Nhiều trẻ mắc phế cầu khuẩn sau những triệu chứng giống cúm

Bệnh nhi T.V (11 tuổi, TPHCM), nhập Bệnh viện Nhi đồng Thành phố trong tình trạng nguy kịch sau khi khởi phát bằng những triệu chứng tưởng chừng như cảm cúm thông thường. Ban đầu, trẻ chỉ sốt và ho, được chẩn đoán viêm hô hấp cấp tại tuyến dưới. Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày, bệnh diễn tiến nhanh, trẻ khó thở nặng và phải chuyển lên tuyến trên.

BS.CKII Nguyễn Minh Tiến - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết khi nhập viện, trẻ không chỉ bị viêm phổi nặng mà còn tổn thương tim nghiêm trọng. Chức năng co bóp của tim suy giảm sâu, phân suất tống máu chỉ còn khoảng 23-25%. Trẻ phải thở máy và hỗ trợ tuần hoàn bằng ECMO.

Sau nhiều tuần điều trị tích cực, bệnh nhi mới vượt qua giai đoạn nguy hiểm nhưng vẫn cần tiếp tục theo dõi và phục hồi chức năng.

Theo bác sĩ Tiến, hằng năm bệnh viện tiếp nhận nhiều trẻ mắc viêm phổi nặng, viêm tai giữa tái phát do phế cầu khuẩn, thậm chí viêm màng não. Một số trường hợp diễn tiến nặng phải can thiệp ECMO.

Phế cầu khuẩn thường cư trú tại vùng hầu họng. Khi trẻ mắc các bệnh nhiễm virus đường hô hấp, sức đề kháng suy giảm, vi khuẩn có thể phát triển và gây bệnh. Nguy cơ cao hơn ở trẻ có bệnh nền, suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch. Khi vi khuẩn xâm nhập vào máu hoặc hệ thần kinh trung ương, bệnh có thể diễn tiến nhanh và đe dọa tính mạng.

Dưới góc nhìn khoa học, trong một toạ đàm “Nâng cao hiểu biết về phế cầu khuẩn - Xây dựng lá chắn phế cầu khuẩn đủ rộng, bảo vệ sức khỏe con đầy đủ” diễn ra tại TPHCM mới đây, GS.TS.BS Phan Trọng Lân - Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam, nhận định phế cầu khuẩn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết ở trẻ em.

Theo ông, quá trình đô thị hóa, ô nhiễm môi trường và tình trạng sử dụng kháng sinh chưa hợp lý khiến bức tranh dịch tễ của bệnh ngày càng phức tạp. Không chỉ trẻ dưới 5 tuổi, trẻ lớn có bệnh nền cũng có thể mắc bệnh nặng. Đáng chú ý, sự xuất hiện của các típ huyết thanh có độc lực cao và khả năng kháng nhiều loại kháng sinh tạo thêm thách thức cho điều trị.

PGS.TS.BS Phạm Quang Thái - Phó Trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, cho biết thế giới đã ghi nhận hơn 100 típ huyết thanh phế cầu khuẩn, trong đó khoảng 20-30 típ có khả năng gây bệnh nặng. Một số típ như 19A, 6A và 11A liên quan đến nguy cơ biến chứng, tử vong cao.

Các dữ liệu giám sát cho thấy phần lớn chủng phế cầu đang lưu hành tại Việt Nam được bao phủ bởi các loại vaccine hiện có, với tỉ lệ khoảng 93,9%. Tuy nhiên, các típ huyết thanh có thể thay đổi theo thời gian, đòi hỏi việc giám sát dịch tễ thường xuyên.

Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh chủ động tham khảo nhân viên y tế về các biện pháp dự phòng phù hợp, qua đó giảm nguy cơ mắc bệnh, biến chứng và tử vong do phế cầu khuẩn ở trẻ.