Gia đình nhạc sĩ Phạm Tuyên hoãn đêm nhạc mừng "Chiếc đèn ông sao" tròn 70 tuổi

Chia sẻ với phóng viên Lao Động, chị Hồng Tuyến - con gái út của nhạc sĩ Phạm Tuyên - cho biết, năm nay là tròn 70 năm bài hát "Chiếc đèn ông sao" ra đời, gia đình muốn tổ chức một chương trình mừng sinh nhật bài hát.

Nhưng vì nam nhạc sĩ đang điều trị tại bệnh viện nên đêm nhạc này tạm thời bị gác lại.

"Đêm nhạc sẽ được rời sang ngày khác, hiện tại sức khoẻ của ông là quan trọng nhất. Ngày 12.9 vừa qua, gia đình đã kịp tổ chức một buổi gặp mặt dành cho các khán giả nhí và ông. Khi nghe các cháu hát, ông vui lắm", chị Hồng Tuyến nói.

Con gái nhạc sĩ cho biết, bài hát "Chiếc đèn ông sao" được ra đời vào một hoàn cảnh rất đặc biệt.

Vào năm 1956, khi nhạc sĩ Phạm Tuyên đang dạy học tại Nam Ninh (Trung Quốc), dịp Trung thu, nhìn các sinh viên ở học xá rước đèn, nhạc sĩ nhớ quê hương da diết, ông sáng tác "Chiếc đèn ông sao" để nguôi ngoai nỗi nhớ nhà.

Sau khi hoàn thành, bài hát được gửi về Đài Tiếng nói Việt Nam khoảng một tuần trước Trung thu năm 1956.

Trong đêm rằm năm ấy, bài hát lần đầu tiên đến với đông đảo công chúng qua làn sóng phát thanh.

Người thể hiện ca khúc là Anh Tuấn (Tuấn Kỳ), một ca sĩ, biên tập viên trẻ của Đài Tiếng nói Việt Nam, cùng tốp ca và tiếng đàn Mandolin.

Sau đó, giai điệu nhanh chóng lan tỏa, không cần những sân khấu lớn, “Chiếc đèn ông sao” đi vào đời sống qua tiếng radio, qua những buổi sinh hoạt thiếu nhi, qua những đêm rước đèn và rồi được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Theo chị Hồng Tuyến, hành trình của “Chiếc đèn ông sao” còn vượt ra ngoài biên giới Việt Nam.

Trước năm 1976, bài hát đã được Tiến sĩ âm nhạc Hans-Sanulig chỉ huy và dàn dựng bài hát này cho trẻ em ở Đức hát (tên bài hát được in trong sách là "VON DER STERNENLATERNE - Vietnamesishes Liede"), có minh họa các em thiếu nhi đội nón múa dưới trăng bên những cây cau và mái nhà tranh.

Đến năm 1976, trong chuyến thăm nước Đức, nhạc sĩ Phạm Tuyên có dịp gặp Tiến sĩ âm nhạc Hans-Sanulig có dịp nghe cuốn băng có thu bài “Chiếc đèn ông sao” bằng tiếng Đức. Ông thấy rất hạnh phúc.

Tháng 6.2026 vừa qua, gia đình Nhạc sĩ Phạm Tuyên đã trao tặng khối tài liệu là 636 bài hát viết tay của ông đã được số hóa (từ các bản thảo giấy chuyển thành file kỹ thuật số PDF) gửi tới Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ).

Trong đó có các bài hát nổi tiếng, như: "Chiếc đèn ông sao", "Như có Bác trong ngày đại thắng", "Chú voi con ở Bản Đôn", "Trường chúng cháu là trường mầm non", "Cô và mẹ", "Cánh én tuổi thơ", "Đêm pháo hoa"...

Con gái út nhạc sĩ Phạm Tuyên nói thêm, bố chị là người rất cẩn thận. Khi sáng tác, ông viết tên bài hát xong vẽ trang trí luôn như bài "Chiếc đèn ông sao", ông vẽ chiếc đèn ở luôn trang sách hay bài "Từ một ngã tư đường phố" thì ông vẽ cột đèn giao thông bên cạnh...

Những bản thảo này là tài liệu quý, không thể thay thế trong sự nghiệp âm nhạc của nhạc sĩ Phạm Tuyên, đồng thời là di sản văn hóa có giá trị lịch sử sâu sắc.

Nhạc sĩ Phạm Tuyên (sinh năm 1930) quê gốc ở Hải Dương cũ (nay là Hải Phòng), là một trong những tên tuổi lớn của nền âm nhạc Việt Nam hiện đại. Ông được ví như người kể lịch sử bằng âm nhạc.

Ông sở hữu gia tài gần 700 ca khúc, có nhiều tác phẩm nổi tiếng: "Như có Bác trong ngày đại thắng", "Từ một ngã tư đường phố", "Gửi nắng cho em", "Con kênh ta đào", "Thành phố mười mùa hoa"...

Nhạc sĩ Phạm Tuyên từng là Trưởng ban Biên tập âm nhạc, Trưởng đoàn Ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam; Trưởng ban Văn nghệ Đài Truyền hình Việt Nam; Chủ tịch Hội Âm nhạc Hà Nội từ năm 1996 đến năm 2015.

Ngoài ra, ông còn là Ủy viên Thường vụ Ban Chấp hành Hội Nhạc sĩ Việt Nam, góp phần quan trọng xây dựng nền âm nhạc Việt Nam.