Xuất hiện tình trạng nhà thầu trì hoãn thi công khi chi phí xây dựng tăng tới 28,7%

Thông tin tới Báo Lao Động ngày 20.4, Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, đơn vị vừa báo cáo Bộ Xây dựng ảnh hưởng biến động giá xăng dầu đối với các dự án đầu tư xây dựng và bảo trì đường bộ.

Cục Đường bộ nhận định, xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông tạo áp lực lớn lên giá nhiên liệu. Từ đầu tháng 3.2026 đến nay, giá dầu thô thế giới tăng mạnh, kéo theo nhiều đợt điều chỉnh giá trong nước. Xăng tăng khoảng 15%, dầu diesel tăng khoảng 70%, nhựa đường tăng khoảng 31,77% so với cuối tháng 2. Trong bối cảnh xung đột có thể kéo dài, giá dầu thô được dự báo duy trì ở mức 100-120 USD mỗi thùng.

Cục Đường bộ dự báo trong ngắn hạn, giá nhiên, vật liệu tiếp tục ở mức cao, thậm chí có thể khan hiếm cục bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ các gói thầu xây lắp và sửa chữa.

Đối với các dự án đầu tư công do Cục Đường bộ làm chủ đầu tư, việc biến động giá đã tác động rõ rệt. Tại dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14E (Quảng Nam), riêng gói thầu thi công mặt đường bê tông nhựa bị ảnh hưởng lớn khi chi phí tăng khoảng 25% do giá vật liệu leo thang.

Trong khi đó, dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 28B qua Bình Thuận và Lâm Đồng ghi nhận tổng chi phí tăng khoảng 56,422 tỉ đồng do biến động giá nhiên vật liệu. Tuy nhiên, do áp dụng hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh và vẫn còn chi phí dự phòng, dự án được đánh giá có thể đảm bảo hoàn thành mà không vượt tổng mức đầu tư.

Áp lực lớn hơn tập trung ở các dự án bảo trì đường bộ năm 2026. Theo rà soát, nếu cập nhật giá vật liệu thời điểm đầu tháng 4, tổng chi phí các gói thầu bảo trì có thể tăng từ 3.294 tỉ đồng lên 4.240 tỉ đồng, tương ứng mức tăng 28,7%. Do đặc thù các dự án này chủ yếu liên quan đến sửa chữa mặt đường bê tông nhựa, nên chịu tác động trực tiếp từ giá xăng dầu và nhựa đường.

Đáng chú ý, các gói thầu bảo trì hiện chủ yếu áp dụng hợp đồng đơn giá cố định. Trong điều kiện chi phí đầu vào tăng mạnh, nếu tiếp tục thi công, nhà thầu có nguy cơ chịu thiệt hại lớn.

Vì vậy, đã xuất hiện tình trạng một số nhà thầu trì hoãn triển khai, kéo theo nguy cơ chậm tiến độ, ảnh hưởng an toàn giao thông và an toàn công trình, đồng thời tác động đến kế hoạch giải ngân vốn năm 2026.

Trước tình hình này, Cục Đường bộ cho biết đã triển khai một số giải pháp như làm việc với nhà thầu để điều chỉnh kế hoạch thi công, ưu tiên các hạng mục ít chịu tác động của biến động giá.

Với các gói thầu chưa ký hợp đồng hoặc chưa đấu thầu, cơ quan quản lý sẽ điều chỉnh giá gói thầu và áp dụng hình thức hợp đồng phù hợp hơn.

Tuy nhiên, việc xử lý vẫn gặp vướng mắc do quy định pháp luật về điều chỉnh hợp đồng đơn giá cố định chưa thống nhất giữa các luật liên quan, trong khi các văn bản hướng dẫn mới chưa được ban hành.

Do đó, Cục Đường bộ kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, bổ sung quy định nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc điều chỉnh hợp đồng trong bối cảnh giá nhiên, vật liệu biến động mạnh.