Xóa điểm nghẽn môi trường, an toàn thực phẩm ở Phúc Sơn

Nút thắt từ giết mổ nhỏ lẻ, chợ tạm

Ngày mới ở thôn Phúc Lâm Thượng thường bắt đầu từ nửa đêm. Khi nhiều nhà còn chìm trong giấc ngủ, các lò mổ gia súc đã sáng đèn, người làm nghề tất bật chuẩn bị dụng cụ, đón lợn từ các xe chở về.

Theo Trưởng thôn Phúc Lâm Thượng Trần Văn Tân, nghề giết mổ ở đây đã có từ lâu, còn các lò quy mô lớn xuất hiện khoảng năm 2012. Có thời điểm thôn có 3 lò hoạt động, nhưng sau kiểm tra, xử lý, đến nay chỉ còn 1 lò hoạt động với quy mô lớn nhất khoảng trên dưới 100 con mỗi đêm. Lợn được chở về bằng ô tô, giết mổ xong lại theo các tiểu thương tỏa đi các chợ dân sinh trong xã và khu vực nội thành.

Nhịp mưu sinh ấy đã nuôi sống nhiều hộ dân, nhưng cũng làm lộ rõ những nút thắt kéo dài về an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường và nguy cơ dịch bệnh, nhất là khi hoạt động giết mổ nhỏ lẻ, vẫn nằm trong khu dân cư.

Trao đổi với phóng viên, nhiều hộ dân ở thôn Phúc Lâm Thượng cho biết, điều khiến họ ám ảnh nhất không chỉ là mùi mà còn là tiếng ồn phát ra đúng vào thời điểm nghỉ ngơi. Ông Nguyễn Văn Thắng, người dân thôn Phúc Lâm Thượng, chia sẻ, sống cạnh các hộ giết mổ nhiều năm, bà con ai cũng cố nhường nhịn vì đó là sinh kế của hàng xóm. Nhưng càng về lâu dài, cảnh mùi xộc vào nhà, tiếng động phát ra từ lúc rạng sáng càng khiến nhiều người mệt mỏi. “Nhường nhau thì vẫn phải nhường, nhưng không thể chịu mãi được”, ông Thắng nói.

Không chỉ lo ngại ô nhiễm môi trường, nhiều người dân còn băn khoăn về nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Theo họ, khi việc giết mổ phân tán trong khu dân cư, rất khó để người dân yên tâm về nguồn gốc, tình trạng dịch bệnh của vật nuôi trước khi đưa ra thị trường. “Cứ giết mổ như vậy, ai dám chắc không có con vật mang mầm bệnh rồi theo những chuyến xe đi khắp nơi, vào bếp ăn của nhiều gia đình”, một người dân bày tỏ.

Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Phúc Sơn Phạm Văn Chiều cho hay, trên địa bàn hiện có 22 cơ sở giết mổ gia súc hoạt động trong khu dân cư, tập trung ở khu vực Phúc Lâm, Tuy Lai, Thượng Lâm. Cùng với đó, chợ cóc, điểm kinh doanh tự phát, hàng quán thực phẩm phát sinh theo nhu cầu dân sinh trong nhiều năm cũng khiến công tác kiểm tra, kiểm soát có thời điểm chưa theo kịp thực tế. Đây là những nút thắt kéo dài, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm, ô nhiễm môi trường và phát sinh dịch bệnh.

Từ xóa chợ cóc đến đầu tư hạ tầng thay thế

Nếu chỉ dừng ở ngăn chặn, xử lý vi phạm thì điểm nghẽn rất dễ chuyển từ chỗ này sang chỗ khác. Bởi vậy, Phúc Sơn đang chọn cách làm mềm mà chắc: Xóa chợ cóc, tăng cường kiểm tra, đồng thời khẩn trương đầu tư hạ tầng thay thế để người dân có chỗ làm ăn ổn định hơn.

Thực tế sau đợt ra quân cuối tháng 12-2025, Phúc Sơn đã giải tỏa 4 điểm chợ, trong đó có 3 điểm chợ tạm và 1 điểm kinh doanh tự phát; đồng thời bố trí mặt bằng đưa các hộ vào điểm chợ đã được quy hoạch. Đến nay, Phúc Sơn không còn chợ cóc và điểm kinh doanh tự phát nào hoạt động. Song song với đó, công tác kiểm tra, xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm cũng được tăng cường. Trong quý I-2026 và dịp Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, xã đã kiểm tra 82 cơ sở; qua đó, xử phạt 1 cơ sở vi phạm 24,5 triệu đồng, đồng thời đình chỉ hoạt động.

Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Sơn Nguyễn Đình Nguyên cho biết, mục tiêu của xã không chỉ là chấm dứt vi phạm trước mắt, mà là tháo gỡ tận gốc điểm nghẽn về an toàn thực phẩm, môi trường, dịch bệnh bằng các giải pháp đồng bộ. Cùng với việc xóa chợ cóc, sắp xếp lại các điểm kinh doanh, xã đã thông báo chấm dứt hoạt động giết mổ nhỏ lẻ không bảo đảm điều kiện; đồng thời khẩn trương chuẩn bị 2 điểm giết mổ tạm thời ngoài khu dân cư để báo cáo cơ quan chức năng thành phố kiểm tra, nếu đủ điều kiện sẽ đưa vào hoạt động. Về lâu dài, địa phương cũng đang quy hoạch khu giết mổ tập trung khoảng 30ha để từng bước chấm dứt tình trạng giết mổ phân tán trong khu dân cư.

Trong quá trình đó, một số hộ làm nghề cũng đã chủ động thay đổi. Chủ cơ sở giết mổ ở thôn Phúc Lâm Trung Lê Văn Hải cho biết, bản thân ông nhận thức rõ những nguy cơ nếu tiếp tục giết mổ trong khu dân cư. Vì thế, gia đình đã đầu tư cơ sở, sẵn sàng cải tạo thêm, đồng thời hỗ trợ các hộ trong thôn có nhu cầu ra giết mổ nhờ trong thời gian xã đang thúc đẩy cơ sở giết mổ tập trung.

Cách làm ấy cho thấy, Phúc Sơn không né tránh điểm nghẽn, nhưng cũng không chọn lối xử lý thô bạo. Từ xóa chợ cóc đến chặn giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư, chính quyền địa phương đang từng bước tháo gỡ bài toán an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường theo tinh thần gần dân, vì dân: Siết quản lý đi cùng tạo hạ tầng thay thế, xử lý vi phạm gắn với mở đường sinh kế. Chỉ khi người dân có nơi buôn bán, giết mổ phù hợp hơn, những nút thắt kéo dài nhiều năm về an toàn thực phẩm, môi trường mới có thể được tháo gỡ đến gốc.