Từ vùng đất lịch sử đến những đô thị, trung tâm kinh tế mới

Nối hai vùng đất lịch sử

Sau khi sáp nhập tỉnh Bình Định và Gia Lai (cũ), tỉnh Gia Lai mới có diện tích tự nhiên lớn thứ 2 cả nước, quy mô dân số hơn 3,5 triệu người.

Sự hợp nhất mở ra không gian phát triển mới, kết nối và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, cách mạng của vùng đất võ Bình Định giàu truyền thống với đại ngàn Tây Nguyên hùng vĩ.

Bình Định là tỉnh ven biển vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, gắn với nền văn hóa Sa Huỳnh và phong trào Tây Sơn thế kỷ XVIII, với tên tuổi người anh hùng áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ.

Sau nhiều lần điều chỉnh địa giới, năm 1975, Bình Định hợp nhất với Quảng Ngãi thành tỉnh Nghĩa Bình. Ngày 30.6.1989, Bình Định được tái lập, gồm 11 đơn vị hành chính cấp huyện và phát triển đến ngày 30.6.2025, tròn 36 năm.

Trong khi đó, Gia Lai (cũ) là tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Nguyên, nơi cư trú lâu đời của các dân tộc Jrai, Bahnar. Năm 1932, tỉnh Pleiku được thành lập, gồm đại lý Pleiku và đại lý Cheo Reo.

Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, chính quyền cách mạng gọi tên tỉnh là Gia Lai và được giữ nguyên cho đến năm 1975.

Ngày 20.9.1975, Gia Lai và Kon Tum hợp nhất thành tỉnh Gia Lai - Kon Tum. Đến ngày 12.8.1991, tỉnh Gia Lai được tách ra, gồm 10 đơn vị hành chính cấp huyện và phát triển cho đến ngày 30.6.2025.

Rừng nối biển, mở thế phát triển

Theo ông Phạm Anh Tuấn - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, Gia Lai mới có lợi thế hiếm có khi hội tụ cả đại ngàn và biển xanh, cùng sự đa dạng văn hóa của nhiều dân tộc.

Tỉnh sở hữu hệ sinh thái đa dạng, trải dài từ cao nguyên, thảo nguyên đến đồng bằng, biển lớn. Không gian này tạo sự bổ trợ giữa vùng cao nguyên và ven biển, mở rộng khả năng liên kết trong phát triển nông nghiệp, công nghiệp, thương mại, dịch vụ - du lịch.

Đặc biệt, hệ thống kết cấu hạ tầng được kết nối bởi các trục Bắc - Nam và Đông - Tây. Hạ tầng giao thông kết hợp giữa cảng biển, sân bay, quốc lộ, đường cao tốc và đường sắt, tạo điều kiện tổ chức không gian phát triển liên kết vùng.

Trong giai đoạn phát triển mới, Gia Lai xác định 5 trụ cột tăng trưởng gồm: Phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo; đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; phát triển nông nghiệp công nghệ cao và lâm nghiệp bền vững; phát triển dịch vụ cảng - logistics; phát triển đô thị nhanh và bền vững.

Tỉnh cũng tập trung thực hiện 4 khâu đột phá: Hoàn thiện thể chế, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; tạo đột phá trong đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông.

Kiến tạo những đô thị, trung tâm kinh tế mới

Để khai thác những lợi thế hiếm có, Gia Lai mới đang quy hoạch chung đô thị, nông thôn và các khu chức năng, từng bước hoàn thiện hệ thống quy hoạch và tổ chức lại không gian phát triển.

Theo kế hoạch, tỉnh sẽ lập quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 khu vực phía bắc dự án Mở rộng Khu du lịch Casa Marina Resort tại phường Quy Nhơn Nam, diện tích 4,87ha; Quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 Phân khu 2,3 - Khu du lịch nghỉ dưỡng biển quốc tế Bãi Xép, diện tích 7,83ha.

Quy hoạch phân khu tỉ lệ 1/2.000 vùng phụ cận ga đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam tại khu vực Bồng Sơn, diện tích 440ha, và Diêu Trì, diện tích 443ha.

Tỉnh cũng quy hoạch chung xây dựng tỉ lệ 1/5.000 Khu du lịch Biển Hồ - Chư Đăng Ya, diện tích 6.300ha; quy hoạch chung đô thị Quy Nhơn mở rộng với diện tích 119.080ha; đô thị Pleiku mở rộng 126.300ha; đô thị Hoài Nhơn 42.090ha; đô thị An Khê 13.050ha...

Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn khẳng định quyết tâm biến thách thức thành động lực, biến áp lực thành hành động, đưa chủ trương thành những kết quả cụ thể, thiết thực; phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế mới gắn với gìn giữ và phát triển các giá trị truyền thống.

Đích đến là xây dựng Gia Lai trở thành địa phương có quy mô lớn, năng lực cạnh tranh cao, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị quốc gia và toàn cầu, tạo nền tảng vững chắc để bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.