Cần ngăn chặn hành vi mua bán thuốc lá điện tử trên "chợ mạng"

Ám ảnh những làn khói thuốc

Không còn là những câu chuyện chỉ có trên phim, ảnh, những làn khói mỏng manh từ thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang len lỏi vào từng ngõ phố, lớp học, nhiều ngôi nhà.

Chị Nguyễn Thu Hà (ở phường Cầu Giấy) cho biết, chị phát hiện con gái đang học lớp 8 đặt mua thuốc lá điện tử qua mạng xã hội Facebook. "Lịch sử giao dịch cho thấy cháu khảo sát giá nhiều tài khoản, giao dịch nhiều lần. Chỉ cần báo địa chỉ và trả tiền, khoảng một tiếng đồng hồ là hàng được giao đến tận nhà”, chị Nguyễn Thu Hà nói.

Anh Trần Văn Tuấn (ở phường Từ Liêm) tình cờ bắt gặp con trai đang học lớp 10 hút thuốc lá điện tử trong một quán trà đá gần trường học. “Tôi đi qua, nhìn thấy nhóm học sinh mặc đồng phục ngồi sát góc tường, khói bay lãng đãng, cười đùa rôm rả. Tôi đã sốc khi con trai quay mặt lại với thuốc lá điện tử trên tay”, anh Trần Văn Tuấn kể lại. Điều khiến anh khó tin nhất là con trai anh vốn hiền lành, trầm tính, học lực tốt và ít khi giao du với bạn bè.

Chị Lê Thị Phương (ở phường Đại Mỗ) cũng đã rất sốc khi nhìn thấy con trai mình và một số bạn đang phì phèo nhả khói trắng với một thiết bị nhỏ. Tìm hiểu thêm, chị được biết, con trai mình cùng 4-5 bạn khác thường xuyên được một thiếu niên lớn hơn 2 tuổi cho hút thuốc lá điện tử miễn phí.

Không khó để bắt gặp hình ảnh những học sinh, thanh thiếu niên sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng như một thú vui. Điều khiến nhiều phụ huynh hoang mang là nhiều học sinh xem việc hút thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là thời thượng, không độc hại, là cách thể hiện bản thân.

Cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm

Thực tế khảo sát của phóng viên cho thấy, việc giao dịch mua bán thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên môi trường mạng xã hội diễn ra nhanh chóng qua tin nhắn riêng, thanh toán khi nhận hàng hoặc chuyển khoản.

Cụ thể, chỉ cần gõ cụm từ “Mua pod - thuốc lá điện tử” trên Facebook, hàng loạt nhóm hiện ra như “Mua bán trao đổi Pod-Juice (New or 2Hand)” với 3.000 thành viên, 90 bài đăng mỗi ngày; “Pod-Juice Hà Nội hỏa tốc” với hơn 1.400 thành viên hay “Pod toàn quốc”… Các bài đăng rao bán xuất hiện liên tục, không che giấu. Điển hình, tài khoản "Quang Tran" không ngại ngần đăng giá sản phẩm: "300k toàn Hà Nội, hỏa tốc”, kèm hình ảnh những chai tinh dầu loại 30ml có các vị như cam, đào, dưa gang. Tài khoản “Chill hỏa tốc” cũng để số điện thoại, nhận giao tận nơi, nhận hàng mới phải thanh toán.

Đáng chú ý, nhiều tài khoản công khai hình ảnh “kho hàng” gồm hàng chục, thậm chí hàng trăm thiết bị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng xếp kín trên nền nhà, gắn tên tài khoản như “@Tuila Bii”. Tinh dầu được rao với nhiều loại vị trái cây, trà sữa, hàm lượng nicotine 50mg/30ml. Tài khoản “Trang Anh Store” còn quảng cáo rầm rộ: “Hỏa tốc full map - sẵn hàng ship 24/24”, kèm số điện thoại, cam kết “bao check test”...

Người bán công khai là vậy, người mua cũng không ngại đăng tin tìm mua thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Em Nguyễn H, một học sinh lớp 8 ở phường Hồng Hà cho biết, nếu khách sử dụng tài khoản có hình đại diện học sinh thì các cuộc trao đổi, cách thức chuyển hàng cấm diễn ra trôi chảy, không có sự nghi ngờ, đề phòng gì. Giá trung bình một máy để hút thuốc lá điện tử mà học sinh hay sử dụng dao động từ 500.000 đồng đến 1,2 triệu đồng. Tinh dầu đi kèm có giá từ 250.000-400.000 đồng/lọ 30ml-50ml. Hình thức giao dịch khá linh hoạt như giao hỏa tốc nội thành, ship COD (nhận hàng trả tiền).

Thậm chí, một số người bán giả là "shipper" để đỡ lộ mặt và cho kiểm tra hàng trước khi thanh toán. Các giao dịch chủ yếu trao đổi qua tin nhắn trên Facebook, Zalo, bình luận ẩn dưới bài viết rồi chuyển sang nhắn tin riêng.

Theo Luật sư Trần Hoàng Vũ, Giám đốc Công ty Luật AEC (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), ngày 30-11-2024, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 173/2024/QH15 về hoạt động chất vấn tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV. Theo Nghị quyết, Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025, bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự, an toàn xã hội. Mặc dù bị cấm nhưng việc mua bán thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vẫn diễn ra. Đơn cử, ngày 20-1 vừa qua, Đội Quản lý thị trường số 2 (Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội) đã phát hiện 134 sản phẩm thuốc lá điện tử dùng 1 lần và tinh dầu nhập ngoại, trị giá 4,89 triệu đồng của ông Chu Văn Lâm, tại số 57 phố Lương Ngọc Quyến (phường Hoàn Kiếm). Cơ quan chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính 4 triệu đồng và tiêu hủy sản phẩm.

Việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là quyết định đúng đắn và cần thiết của Nhà nước. Trước thực tế tình trạng mua bán thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vẫn diễn ra công khai trên không gian mạng hiện nay, đe dọa sức khỏe người dân, nhất là giới trẻ, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ hơn nữa của các cấp, ngành, địa phương. Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm; đồng thời xem xét, tăng mức xử phạt đối với các hành vi buôn bán hàng cấm, qua đó nâng cao tính răn đe, bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững.