Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện

Trên cơ sở tổng kết sâu sắc thực tiễn 40 năm đổi mới, đặc biệt là những kết quả nổi bật trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng nhiệm kỳ Đại hội XIII, dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã có nhiều điểm mới, sự bổ sung và phát triển quan trọng cả về nhận thức lý luận, quan điểm chỉ đạo và giải pháp tổ chức thực hiện.

Đảng Cộng sản Việt Nam - Đảng duy nhất lãnh đạo đất nước - Đảng cầm quyền

Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng duy nhất lãnh đạo Nhà nước và xã hội, là Đảng cầm quyền trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng. Trong bối cảnh đó, yêu cầu xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện; không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”. Đó là yêu cầu mang tính nguyên tắc đối với Đảng cầm quyền.

Thực tiễn nhiệm kỳ Đại hội XIII cho thấy, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng đã đạt nhiều kết quả rất quan trọng, nổi bật là đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng; củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, vẫn còn những hạn chế, thách thức như: Một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; tình trạng “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong một số lĩnh vực chưa theo kịp yêu cầu phát triển mới.

Trong bối cảnh đó, dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã dành dung lượng và sự nhấn mạnh đặc biệt cho nhiệm vụ tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, coi đây là nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp đổi mới trong giai đoạn mới. Những điểm mới, sự bổ sung và phát triển trong dự thảo Văn kiện thể hiện rõ tư duy chiến lược, tinh thần tự soi, tự sửa và quyết tâm chính trị rất cao của Đảng.

Quá trình phát triển tư duy của Đảng về xây dựng, chỉnh đốn Đảng và Đảng cầm quyền

Ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã đặc biệt coi trọng xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Trong thời kỳ đấu tranh cách mạng, xây dựng Đảng gắn với giữ vững bản chất cách mạng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Khi trở thành Đảng cầm quyền, yêu cầu xây dựng Đảng càng trở nên toàn diện, sâu sắc hơn.

Từ Đại hội VI (1986), cùng với công cuộc đổi mới, Đảng từng bước nhận thức rõ hơn những thách thức đối với Đảng cầm quyền trong điều kiện kinh tế thị trường. Các Đại hội VII, VIII và IX nhấn mạnh xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức. Các Đại hội X và XI đặt vấn đề nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng.

Đại hội XII đánh dấu bước ngoặt khi đặt ra yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng, gắn với đấu tranh phòng, chống suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Đại hội XIII tiếp tục nâng tầm nhiệm vụ này, coi xây dựng, chỉnh đốn Đảng là nhiệm vụ then chốt, thường xuyên; đặc biệt nhấn mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Trên nền tảng đó, dự thảo Văn kiện Đại hội XIV thể hiện bước phát triển mới khi nhấn mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, gắn chặt với nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.

Điểm mới trong nhận thức về xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện

Một là, mở rộng và làm sâu sắc nội hàm “trong sạch, vững mạnh toàn diện”: Điểm mới nổi bật trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV là việc nhấn mạnh xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện trên tất cả các mặt: Chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức, cán bộ và phương thức lãnh đạo. So với các Văn kiện trước, tính “toàn diện” được nhấn mạnh rõ hơn.

Đảng không chỉ vững mạnh về tổ chức mà phải trong sạch về đạo đức, liêm chính trong thực thi quyền lực, gương mẫu trong xã hội. Đây là sự phát triển quan trọng về nhận thức, phản ánh yêu cầu mới đối với Đảng cầm quyền.

Hai là, bổ sung tư duy xây dựng Đảng gắn chặt với xây dựng hệ thống chính trị: Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV phát triển rõ hơn quan điểm xây dựng Đảng phải gắn chặt với xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội, vì vậy chất lượng của hệ thống chính trị phụ thuộc trước hết vào chất lượng của Đảng.

Điểm mới này thể hiện tư duy đồng bộ, tránh tình trạng xây dựng Đảng tách rời cải cách bộ máy nhà nước và đổi mới hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội.

Điểm mới, bổ sung, phát triển về nâng cao năng lực lãnh đạo và cầm quyền của Đảng

Một là, làm rõ yêu cầu nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng trong điều kiện mới: Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh rõ hơn khái niệm năng lực cầm quyền của Đảng, coi đây là nội dung trung tâm của xây dựng Đảng trong giai đoạn mới. Năng lực cầm quyền không chỉ là khả năng đề ra đường lối đúng mà còn là khả năng tổ chức thực hiện hiệu quả, kiểm soát quyền lực, phòng ngừa sai lầm và khuyết điểm.

So với các Văn kiện trước, tư duy về năng lực cầm quyền được tiếp cận toàn diện hơn, gắn với quản trị quốc gia hiện đại và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Hai là, phát triển yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng: Dự thảo tiếp tục nhấn mạnh đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội, bảo đảm Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, đường lối, chủ trương, bằng nêu gương và thuyết phục, không làm thay chức năng quản lý của Nhà nước.

Điểm mới là yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo phải gắn với nâng cao trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực và phát huy dân chủ trong Đảng và xã hội.

Điểm mới trong xây dựng Đảng về đạo đức và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Một là, nâng tầm xây dựng Đảng về đạo đức: Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục khẳng định xây dựng Đảng về đạo đức là nội dung cốt lõi, đồng thời bổ sung yêu cầu xây dựng văn hóa liêm chính trong Đảng và hệ thống chính trị. Đạo đức của Đảng không chỉ thể hiện ở từng đảng viên mà còn ở phong cách lãnh đạo, cầm quyền và ứng xử với nhân dân.

Hai là, phát triển tư duy phòng, chống tham nhũng, tiêu cực từ “chống” sang “phòng ngừa”: Dự thảo bổ sung rõ nét yêu cầu chuyển mạnh từ phòng, chống tham nhũng, tiêu cực mang tính xử lý sang phòng ngừa từ sớm, từ xa, thông qua hoàn thiện thể chế, kiểm soát quyền lực và xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính.

Đây là bước phát triển quan trọng, thể hiện tư duy căn cơ, bền vững trong xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch.

Điểm mới về xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.

Điểm mới là đề cao trách nhiệm nêu gương, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đồng thời kiên quyết sàng lọc, thay thế cán bộ yếu kém.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Về lý luận, những điểm mới trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã làm sâu sắc hơn lý luận về Đảng cầm quyền, về tự đổi mới, tự chỉnh đốn trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Về thực tiễn, các nội dung bổ sung, phát triển này tạo cơ sở chính trị - tư tưởng quan trọng để tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng; củng cố niềm tin của nhân dân; bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối của Đảng đối với Nhà nước và xã hội.

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã thể hiện bước phát triển mới, toàn diện và sâu sắc trong tư duy và đường lối về tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện; nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng.

Những điểm mới, sự bổ sung và phát triển này không chỉ kế thừa nhất quán truyền thống xây dựng Đảng của Đảng ta mà còn đáp ứng yêu cầu cấp thiết của sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước trong giai đoạn mới, góp phần xây dựng Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh, xứng đáng với vai trò là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội.