TPHCM đề xuất xử phạt xe không đạt chuẩn khí thải vào trung tâm

Dùng hơn 300 camera giám sát xe vào LEZ

Sở Xây dựng TPHCM đang lấy ý kiến Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trên địa bàn.

Theo đề xuất, từ ngày 1.7.2027, TPHCM sẽ thí điểm vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực lõi trung tâm rộng khoảng 930 ha và Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Từ năm 2029, LEZ dự kiến mở rộng đến khu vực Vành đai 2.

Trong vùng này, phương tiện được phân loại, kiểm soát và chuyển đổi theo từng giai đoạn nhằm giảm phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, cải thiện chất lượng không khí.

Để giám sát, thành phố dự kiến lắp camera nhận diện biển số tự động (ANPR) tại các cửa ngõ, tuyến đường ra vào vùng lõi, vùng đệm và những tuyến có nguy cơ vi phạm cao, kết hợp biển báo xác định ranh giới LEZ.

Tổng nhu cầu khoảng 304 camera ANPR, trong đó tận dụng gần 200 camera hiện hữu do Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị quản lý.

Dữ liệu camera sẽ được kết nối, đối chiếu với cơ sở dữ liệu đăng ký phương tiện của ngành Công an, đăng kiểm, kiểm định khí thải và thông tin về loại nhiên liệu, năng lượng. Qua đó, hệ thống xác định phương tiện có đủ điều kiện vào LEZ hay không.

Thành phố dự kiến thuê dịch vụ công nghệ thông tin để vận hành hệ thống, với kinh phí khái toán khoảng 700 tỉ đồng trong 5 năm từ nguồn chi thường xuyên. Khi phát hiện vi phạm, dữ liệu được chuyển đến Công an TPHCM xử lý theo thẩm quyền.

Ngoài LEZ, tại các cửa ngõ cũng dự kiến bố trí hệ thống kiểm soát phương tiện kết nối với hệ thống giao thông thông minh (ITS) và Trung tâm điều hành giao thông, kinh phí khoảng 6 tỉ đồng.

Chưa có chế tài riêng cho xe vi phạm LEZ

Theo TPHCM, pháp luật hiện chưa có quy định cụ thể về xử phạt phương tiện không đạt chuẩn khí thải nhưng vẫn đi vào LEZ.

Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Nghị quyết 98/2023/QH15 là cơ sở triển khai chính sách kiểm soát khí thải, song chưa có quy định cụ thể về biển báo, ký hiệu nhận diện LEZ.

QCVN 41:2024/BGTVT hiện quy định các biển cấm ôtô, xe máy thông dụng nhưng chưa có biển phụ nhận diện phương tiện theo loại nhiên liệu hoặc tiêu chuẩn khí thải.

Vì vậy, trong giai đoạn đầu, TPHCM đề xuất xử lý theo hành vi không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn của biển báo quy định tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Theo phương án, ôtô áp dụng khoản 1 Điều 6, môtô và xe gắn máy áp dụng khoản 1 Điều 7 của nghị định.

Đáng chú ý, thành phố đề xuất nguyên tắc “truyền thông trước, xử phạt sau”.

Trong 6 tháng đầu, phương tiện vi phạm chỉ được tuyên truyền, nhắc nhở, chưa xử phạt.

Từ tháng thứ 7 đến tháng thứ 12, mức phạt bằng 50% mức quy định, tương đương 100.000 đồng đối với môtô, xe máy và 200.000 đồng đối với ôtô.

Sau 12 tháng, mức phạt đầy đủ dự kiến là 200.000 đồng đối với môtô, xe máy và 400.000 đồng đối với ôtô. Người vi phạm đồng thời có thể bị trừ điểm giấy phép lái xe.

Về lâu dài, TPHCM dự kiến nghiên cứu, trình HĐND thành phố bổ sung chế tài chuyên biệt đối với hành vi đưa phương tiện không đạt chuẩn khí thải vào LEZ theo cơ chế của Luật Phát triển đô thị.

Sau hợp nhất, TPHCM có khoảng 14 triệu dân, với khoảng 1,28 triệu ôtô các loại và 11,5 triệu môtô, xe gắn máy đăng ký.