bản đối đầu quy mô lớn hơn trong tương lai. Ngoài ra, nhiều quốc gia thành viên NATO đã liên tục nâng ngân sách quốc phòng lên mức cao nhất trong những năm gần đây. Bối cảnh này nhiều khả năng sẽ thúc đẩy Nga tiếp tục tăng cường năng lực quân sự tại khu vực giáp ranh với các nước thành viên NATO.

Điều đáng chú ý là các động thái của hai bên có nguy cơ tạo ra một vòng xoáy cạnh tranh quân sự mới tại châu Âu. Khi NATO tăng cường lực lượng nhằm củng cố năng lực răn đe, Nga cũng sẽ tìm cách đáp trả bằng các biện pháp tương ứng để bảo đảm thế cân bằng chiến lược.

Trong bối cảnh xung đột tại Ukraine vẫn chưa được giải quyết và lòng tin chiến lược giữa Nga và phương Tây tiếp tục suy giảm, sự dịch chuyển trong cấu trúc quân sự của NATO tại Baltic có thể làm gia tăng cảm giác đối đầu giữa hai bên. Dù nguy cơ xung đột trực tiếp vẫn được đánh giá ở mức thấp, việc hai bên thiếu các cơ chế đối thoại và kiểm soát căng thẳng hiệu quả có thể khiến những động thái quân sự từ cả hai phía làm cho môi trường an ninh châu Âu trở nên căng thẳng và khó lường hơn trong những năm tới.