Lương hưu: Đủ điều kiện hưởng, từ 2026 không được nhận tiền thất nghiệp

Luật Việc làm (sửa đổi, bổ sung) chính thức có hiệu lực từ ngày 1.1.2026, trong đó chính sách về trợ cấp thất nghiệp của người lao động có nhiều điều chỉnh quan trọng, một số quy định tác động trực tiếp đến người lao động, là những đối tượng thụ hưởng.

Đáng chú ý, Luật Việc làm quy định đối với người lao động chấm dứt hợp đồng khi đủ điều kiện hưởng lương hưu sẽ không được làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp, dù đã làm hay chưa làm thủ tục nhận lương hưu.

Cụ thể tại Điều 38 Luật Việc làm năm 2025 quy định Điều kiện hưởng, theo đó người lao động quy định tại Khoản 1 Điều 31 của Luật này đang đóng bảo hiểm thất nghiệp được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi có đủ các điều kiện sau đây: Chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc theo quy định của pháp luật mà không thuộc một trong các trường hợp người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật theo quy định của Bộ luật Lao động hoặc người lao động nghỉ việc khi đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Có thể thấy, đây là quy định hoàn toàn mới nếu so với những quy định Luật Việc làm năm 2013. Trước đây, khi nghỉ việc, chấm dứt hợp đồng lao động dù đã đủ điều kiện (đủ thời gian đóng BHXH, đủ độ tuổi theo quy định) để đi làm thủ tục hưởng chế độ hưu trí song nhiều người lao động vẫn lựa chọn hoặc là hưởng chế độ trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp trước, sau khi đã hết thời gian hưởng trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp (Quy định hưởng thất nghiệp tối đa 12 tháng tùy vào thời gian đóng) mới bắt đầu đi làm chế độ hưu trí. Thậm chí có không ít người lao động xin nghỉ việc, chấm dứt hợp đồng lao động trước một năm hoặc vài ba tháng để làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Với thâm niên và có thời gian phụ trách về chế độ chính sách trong một doanh nghiệp hơn 20 năm, tôi nhận thấy lý do mà người lao động trước đây khi nghỉ việc dù đã đủ điều kiện đi làm thủ tục hưởng lương hưu thay vì chọn chính sách hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng vì họ cho rằng sau bao nhiêu năm tham gia, đóng góp vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp nhưng không được hưởng trợ cấp thì quá uổng phí và thiệt thòi. Thêm nữa, không ít người lao động lựa chọn, làm thủ tục hưởng trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp trước vì mức tiền trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp trong 12 tháng nếu đã đóng đủ thời gian theo quy định cũng sẽ cao hơn với tiền trợ cấp lương hưu hàng tháng nếu làm một phép tính so sánh.

Thiết nghĩ, để tránh tình trạng trên, trước tiên những quy định của pháp luật, đặc biệt là những quy định về các chế độ chính sách liên quan đến đối tượng thụ hưởng là người lao động, người đóng bảo hiểm xã hội cần phải minh bạch, công bằng trong chính sách thụ hưởng.

Về mặt nguyên tắc "có đóng là phải có hưởng". Người lao động có thời gian đóng góp vào quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp trong hàng chục năm thì khi nghỉ việc họ cũng cần được thụ hưởng "thành quả" của mình trong suốt một quá trình tham gia. Tức cần có quy định chi trả một khoản tiền tương ứng với thời gian đóng góp của họ vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp để đảm bảo tính công bằng trong quá trình thụ hưởng về chế độ chính sách.

Bên cạnh đó cần tiếp tục thay đổi về chính sách lương hưu, chính sách nghỉ hưởng chế độ hưu trí như hiện nay, thay đổi cách tính lương hưu sao cho phù hợp với quá trình tham gia của người lao động. Nói cách khác, mức hưởng về chế độ lương hưu cần cao hơn so với chính sách khác, nhất là chính sách trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp.

Để từ đó người lao động khi đã hội đủ các điều kiện về tuổi đời, tuổi nghề và thời gian đóng bảo hiểm xã hội, họ sẽ phấn khởi đi làm thủ tục hưu trí mà không còn đứng trước những băn khoăn, lựa chọn hưởng cái nào trước cái nào sau hoặc chí ít là lợi dụng kẽ hở của các quy định của pháp luật để hưởng về các chế độ, chính sách.