Loại thực phẩm chức năng nên dùng đúng thời điểm để đạt hiệu quả tối ưu

Thực phẩm chức năng ngày càng phổ biến, nhưng nhiều người vẫn dùng theo thói quen “tiện lúc nào uống lúc đó”. Trên thực tế, thời điểm sử dụng có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hấp thu và hiệu quả sinh học của từng loại vi chất. Với sắt, vitamin B12 và vitamin D, dùng đúng lúc không chỉ giúp phát huy tối đa lợi ích mà còn giảm nguy cơ tương tác bất lợi.

Sắt: Uống sai thời điểm, hấp thu có thể giảm mạnh

Sắt là vi chất thiết yếu cho quá trình tạo máu, nhưng cũng là một trong những chất dễ bị cản trở hấp thu nhất. Theo các nghiên cứu dinh dưỡng, sắt được hấp thu tốt nhất khi dạ dày rỗng. Vì vậy, thời điểm lý tưởng là uống trước bữa ăn khoảng 30 phút hoặc sau ăn ít nhất hai giờ.

Một yếu tố quan trọng khác là vitamin C. Khi dùng sắt cùng vitamin C, khả năng hấp thu có thể tăng lên rõ rệt nhờ môi trường axit thuận lợi cho quá trình hòa tan và vận chuyển sắt qua niêm mạc ruột. Ngược lại, canxi và phốt pho lại là “đối thủ” của sắt. Các chế phẩm bổ sung canxi, thuốc kháng axit chứa canxi hoặc thực phẩm giàu canxi có thể làm giảm lượng sắt được hấp thu nếu dùng cùng lúc. Do đó, nên uống sắt cách các sản phẩm này ít nhất hai giờ.

Tiến sĩ Jamie Alan, phó giáo sư dược lý và độc chất học tại Đại học bang Michigan (Hoa Kỳ), khuyến cáo: “Rất nhiều trường hợp thiếu máu không phải do thiếu sắt trong khẩu phần, mà do dùng sắt không đúng cách, khiến cơ thể không hấp thu được lượng cần thiết”.

Vitamin B12: Thời điểm ảnh hưởng đến năng lượng và hấp thu

Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa năng lượng, chức năng thần kinh và tạo hồng cầu. Thời điểm uống vitamin B12 có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác tỉnh táo và hiệu quả sử dụng trong ngày.

Các chuyên gia dinh dưỡng thường khuyến nghị dùng vitamin B12 vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều. Lý do là vitamin này tham gia vào quá trình chuyển hóa thức ăn thành năng lượng, nên uống sớm giúp hỗ trợ hoạt động thể chất và tinh thần tốt hơn trong ngày. Uống quá muộn, nhất là vào buổi tối, có thể gây cảm giác tỉnh táo kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ ở một số người nhạy cảm.

Tương tự sắt, vitamin B12 cũng hấp thu tốt hơn khi bụng đói. Tuy nhiên, cần lưu ý tránh dùng cùng lúc với thực phẩm hoặc đồ uống giàu vitamin C, vì vitamin C có thể làm giảm độ ổn định của vitamin B12 trong đường tiêu hóa. Ngoài ra, một số thuốc như metformin hoặc thuốc ức chế bơm proton có thể cản trở hấp thu vitamin B12. Vì vậy, nên uống vitamin B12 cách các thuốc này ít nhất bốn giờ.

Theo Meghan Windham, trợ lý giáo sư lâm sàng tại Đại học Texas A&M (Hoa Kỳ), “Việc tách thời điểm dùng vitamin B12 với một số thuốc điều trị mạn tính là yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ qua”.

Vitamin D: Uống đúng lúc để không ảnh hưởng giấc ngủ

Vitamin D là vi chất tan trong chất béo, cần thiết cho sức khỏe xương, miễn dịch và nhiều chức năng chuyển hóa khác. Thời điểm uống vitamin D cũng đáng được quan tâm, đặc biệt liên quan đến giấc ngủ.

Nhiều nghiên cứu cho thấy uống vitamin D vào buổi tối có thể làm giảm sản xuất melatonin, hormone điều hòa giấc ngủ. Vitamin D và melatonin hoạt động theo nhịp sinh học đối nghịch, vì vậy dùng vitamin D quá muộn có thể khiến bạn khó ngủ hoặc ngủ không sâu. Thời điểm phù hợp hơn là buổi sáng hoặc trưa, tốt nhất là cùng bữa ăn có chứa chất béo để tăng hấp thu.

Cơ thể có thể tự tổng hợp vitamin D khi da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, nhưng điều này thường không đủ, nhất là vào mùa đông hoặc với người ít ra ngoài. Trong những trường hợp đó, bổ sung vitamin D đúng thời điểm sẽ giúp tối ưu hiệu quả mà không ảnh hưởng đến nhịp sinh học.

Dùng thực phẩm chức năng không chỉ là uống cho đủ, mà còn là uống cho đúng. Chỉ cần điều chỉnh thời điểm hợp lý, bạn có thể tận dụng tốt hơn những lợi ích mà sắt, vitamin B12 và vitamin D mang lại cho sức khỏe lâu dài.

(Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên nghiệp. Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ, chuyên gia y tế nếu có thắc mắc).