Nhiều di tích cách mạng ở Ninh Bình xuống cấp, cỏ mọc um tùm

Phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình có 5 di tích cách mạng gồm: Khu chỉ huy sở Nhà máy Dệt Nam Định, Hầm chỉ huy Thành ủy Nam Định trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước, Cửa hàng cắt tóc dưới hầm, Cửa hàng ăn dưới hầm, Khu di tích phố Hàng Thao. Đây là nơi ghi dấu tinh thần chiến đấu kiên cường, bất khuất của quân và dân Thành Nam trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tuy nhiên, những "địa chỉ đỏ" này đang dần bị lãng quên, rất ít người dân biết đến.

Di tích cách mạng bị lãng quên

Tại di tích Cửa hàng ăn dưới hầm, nằm ở khu vực ngã tư phố Hai Bà Trưng - Hàng Tiện, hiện không có biển chỉ dẫn hay bảng giới thiệu. Dù sinh sống quanh khu vực này, nhưng nhiều người dân không hề biết đây là di tích cách mạng.

Ghi nhận của PV Báo Lao Động, khu vực di tích hiện khá nhếch nhác, cỏ dại mọc um tùm. Lối vào cửa hầm tại mặt đường đã bị bịt kín từ nhiều năm trước; sát bên di tích có một cửa nhỏ, hiện do doanh nghiệp sử dụng.

Đại diện Ban Quản lý Khu di tích phường Nam Định cho biết, di tích Cửa hàng ăn dưới hầm được Sở Văn hóa tỉnh Nam Định (cũ) giao cho một doanh nghiệp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị.

Cũng là di tích cách mạng, Hầm chỉ huy Thành ủy Nam Định (còn gọi là Hầm chỉ huy A4) đang trong tình trạng nhếch nhác, cỏ mọc um tùm.

Theo bản lược kê lịch di tích, Hầm chỉ huy A4 được hoàn thành vào đầu năm 1967, gồm 2 cửa lên xuống. Trên mỗi cửa từng được xây dựng một nhà tranh, xung quanh xây gạch và đắp lũy ​​đất bên ngoài.

Hầm xây có nhiều ngách nằm sâu dưới mặt đất từ 6 - 8m, chiều ngang trung bình rộng 0,8m, chỗ rộng nhất để ngủ và làm việc là 1,56m. Chiều dài của hầm (không kể các ngách đo trên mặt bằng 2 cửa) là 14,4m.

Cách Hầm chỉ huy A4 không xa là Khu Chỉ huy sở Nhà máy Dệt Nam Định. Công trình hiện đang ở sâu trong khu dân cư, không có biển chỉ dẫn nên ngay cả dân sinh sống xung quanh cũng rất ít người biết di tích này.

Xuống cấp theo thời gian

Bên cạnh các di tích trên, di tích Cửa hàng cắt tóc dưới hầm (còn gọi là Hầm cắt tóc) cũng đang xuống cấp nghiêm trọng sau hơn nửa thế kỉ tồn tại. Tại đây, PV ghi nhận nhiều hạng mục bằng gỗ bị mối mọt, hư hỏng. Phần mái lợp phía trên đã xuống cấp, phải sử dụng tấm bạt lót bên trong để hạn chế nước mưa dột vào bên trong.

Cửa hàng cắt tóc dưới hầm từng là nơi phục vụ nhu cầu cắt tóc cho cán bộ, người dân và quân đội ngay cả khi bơm rơi, đạn nổ, thể hiện tinh thần lạc quan của quân và dân Thành Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Trước đây, Hầm cắt tóc xây dựng chìm xuống đất 1,2m với chất liệu gạch, vôi, xi măng, nền đổ bê tông gạch vỡ. Còn phần trên (phần nổi trên mặt đất) gồm gỗ, luồng, nứa, trên mái lợp ngói. Trần nhà ghép bằng cót, trên trần xếp một lượt bao trấu để chống bom bi. Mặt sau của nhà làm bằng ván, phía trước nhà và hai bên làm cửa sổ có lan can, cánh cửa bằng ván ghép dày 2cm, mở gấp sang hai bên. Cửa đi vào ở trước nhà có bậc lên xuống lát gạch dày 40cm.

Qua từng thời kỳ, cửa hàng cắt tóc dưới hầm đã được nhiều đoàn đại biểu, đoàn khách, đến thăm. Ngày nay, nơi đây như một biểu tượng, chứng minh rằng trong những lúc chiến tranh ác liệt nhất, hoạt động thường ngày ở Thành Nam (Nam Định cũ) vẫn diễn ra bình thường.

Đại diện Ban Quản lý Khu Di tích phường Nam Định thông tin thêm, Cửa hàng cắt tóc dưới hầm là một trong những địa chỉ mang giá trị lịch sử đặc biệt, gắn với đời sống sinh hoạt và tinh thần kiên cường của người dân trong thời kỳ chiến tranh.

Thời gian qua, địa phương cũng đã nhiều lần tiến hành kiểm tra, đánh giá hiện trạng di tích và xây dựng phương án đề xuất trùng tu, tôn tạo. Trước mắt, Ban Quản lý cũng phối hợp với chính quyền cơ sở và người dân thực hiện các biện pháp tạm thời nhằm hạn chế hư hỏng, xuống cấp thêm.