Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn nói về giải pháp giảm áp lực học thêm, dạy thêm

Thông điệp trên được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) nêu tại Tọa đàm chuyên đề “Những nội dung cốt lõi, chiến lược trong giáo dục, đào tạo và định hướng thông tin các vấn đề nóng trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo" diễn ra ngày 28.8.

Đủ trường, đủ lớp để giảm áp lực tuyển sinh

Một trong những vấn đề được Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh tại toạ đàm là cần giải quyết áp lực thi cử, học thêm, dạy thêm từ những nguyên nhân căn bản của hệ thống, trong đó có sự mất cân đối giữa nhu cầu học tập và khả năng đáp ứng về trường, lớp.

Theo Bộ trưởng, áp lực tuyển sinh lớp 10 hiện không diễn ra đồng đều trên cả nước mà tập trung chủ yếu tại các thành phố lớn, đô thị, những nơi dân số tăng nhanh nhưng tốc độ xây dựng trường, lớp chưa theo kịp. Khi chưa đủ trường, đủ lớp, chưa có đủ chỗ học tốt, học sinh phải cạnh tranh để giành cơ hội vào trường, kéo theo áp lực thi cử, học thêm, dạy thêm và nguy cơ phát sinh tiêu cực.

Vì vậy, giải pháp căn cơ là từng bước bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục giữa các cơ sở. Khi khả năng đáp ứng về trường, lớp từng bước phù hợp với nhu cầu học tập, áp lực cạnh tranh vào lớp 10 sẽ giảm; việc tiếp nhận học sinh có điều kiện chuyển dần theo hướng thuận tiện, gần nơi cư trú và phù hợp với nhu cầu học tập.

“Khi không phải cạnh tranh nữa thì áp lực học thêm, dạy thêm rồi gian lận sẽ giảm rất nhiều” - Bộ trưởng nêu quan điểm.

Cùng với bảo đảm điều kiện trường, lớp, Bộ trưởng cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận đối với phân luồng học sinh sau trung học cơ sở.

Theo Bộ trưởng, phân luồng là chủ trương đúng nhằm tạo điều kiện để mỗi học sinh lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, sở trường, sở thích. Tuy nhiên, đã có giai đoạn việc phân luồng được thực hiện khá cứng nhắc thông qua hạn chế chỉ tiêu vào lớp 10, nhất là lớp 10 công lập, với mong muốn hướng một bộ phận học sinh sang học nghề. Trong khi tâm lý xã hội vẫn tập trung vào con đường học trung học phổ thông, việc hạn chế chỉ tiêu khiến học sinh phải cạnh tranh mạnh hơn, làm gia tăng áp lực thi cử, học thêm, dạy thêm.

Tư lệnh ngành Giáo dục nhấn mạnh, mục tiêu tiến tới phổ cập trung học phổ thông và tương đương bao gồm cả trung học phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên ở trình độ tương đương. Do đó, phân luồng không nên được thực hiện bằng cách đặt ra “rào chắn”, mà phải tạo ra những lựa chọn thực sự có chất lượng để người học tự quyết định con đường phù hợp. Muốn học sinh lựa chọn học nghề thì phải nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của giáo dục nghề nghiệp, thay vì hạn chế cơ hội học trung học phổ thông. Với cách tiếp cận này, cơ hội học tiếp sau trung học cơ sở, trong đó có cơ hội vào lớp 10, cần tiếp tục được mở rộng.

Xây dựng nền tảng giáo dục thông minh quốc gia

Đề cập đến vấn đề ứng dụng AI trong nhà trường, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng, trước tốc độ phát triển của công nghệ, việc sử dụng và học về AI là xu hướng không thể đứng ngoài. Cách tiếp cận phù hợp là “học thông qua dùng và dùng để học; học để dùng tốt hơn”.

Vấn đề đặt ra hiện nay không phải là có cho học sinh sử dụng AI hay không, mà là hướng dẫn các em sử dụng đúng cách, có trách nhiệm; biết dùng AI để tìm hiểu kiến thức, đặt câu hỏi, phát triển tư duy và năng lực giải quyết vấn đề, thay vì công nghệ làm thay việc học.

Bộ GDĐT đang xây dựng nền tảng giáo dục thông minh quốc gia theo định hướng của Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; trước mắt tập trung thử nghiệm ở một số môn học và phạm vi phù hợp, trên cơ sở đó đánh giá, hoàn thiện và từng bước mở rộng.

Khác với các công cụ AI thông thường chủ yếu trả lời câu hỏi của người dùng, nền tảng phục vụ giáo dục phải có khả năng dẫn dắt quá trình học. Hệ thống được định hướng vừa là thư viện tri thức, vừa là nền tảng học trực tuyến, đồng thời đóng vai trò như một “gia sư”, người đồng hành với học sinh. Khi học sinh đặt câu hỏi, AI không cung cấp ngay đáp án mà gợi ý cách tiếp cận, hướng tìm hiểu và từng bước giúp người học tìm ra giải pháp.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn chia sẻ, nếu AI chỉ đưa ra ngay câu trả lời, công nghệ có nguy cơ làm hỏng quá trình học tập. Điều quan trọng là phải “dạy cho học trò học”, để người học hình thành tư duy, khả năng giải quyết vấn đề và phát triển năng lực.

Trước mắt, nền tảng giáo dục thông minh quốc gia được triển khai với môn Toán và Tiếng Anh, sau đó mở rộng sang các môn học khác. Nội dung giáo dục đưa lên nền tảng phải bám sát chương trình giáo dục phổ thông, bảo đảm tính chính xác, tin cậy và được kiểm soát về chất lượng.

Bộ GDĐT cũng định hướng xây dựng bộ tiêu chuẩn để các tập đoàn, doanh nghiệp có thể phát triển những nền tảng đáp ứng yêu cầu quốc gia, qua đó vừa phát huy vai trò chủ động của Nhà nước, vừa huy động nguồn lực xã hội tham gia cung cấp các dịch vụ giáo dục số.