Ứng Thiên đánh thức vùng đất cổ phía Nam Thủ đô

Từ bao đời nay, Ứng Thiên là vùng đất hội tụ nhiều làng nghề truyền thống nổi tiếng của Thủ đô. Mỗi làng nghề là một lát cắt lịch sử, một ký ức lao động bền bỉ được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Làng rèn Vũ Ngoại được xem là một trong những “cái nôi” của nghề rèn truyền thống Việt Nam. Tiếng búa, tiếng đe vang vọng suốt ngày đêm, lò rèn đỏ lửa quanh năm, tạo ra sản phẩm gắn bó mật thiết với đời sống nông dân như dao, kéo, cuốc, thuổng... Sản phẩm rèn Vũ Ngoại luôn được đánh giá cao nhờ độ bền, sắc và tinh xảo.

Theo những người thợ lành nghề, bí quyết giữ nghề được đúc kết trong câu truyền miệng: “Nhất thanh, nhì dáng, thứ ba là nước tôi”. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật, kinh nghiệm và cảm nhận của người thợ trong từng công đoạn. Ngày nay, cùng với hỗ trợ của công nghệ, nhiều cơ sở rèn ở Vũ Ngoại đã đầu tư búa máy, quạt điện, giảm bớt sức lao động thủ công, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Trưởng thôn Vũ Ngoại Nguyễn Như Lương chia sẻ, nghề rèn là niềm tự hào của người dân địa phương, nhưng để nghề tồn tại và phát triển bền vững, thì rất cần sự hỗ trợ về quy hoạch sản xuất, bảo vệ môi trường, mở rộng thị trường. Người dân sẵn sàng đổi mới, nhưng cần có định hướng và đồng hành lâu dài...

Không riêng nghề rèn, tại thôn Đống Vũ, nghề mây tre đan cũng được gìn giữ một cách lặng lẽ nhưng bền bỉ. Trong những căn nhà nhỏ, từng nan tre được người thợ đan kết thành sản phẩm gia dụng, hàng thủ công mỹ nghệ phục vụ thị trường trong và ngoài nước. Chị Nguyễn Thị Yến, người gắn bó nhiều năm với nghề mây tre đan Đống Vũ cho biết, giữ nghề không phải để hoài niệm, mà là để nghề tiếp tục sống trong đời sống hôm nay. Khi có du khách tham quan, trải nghiệm, người làm nghề có thêm động lực và thu nhập ổn định hơn...

Nhận diện rõ lợi thế của các làng nghề truyền thống, xã Ứng Thiên tập trung phát triển du lịch làng nghề, coi đây là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị sản xuất và quảng bá văn hóa địa phương. Nổi bật là Điểm du lịch làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu với lịch sử hơn 100 năm. Với chương trình trải nghiệm "Làng hương - cuộc sống và màu sắc", nơi đây trở thành điểm đến hấp dẫn, được UBND thành phố Hà Nội công nhận là điểm du lịch cấp thành phố trong tuyến du lịch từ Trung tâm Hà Nội về phía Nam. Không gian làng nghề rực rỡ sắc màu của hương, những khu trưng bày, trải nghiệm sản xuất... đã thu hút hàng nghìn lượt du khách trong và ngoài nước.

Chị Nguyễn Thị Phương, người dân thôn Quảng Nguyên, cho biết: “Du khách đến đây không chỉ chụp ảnh, mà còn được nghe câu chuyện làng nghề, được người dân hướng dẫn tận tình. Chúng tôi coi du khách như người thân, chính sự thân thiện ấy tạo nên dấu ấn riêng của các làng nghề tăm hương ở Quảng Nguyên, Cầu Bầu"...

Không chỉ có làng nghề, Ứng Thiên còn là vùng đất cổ với hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú. Toàn xã hiện có 98 di tích, trong đó 18 di tích cấp quốc gia, 33 di tích cấp thành phố cùng 17 lễ hội truyền thống đặc sắc. Tiêu biểu là Khu lưu niệm Trưởng ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn (thôn Bặt Chùa); hệ thống đình, chùa, miếu cổ, các di chỉ khảo cổ học từ thời đồ đá mới đến thời kim khí, cùng các cơ sở tôn giáo lớn như Giáo xứ Sơn Miêng. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng các tuyến du lịch văn hóa - tâm linh gắn với trải nghiệm làng nghề.

Theo Chủ tịch UBND xã Ứng Thiên Đỗ Năng Bình, địa phương xác định phát triển du lịch làng nghề không chỉ là khai thác lợi thế kinh tế, mà còn là giải pháp bảo tồn văn hóa. Ứng Thiên có nền văn hóa phong phú và di sản lịch sử quý báu. Việc kết nối các làng nghề truyền thống với du lịch trải nghiệm, du lịch văn hóa sẽ tạo mô hình phát triển bền vững, giúp người dân vừa giữ nghề, vừa nâng cao thu nhập. Song song, xã phối hợp triển khai các dự án xây dựng Cụm công nghiệp Xà Cầu - Cầu Bầu giai đoạn 2 nhằm di dời cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư, giải quyết vấn đề môi trường làng nghề, tạo điều kiện cho phát triển du lịch, mở ra hướng đi mới cho kinh tế địa phương. Những động thái này đang góp phần đánh thức tiềm năng văn hóa vùng đất địa linh nhân kiệt, đưa Ứng Thiên từng bước trở thành điểm du lịch đặc sắc phía Nam Hà Nội.