Tàu mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư đua nhau tự nhận là tàu Trung Quốc

Chiêu đánh lừa này đang xuất hiện ngày càng nhiều trong vùng biển đầy rủi ro quanh eo biển Hormuz.

Theo dữ liệu theo dõi hàng hải của MarineTraffic, ít nhất 10 con tàu trong tuần qua đã thay đổi thông tin phát qua bộ phát đáp (transponder), với các dòng chữ như “Chinese Owner” (chủ tàu Trung Quốc), “All Chinese Crew” (toàn bộ thủy thủ là người Trung Quốc) hoặc “Chinese Crew Onboard” (thủy thủ đoàn Trung Quốc trên tàu).

Động thái này diễn ra trong bối cảnh khoảng 1.000 tàu đang bị kẹt trong khu vực Vịnh Ba Tư và vùng lân cận, với tổng giá trị ước tính khoảng 25 tỉ USD theo thống kê của Lloyd’s Market Association. Các tàu này gần như không thể rời khu vực do nguy cơ bị tấn công ngày càng tăng.

Trong những ngày gần đây, Iran được cho là tiếp tục nhắm vào các tàu thuyền không chỉ ở lối ra của eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu khí quan trọng bậc nhất thế giới - mà còn ở các vùng biển xa hơn về phía bắc, gần Kuwait. Một tàu chở nhiên liệu rỗng đã bị máy bay không người lái tấn công tại khu vực này vào giữa tuần trước.

Để giảm nguy cơ trở thành mục tiêu, một số tàu còn áp dụng biện pháp khác: Thao túng tín hiệu GPS để đánh lạc hướng vũ khí dẫn đường. Theo hãng nghiên cứu vận tải biển TankerTrackers.com, nhiều tàu trên các nền tảng theo dõi hàng hải hiện hiển thị chồng lên nhau như thể đang tụ lại cùng một vị trí, dấu hiệu cho thấy tín hiệu định vị đã bị điều chỉnh.

Các tàu thay đổi tín hiệu nhận dạng thuộc nhiều loại khác nhau, từ tàu container đến tàu chở dầu. Một số đang chở hàng, trong khi số khác chạy rỗng.

Phần lớn vẫn mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư nhưng một số tàu đã tìm cách thoát ra. Ví dụ, tàu Iron Maiden đã vượt qua eo biển Hormuz hôm 5.3 sau khi tạm thời đổi tín hiệu thành “Chủ tàu Trung Quốc”. Khi đến vùng biển ngoài khơi Oman, con tàu này mới quay lại thông tin nhận dạng ban đầu.

Một số tàu khác chọn cách “đổi quốc tịch” theo kiểu khác. Ngày đầu tiên của xung đột với Iran, tàu chở nhiên liệu Bogazici đã đi qua eo biển Hormuz với tín hiệu “Muslim Vsl Turkish” (Tàu Thổ Nhĩ Kỳ của người Hồi giáo) trước khi khôi phục tên thật khi ra khỏi vùng nguy hiểm.

Trong hoạt động hàng hải, thuyền trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý tín hiệu phát từ bộ phát đáp của tàu. Hệ thống này chủ yếu dùng để liên lạc với các tàu xung quanh và tránh va chạm, nhưng phần thông tin về điểm đến hoặc nhận dạng có thể được thay đổi khá dễ dàng.

Ông Matthew Wright - chuyên gia phân tích của nền tảng dữ liệu vận tải biển Kpler - cho biết, thủy thủ đoàn thực tế có thể nhập gần như bất kỳ thông tin nào vào trường dữ liệu này.

“Về cơ bản họ có thể thay đổi mọi thứ, muốn ghi gì cũng được”, ông nói, cho rằng đây là một dạng đánh lừa nhằm che giấu liên hệ với các cảng, điểm đến hoặc quốc tịch cụ thể.

Theo ông Wright, cách làm này không phải mới. Nó từng xuất hiện từ năm 2023 tại Biển Đỏ, khi lực lượng Houthi ở Yemen bắt đầu tấn công các tàu thương mại trong khu vực.

Hiện vẫn chưa rõ liệu các lực lượng Iran hoặc các nhóm liên quan có thực sự tránh tấn công những tàu tự nhận có liên hệ với Trung Quốc hay không.