Thanh Hóa trước áp lực bù khoảng thiếu để tăng trưởng 11%

Khoảng thiếu tăng trưởng vẫn rất lớn

Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP của Thanh Hóa tăng trưởng 7,21%. Trong đó, khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 9,67%; dịch vụ tăng 6,46%; nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,13%. Mức tăng này thấp hơn đáng kể so với kịch bản tỉnh đặt ra và tạo khoảng cách lớn với mục tiêu tăng trưởng GRDP cả năm từ 11% trở lên.

Theo tính toán của ngành thống kê, để đạt mức tăng trưởng 11% cả năm, GRDP Thanh Hóa trong 6 tháng cuối năm phải tăng tới 14,44%. Trong đó, công nghiệp - xây dựng phải tăng 19,82%; riêng công nghiệp tăng 22,18%; xây dựng tăng 13,63%; dịch vụ tăng trên 11% và thuế sản phẩm tăng 17,5%.

Đây là khoảng tăng không nhỏ khi quy mô nền kinh tế Thanh Hóa hiện đã khoảng 330.000 tỉ đồng. Theo ông Thái Bá Minh - Trưởng Thống kê tỉnh Thanh Hóa - nhận định, quy mô kinh tế càng lớn thì lượng giá trị gia tăng phải tạo thêm mỗi năm càng cao, đòi hỏi phải hình thành những động lực tăng trưởng mới đủ mạnh.

Kế hoạch số 255/KH-UBND ngày 20.7.2026 về thực hiện kịch bản tăng trưởng kinh tế 6 tháng cuối năm đã lượng hóa rõ khoảng thiếu này. Theo đó, giá trị tăng thêm của nền kinh tế trong nửa cuối năm phải đạt tối thiểu 164.841 tỉ đồng, cao hơn 20.798 tỉ đồng so với cùng kỳ. Riêng công nghiệp phải tạo thêm hơn 10.304 tỉ đồng; xây dựng 2.411 tỉ đồng; dịch vụ 5.754 tỉ đồng.

Áp lực còn thể hiện ở một nghịch lý đáng chú ý: Tăng trưởng chưa đạt kịch bản nhưng thu ngân sách lại lập mức rất cao.

Sáu tháng đầu năm, thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh đạt 34.202 tỉ đồng, bằng 66,2% dự toán năm và tăng 15,7% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, kết quả này có đóng góp rất lớn từ những khoản thu đặc thù, trong khi phần tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế chưa tăng tương ứng.

Đáng chú ý, khu vực thuế sản phẩm chỉ tăng 2,19%, thấp hơn kịch bản 6,09%. Một phần nguyên nhân là hơn 4.000 tỉ đồng tiền sử dụng đất của dự án Khu đô thị mới phường Nguyệt Viên giúp ngân sách tăng mạnh nhưng khoản thu từ chuyển quyền sử dụng đất không được tính trực tiếp vào GRDP.

Điều này cho thấy, con số thu ngân sách cao chưa đồng nghĩa với sức sản xuất và giá trị gia tăng của nền kinh tế đã tăng tương ứng.

Áp lực dồn vào đầu tư công

Một trong những công cụ được kỳ vọng tạo lực kéo cho tăng trưởng là đầu tư công. Tuy nhiên, tốc độ đưa nguồn vốn này vào nền kinh tế đang chậm hơn yêu cầu.

Tại mốc 30.6.2026, Thanh Hóa có kế hoạch vốn đầu tư công hơn 18.412 tỉ đồng; giá trị giải ngân đạt 6.066,7 tỉ đồng, tương đương 32,95% kế hoạch, trong khi Kế hoạch số 36/KH-UBND đặt mục tiêu đến hết tháng 6 giải ngân khoảng 50%.

Đến ngày 24.7, sau khi kế hoạch vốn được cập nhật, giá trị giải ngân đạt 6.298 tỉ đồng, bằng 33,42% kế hoạch. Như vậy, trong gần một tháng, tỉ lệ giải ngân chỉ tăng không đáng kể so với khối lượng vốn cần thực hiện trong những tháng còn lại.

Đặc biệt, nhóm chủ đầu tư nắm lượng vốn lớn lại có tiến độ thấp. Năm chủ đầu tư lớn nhất được giao gần 8.000 tỉ đồng, chiếm hơn 43% tổng kế hoạch vốn, nhưng tại thời điểm cuối tháng 6 mới giải ngân khoảng 22,5%. Bình quân 9 dự án đầu tư công trọng điểm của tỉnh mới giải ngân 17,84%.

Điều đáng lưu ý là đầu tư công không chỉ tác động trực tiếp đến hoạt động xây dựng. Đường giao thông, hạ tầng khu công nghiệp, cảng biển, hệ thống cấp thoát nước hay các công trình kết nối khi được hoàn thành còn mở ra mặt bằng sản xuất mới, giảm chi phí logistics và kích thích đầu tư tư nhân.

Do đó, nếu nguồn vốn bị chậm lại ở khâu giải phóng mặt bằng, thủ tục hay thi công, hiệu ứng lan tỏa đến các khu vực khác của nền kinh tế cũng bị chậm theo.

Theo Kế hoạch 255 thì 6 tháng cuối năm, ngành xây dựng phải tăng 13,63%. Giải ngân 100% vốn đầu tư công được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng để thực hiện mục tiêu này.

Trong khi đó, Thanh Hóa còn phải đưa khoảng 30 dự án sản xuất, kinh doanh với tổng vốn gần 40.000 tỉ đồng vào hoạt động; bổ sung khoảng 13,5 triệu mét khối vật liệu xây dựng cho thị trường; thúc đẩy 19 sản phẩm công nghiệp chủ lực và duy trì ổn định các cơ sở sản xuất lớn.

Khối lượng công việc vì thế không chỉ lớn về con số mà còn phụ thuộc vào khả năng các dự án có thực sự tạo ra sản phẩm, doanh thu và giá trị gia tăng ngay trong những tháng cuối năm hay không.

Mục tiêu tăng trưởng 11% vì vậy vẫn có cơ sở để phấn đấu, nhưng khoảng cách giữa kế hoạch và thực tế cho thấy dư địa về thời gian đang ngày càng hẹp.

Nếu giải ngân đầu tư công tiếp tục chậm, các dự án sản xuất mới không vận hành đúng kế hoạch hoặc những đầu tàu công nghiệp lớn giảm công suất, sức ép bù khoảng thiếu tăng trưởng sẽ dồn mạnh hơn vào quý IV.

Vấn đề đặt ra không chỉ là làm thế nào để hoàn thành mục tiêu của năm 2026, mà còn là Thanh Hóa sẽ dựa vào những động lực nào để duy trì tăng trưởng hai con số trong những năm tiếp theo.