Nghị quyết 80-NQ/TW: “Cú hích” chiến lược cho công nghiệp văn hóa Thủ đô

Với Thủ đô Hà Nội, trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước, phát triển công nghiệp văn hóa được xác định là một chiến lược trọng tâm nhằm gia tăng sức cạnh tranh và tạo động lực cho phát triển bền vững. Trong tiến trình ấy, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết 80) giữ vai trò định hướng quan trọng, tiếp thêm động lực để Hà Nội khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp văn hóa của khu vực và từng bước vươn tầm thế giới.

Định hướng chiến lược cho phát triển công nghiệp văn hóa

Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị ra đời ngay trước thềm Đại hội XIV của Đảng, cũng là khi cả nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, đưa đất nước bước vào một giai đoạn phát triển chất lượng cao, sánh vai với các cường quốc năm châu.

Nghị quyết 80 khẳng định phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Đồng thời, Nghị quyết cũng nhấn mạnh đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước. Nghị quyết cũng đặt yêu cầu đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa; hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo; xây dựng các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo; xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới...

Nghị quyết 80 xác định công nghiệp văn hóa phải trở thành lực lượng tham gia phát triển kinh tế quốc gia, góp phần tăng GDP và tạo ra các sản phẩm có giá trị thương mại. Đến năm 2030, công nghiệp văn hóa dự kiến đóng góp khoảng 7% GDP, xây dựng được từ 5 - 10 thương hiệu quốc gia như điện ảnh, du lịch văn hóa, thiết kế, thời trang, âm nhạc và nghệ thuật trình diễn. Đến năm 2045, tăng mức đóng góp lên 9% GDP trở lên, trở thành một nền kinh tế sáng tạo trụ cột trong mô hình phát triển kinh tế quốc gia, nâng hạng và nâng tầm ảnh hưởng của văn hóa Việt ra khu vực và quốc tế.

Đánh giá những điểm mới, ưu việt của Nghị quyết 80 trong bối cảnh cả nước, đặc biệt là Hà Nội đang nỗ lực đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, PGS.TS Phạm Quang Long, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho rằng, Nghị quyết 80 đã tạo xung lực mới cho sự phát triển văn hóa Việt Nam. Một trong những điểm mới là Nghị quyết 80 tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn trong thể chế, cơ chế, tạo sự đồng bộ giữa pháp luật chung với các luật chuyên ngành, với các cơ chế liên quan, giữa Nhà nước và tư nhân, giữa tổ chức và cá nhân để mở đường cho văn hóa phát triển. Nghị quyết nhấn mạnh sự cân bằng giữa truyền thống với hiện đại và hội nhập, đồng thời văn hóa được coi là hệ điều tiết xã hội. “Nghị quyết 80 lần đầu tiên đã chuyển văn hóa từ một lĩnh vực phụ trợ sang lực lượng chiến lược của phát triển, đặt con người làm trung tâm của quá trình ấy và mở rộng không gian sáng tạo, cạnh tranh, gắn sản phẩm văn hóa với thị trường” - PGS.TS Phạm Quang Long phân tích.

Còn theo PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, nguyên Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, nguyên Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, Nghị quyết 80 đưa ra những quan điểm rõ ràng về các mục tiêu ngắn hạn, dài hạn, các điều kiện, nguồn lực để thực hiện nghị quyết, cũng như việc thể chế hóa Nghị quyết bằng các cơ chế, chính sách. “Nghị quyết nhấn mạnh các ngành công nghiệp văn hóa phát triển trên cơ sở nền tảng văn hóa của dân tộc. Văn hóa vừa là nguồn lực tinh thần, đồng thời cũng tạo ra nguồn lực vật chất, làm giàu cho đất nước, làm giàu cho trí tuệ, cho tâm hồn cũng như cho đời sống tinh thần con người Việt Nam. Điều này vừa có chiều sâu về văn hóa, vừa có hiệu quả kinh tế” - PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ phân tích.

“Đòn bẩy” để Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa

Nghị quyết 80 ra đời trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa gắn với xây dựng “Thành phố sáng tạo”, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa lớn của khu vực. Nghị quyết đã trở thành “kim chỉ nam” tiếp sức thêm cho cả nước và cho Thủ đô, nhất là khi Hà Nội là địa phương đầu tiên của cả nước ban hành nghị quyết riêng - Nghị quyết số 09-NQ/TU về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 24/2025/NQ-HĐND về tổ chức và hoạt động của Trung tâm công nghiệp văn hóa, cùng Nghị quyết số 25/2025/NQ-HĐND về khu phát triển thương mại và văn hóa.

Quán triệt tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW và các nghị quyết riêng của Thủ đô, nhiều địa phương, đơn vị của Hà Nội đã tập trung nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa ngày càng chuyên nghiệp, hiệu quả nhằm trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của cả nước và hướng tới tầm khu vực.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, đến nay thành phố đã có hơn 200 không gian văn hóa sáng tạo. Từ vài mô hình nhỏ lẻ, Hà Nội đã xây dựng và duy trì hàng trăm địa điểm tiêu biểu là Complex 01, Heritage Space, VICAS Art Studio, Ơ Kìa Hà Nội... Các không gian văn hóa cộng đồng kết hợp hoạt động thương mại được tổ chức thường xuyên, trở thành điểm đến sáng tạo hấp dẫn như phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận, phố đi bộ Trần Nhân Tông, phố bích họa Phùng Hưng. Ngoài ra, Hà Nội cũng khẳng định năng lực tổ chức các sự kiện văn hóa mang tầm vóc quốc tế, trở thành điểm đến được nhiều ngôi sao quốc tế lựa chọn như Blackpink, G-DRAGON, Westlife, Kenny G, DJ Snake...

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội nhận xét, Hà Nội có đầy đủ năng lực đăng cai các sự kiện lớn của quốc tế. Với việc hình thành các công trình văn hóa lớn, tầm vóc như Nhà hát Hồ Gươm, Trung tâm Triển lãm Việt Nam, tới đây còn có Nhà hát Ngọc Trai ở Hồ Tây..., Hà Nội có nhiều cơ hội trở thành điểm đến của những sự kiện văn hóa, giải trí mang tầm châu lục và thế giới.

Sau khi Nghị quyết 80 được ban hành, chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội ghi nhận những chuyển biến rõ nét, đặc biệt trong đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào sản phẩm và hoạt động văn hóa. Công nghệ dần trở thành công cụ quan trọng, góp phần đổi mới phương thức bảo tồn, khai thác và quảng bá di sản, đồng thời nâng cao trải nghiệm của người dân và du khách. Tại di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, bên cạnh tour đêm “Tinh hoa đạo học” ứng dụng công nghệ 3D mapping, công tác số hóa tư liệu được đẩy mạnh, hình thành không gian trải nghiệm số phục vụ công chúng. Cuối năm 2025, Khu di sản Hoàng thành Thăng Long ra mắt không gian trải nghiệm số với vở trình diễn công nghệ “Kinh đô Thăng Long”. Bảo tàng Hà Nội hoàn thành trưng bày cố định, mở rộng không gian số với các bộ phim 3D về lịch sử và tiến hành số hóa hàng vạn hiện vật, giúp công chúng dễ dàng tiếp cận.

Tinh thần đổi mới còn thể hiện trong công tác tổ chức lễ hội với nhiều mô hình quản lý hiện đại, nâng cao chất lượng phục vụ và bảo đảm an ninh, an toàn. Lễ hội Cổ Loa lần đầu thí điểm không gian di tích - lễ hội số hóa; lễ hội chùa Hương triển khai vé điện tử, vé trực tuyến và lắp đặt camera AI để quản lý hiệu quả.

Quán triệt quan điểm phát triển văn hóa lấy con người làm trung tâm, Hà Nội đồng thời thực hiện nhiều chính sách nhân văn như miễn phí tham quan di tích, hỗ trợ dịch vụ cho người dân và du khách trong dịp lễ hội. Riêng dịp Tết Bính Ngọ, Hà Nội đón khoảng 1,34 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch ước đạt 4,87 nghìn tỷ đồng, cho thấy hiệu quả của định hướng phát triển công nghiệp văn hóa gắn với đổi mới sáng tạo.

Có thể thấy, Nghị quyết 80 cùng các nghị quyết chuyên đề của Hà Nội với mục tiêu và chiến lược rõ ràng đang trở thành động lực quan trọng giúp Thủ đô khai thác hiệu quả tiềm năng văn hóa, thúc đẩy sáng tạo và phát triển bền vững. Với tầm nhìn chiến lược, nghị quyết mở ra hướng đi mới để Hà Nội từng bước xây dựng công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, vươn lên vị thế trung tâm công nghiệp văn hóa của khu vực, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước trong thời kỳ mới.