Người dân khu vực bãi rác Nam Sơn "mắc kẹt" vì hạn mức đất ở

Hạ hạn mức đất ở từ 1.200m2 xuống còn 400m2

Trong khi nhiều hộ dân sống trong vùng ảnh hưởng môi trường từ bãi rác Nam Sơn (bán kính 500 m từ khu xử lý chất thải Sóc Sơn - bãi rác Nam Sơn) đã được di chuyển đến nơi ở mới có điều kiện môi trường tốt hơn, thì gia đình ông Đặng Văn Minh (xã Trung Giã) vẫn "mắc kẹt" tại đây; tiếp tục đối mặt với tình trạng ô nhiễm và những nguy cơ mất an toàn trong sinh hoạt hằng ngày.

Theo ông Minh, trong quá trình tìm hiểu thông tin về kế hoạch di dời, ông đã nhiều lần liên hệ với xã Trung Giã để hỏi về tiến độ thực hiện. Ông được hướng dẫn nộp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phục vụ việc lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Điều khiến ông bất ngờ là thời điểm tháng 10.2025, ông nhận được quyết định của Văn phòng đăng ký đất đai Hà Nội chi nhánh huyện Sóc Sơn về việc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng 1.271m2 đất do Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Hà Nội cấp ngày 11.10.2018 (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường).

Lý do thu hồi được đưa ra là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp không đúng quy định về hạn mức công nhận đất ở.

"Trước đó, tôi không được biết việc này", ông Minh khẳng định.

Liên quan đến phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư, ông Minh cho hay, một số hộ dân khác đã được làm việc với cơ quan chức năng, trong khi gia đình ông đến nay vẫn chưa nhận được thông tin cụ thể.

"Đến hiện tại, gia đình tôi vẫn chưa có phương án gì. Tôi mong các cấp có thẩm quyền sớm chỉ đạo, xem xét và triển khai các biện pháp cần thiết để người dân được di dời, ổn định cuộc sống lâu dài" - ông Minh kiến nghị.

Trong khi đó, gia đình ông Nguyễn Công Biền (thôn Lai Sơn, xã Trung Giã, Hà Nội) cho biết, gia đình ông đã nhận phương án bồi thường, hỗ trợ và tiền đền bù vào đầu năm 2025, đồng thời được giao 240m2 đất tái định cư.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện phát sinh bất cập khiến gia đình và một số hộ dân băn khoăn.

Tổng diện tích đất của gia đình ông hơn 3.000m2, trong đó đất ở là 1.200m2. Ông được chính quyền xã Trung Giã yêu cầu điều chỉnh diện tích trên sổ đỏ từ 1.200m2 xuống còn 400m2, nhưng ông không đồng ý.

Sau đó, khi tiếp tục làm việc, ông được thông báo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình đã bị hủy từ năm 2021, dù thực tế gia đình ông không nhận được bất kỳ thông báo nào và vẫn đang giữ bản gốc.

Cùng với đó, giá bồi thường được áp dụng là 866.040 đồng/m2, ông Biền cho rằng đây là mức giá cũ từ hơn chục năm trước. Trong khi đó, khi thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất tái định cư, gia đình lại phải nộp theo mức giá hiện tại - hơn 1,8 triệu đồng/m2.

"Việc áp dụng hai mức giá khác nhau như vậy khiến chúng tôi thấy chưa hợp lý. Tôi mong các cơ quan chức năng nghiên cứu, rà soát lại để tránh thiệt thòi cho gia đình tôi cũng như các hộ dân cùng thôn, giúp người dân yên tâm ổn định cuộc sống", ông Biền kiến nghị.

Bà Nguyễn Thị Sen (xã Trung Giã) cho biết, gia đình bà hiện vẫn chưa được bố trí tái định cư dù thuộc đối tượng bị ảnh hưởng bởi khu xử lý rác thải và đã nhiều lần kiến nghị tới cơ quan chức năng.

Theo bà Sen, trên mảnh đất của gia đình hiện có hai thế hệ cùng sinh sống, trong đó có vợ chồng con gái ở chung. Tuy nhiên, gia đình không được bố trí suất tái định cư nào.

"Khi tôi kiến nghị thì được giải thích rằng gia đình có đất trên địa bàn xã. Tuy nhiên, mảnh đất đó là của con trai tôi, không phải đất của gia đình tôi" - bà Sen nói.

Những thắc mắc của người dân thực tế có cơ sở

Trao đổi với PV Lao Động, bà Bùi Thị Thúy Ngân - Trưởng phòng Kinh tế xã Trung Giã, Hà Nội cho biết, dự án di dân vùng ảnh hưởng môi trường được triển khai từ năm 2000, giai đoạn 2 từ năm 2016 nhằm hỗ trợ người dân có điều kiện ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.

Dự án kéo dài nhiều năm, trải qua hai lần điều chỉnh Luật đất đai vào các năm 2013 và 2024 nên phát sinh nhiều vướng mắc.

"Đầu tiên phải khẳng định đây là một dự án rất lớn và rất nhân văn. Đối với các hộ dân ở khu vực vùng ảnh hưởng môi trường sẽ được hưởng chính sách đặc thù của thành phố.

Ngoài các chính sách chung của Luật Đất đai, thành phố còn có thêm các chính sách hỗ trợ riêng cho người dân vùng ảnh hưởng môi trường" - bà Ngân nói.

Bà Bùi Thị Thúy Ngân thừa nhận, khó khăn hiện nay xuất phát từ việc một số cá nhân cho rằng quyền lợi của mình chưa được thỏa đáng.

"Địa phương đang tập trung xử lý nội dung này, đồng thời nỗ lực tháo gỡ vướng mắc, đặc biệt sau khi thành phố ban hành hai kết luận thanh tra và UBND xã đã xây dựng kế hoạch để triển khai thực hiện" - bà Ngân nói.

Liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của các hộ dân, bà Ngân cho biết, trên địa bàn huyện Sóc Sơn trước đây, cũng như một số xã trong khu vực tồn tại tình trạng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vượt hạn mức theo quy định của pháp luật.

Theo bà Ngân, cấp vượt hạn mức được hiểu là việc người dân được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với diện tích vượt quá hạn mức được công nhận theo quy định. Sau đó, cơ quan thanh tra đã có kết luận cho rằng việc cấp giấy chứng nhận trong các trường hợp này chưa phù hợp với quy định pháp luật.

Để xử lý các giấy chứng nhận đã cấp vượt hạn mức, bà Ngân cho rằng có nhiều phương án khác nhau. Tuy nhiên, việc xử lý phải căn cứ vào kết luận của cơ quan thanh tra, kiểm tra.

Trong quá trình lập hồ sơ giải phóng mặt bằng, đối với các trường hợp được xác định là cấp vượt hạn mức, một trong những phương án huyện Sóc Sơn trước đây đưa ra là người dân phải đồng thuận điều chỉnh giấy chứng nhận về đúng hạn mức theo quy định thì mới có cơ sở thực hiện các bước tiếp theo.

"Nếu người dân có nhu cầu điều chỉnh về đúng hạn mức và có đơn đề nghị thì mới lập hồ sơ được. Còn nếu vẫn giữ nguyên giấy chứng nhận đã được cấp thì chúng tôi không thể thực hiện bồi thường. Bởi đã có kết luận thanh tra xác định việc cấp vượt hạn mức, nên không thể căn cứ hoàn toàn vào diện tích ghi trên giấy chứng nhận để thực hiện bồi thường được" - bà Ngân nói.

Theo bà Ngân, đây chỉ là vướng mắc của một số ít hộ dân có kiến nghị, thắc mắc trong quá trình triển khai dự án.

"Khi đưa diện tích về đúng hạn mức thì cũng phát sinh những ý kiến khác nhau. Có người đồng ý nhưng cũng có người không đồng ý, cho rằng họ có đầy đủ giấy tờ pháp lý, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp cho diện tích 1.000m2 thì không hiểu vì sao lại phải điều chỉnh xuống còn 400m2.

Những thắc mắc của người dân thực tế cũng có cơ sở. Tuy nhiên, nếu đứng từ góc độ cơ quan quản lý Nhà nước thì cũng cần chia sẻ với chính quyền.

Nếu không xử lý theo đúng quy định thì chính quyền không có căn cứ để xây dựng phương án hỗ trợ, bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư cho người dân. Khi đó, các vướng mắc sẽ tiếp tục kéo dài và không thể giải quyết dứt điểm" - bà Ngân cho hay.