Không “khóa cứng” số tiết dạy thêm: Nhà trường được linh hoạt đến đâu?

Trước nhiều băn khoăn liên quan đến số tiết, đối tượng học, thẩm quyền quyết định và ranh giới giữa dạy thêm với các hoạt động giáo dục tăng cường, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có phản hồi cụ thể.

Các nội dung sửa đổi về dạy thêm, học thêm được xây dựng theo hướng đáp ứng nhu cầu học tập chính đáng của người học, đồng thời hạn chế những tiêu cực có thể phát sinh.

Linh hoạt số tiết, nhưng không buông lỏng quản lý

Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến nhất đối với dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm là quy định về số tiết và đối tượng học sinh được tham gia dạy thêm trong nhà trường.

Không ít phụ huynh cho rằng, với học sinh cuối cấp, đặc biệt là lớp 9 và lớp 12, nhu cầu ôn tập cho các kỳ thi chuyển cấp, tốt nghiệp là rất thực tế. Trong khi đó, nếu giới hạn cứng số tiết dạy thêm cho mỗi môn học, nhà trường có thể gặp khó khăn khi tổ chức ôn tập, nhất là với những môn có dung lượng kiến thức lớn như toán, ngữ văn, tiếng Anh.

Từ thực tế này, nhiều ý kiến đề xuất cần có cơ chế linh hoạt hơn cho các trường hợp đặc thù như học sinh chuẩn bị thi tốt nghiệp trung học phổ thông, học sinh học lực còn hạn chế cần được hỗ trợ trong thời gian dài, hoặc các lớp cần tăng cường ôn luyện theo từng giai đoạn. Tuy nhiên, mức độ linh hoạt đến đâu để vừa đáp ứng nhu cầu học tập, vừa không tạo áp lực quá tải cho học sinh, đồng thời tránh nguy cơ biến tướng thành ép buộc học thêm, vẫn là vấn đề được đặt ra.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, quy định về số tiết dạy thêm trong nhà trường luôn gắn với các nguyên tắc dạy thêm, học thêm và những trường hợp không được phép tổ chức theo quy định hiện hành. Hoạt động dạy thêm phải bảo đảm an toàn cho người học, đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất, môi trường sư phạm và trách nhiệm giải trình về chất lượng giáo dục. Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm trực tiếp trước cơ quan quản lý và trước phụ huynh, học sinh về kế hoạch giáo dục của nhà trường, bao gồm cả hoạt động dạy thêm, học thêm.

Ở chiều ngược lại, cũng có ý kiến cho rằng nếu giao hoàn toàn quyền quyết định vượt số tiết cho từng nhà trường, nguy cơ thiếu thống nhất giữa các địa phương là điều khó tránh. Vì vậy, việc giữ thẩm quyền xem xét, quyết định đối với những trường hợp đặc biệt ở cấp quản lý giáo dục địa phương được nhìn nhận như một “van an toàn”, nhằm bảo đảm quản lý thống nhất và phòng ngừa lạm dụng trong tổ chức dạy thêm, học thêm.

Song song với dạy thêm trong nhà trường, hoạt động dạy thêm ngoài nhà trường của giáo viên cũng là mối quan tâm lớn của phụ huynh. Nhiều ý kiến lo ngại nguy cơ xung đột lợi ích, nhất là khi giáo viên dạy thêm chính học sinh mà mình đang trực tiếp giảng dạy trên lớp chính khóa. Thực tế cho thấy, nếu không được kiểm soát chặt chẽ, áp lực điểm số và tâm lý “không học thêm thì thiệt” có thể nảy sinh, ảnh hưởng đến sự công bằng trong giáo dục.

Trước những lo ngại này, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định các quy định hiện hành đã xác định rõ những hành vi không được phép, trong đó có việc giáo viên dạy thêm cho chính học sinh mình đang dạy trên lớp. Cùng với đó, cơ chế giám sát được tăng cường thông qua việc thiết lập và công khai đường dây nóng tiếp nhận phản ánh từ cơ sở giáo dục đến cấp địa phương. Hoạt động thanh tra, kiểm tra được thực hiện theo hướng công khai, khách quan; ưu tiên nhắc nhở, chấn chỉnh với các vi phạm lần đầu nhưng kiên quyết xử lý nghiêm những trường hợp cố tình vi phạm, tái phạm hoặc trục lợi từ dạy thêm, học thêm.

Phân định rõ dạy thêm và hoạt động giáo dục tăng cường

Bên cạnh số tiết và thẩm quyền quyết định, ranh giới giữa dạy thêm, học thêm với các hoạt động giáo dục tăng cường trong nhà trường cũng là vấn đề được nhiều người quan tâm.

Trên thực tế, nhiều trường đang tổ chức các hoạt động như phụ đạo học sinh học lực còn hạn chế, bồi dưỡng học sinh giỏi, câu lạc bộ học tập, kỹ năng… nhằm đáp ứng nhu cầu và sở thích chính đáng của người học. Tuy nhiên, do cách hiểu chưa thống nhất, không ít cơ sở giáo dục tỏ ra dè dặt khi triển khai, lo ngại các hoạt động này có thể bị đánh đồng với dạy thêm, học thêm.

Với phụ huynh học sinh, điều quan trọng là con em mình được tham gia các hoạt động bổ trợ cần thiết cho việc học tập và phát triển, đồng thời mục đích, nội dung và các khoản thu phải rõ ràng, minh bạch.

Vì vậy, nhiều ý kiến đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo có hướng dẫn cụ thể, thậm chí đưa ra những ví dụ minh họa để nhà trường, giáo viên và phụ huynh dễ phân biệt giữa hoạt động giáo dục tăng cường hợp pháp với dạy thêm, học thêm theo quy định.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, các hoạt động giáo dục tăng cường đã được điều chỉnh trong hệ thống văn bản hiện hành. Việc không quy định chi tiết trong Thông tư về dạy thêm, học thêm nhằm tránh trùng lặp, chồng chéo, đồng thời bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật. Cách làm này cũng giúp phân định rõ dạy thêm, học thêm - lĩnh vực cần kiểm soát chặt chẽ, với các hoạt động giáo dục hợp pháp, cần thiết trong nhà trường, phục vụ mục tiêu phát triển toàn diện học sinh.

Có thể thấy, những băn khoăn xoay quanh dạy thêm, học thêm đều xuất phát từ nhu cầu rất thực tế của người học và gia đình: Học hiệu quả, không bị áp lực hay ép buộc.

Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm đang tiếp tục được rà soát, hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu các ý kiến đa chiều trước khi chính thức ban hành.