Người trẻ dùng công nghệ, AI tìm lời giải cho bài toán phân loại rác thải
Nhiều nhóm bạn trẻ đang chủ động ứng dụng kiến thức công nghệ để tìm kiếm những giải pháp sáng tạo cho bài toán phân loại, thu gom rác thải.

Người trẻ với những giải pháp sáng tạo trong phân loại, thu gom rác thải. Ảnh: Dương Anh
Dùng AI nhận diện, phân loại rác tự động
Không chỉ dừng lại ở những hoạt động tuyên truyền hay phong trào thu gom rác, nhiều học sinh, sinh viên đã chủ động tìm kiếm giải pháp công nghệ để góp phần giải quyết các vấn đề môi trường. Trong đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào phân loại rác tại nguồn đang mở ra những cách tiếp cận mới, giúp hoạt động bảo vệ môi trường trở nên trực quan và gần gũi hơn.
Một trong những sáng kiến đáng chú ý là dự án EcoBin - AI CyberSort do nhóm 4 học sinh Trường THPT Nhân Chính (Hà Nội) gồm Nguyễn Tường Linh, Đặng Thảo Chi, Nguyễn Ngọc Xuân Nghi và Ngô Trọng Đăng Khoa thực hiện, dưới sự hướng dẫn của cô Phạm Thị Liễu và cô Nguyễn Thị Lam Anh.
Điểm nổi bật của EcoBin nằm ở khả năng kết hợp công nghệ AI thị giác máy tính với hệ thống camera, vi điều khiển Arduino, cảm biến và cơ cấu servo. Khi người dùng đưa rác đến khu vực nhận diện, camera sẽ ghi nhận hình ảnh, mô hình AI phân tích và xác định loại rác, sau đó điều khiển cơ cấu tự động đưa rác vào ngăn phù hợp gồm rác hữu cơ, rác vô cơ và rác tái chế.
Hệ thống còn tích hợp cảm biến giám sát mức đầy, hỗ trợ quá trình quản lý và vận hành thuận tiện hơn. Không dừng lại ở một thiết bị phân loại rác thông minh, EcoBin hướng tới khả năng ứng dụng rộng rãi tại trường học, khu dân cư, trung tâm thương mại, bệnh viện và các không gian công cộng.

Với định hướng tối ưu chi phí, sử dụng linh kiện phổ biến, dễ thay thế và bảo trì, dự án kỳ vọng mang đến một giải pháp công nghệ có tính khả thi, phù hợp với điều kiện triển khai tại Việt Nam.
Đặc biệt, EcoBin còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc khi trở thành mô hình STEM thực tiễn, giúp học sinh tiếp cận trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và trách nhiệm bảo vệ môi trường. Thông qua việc ứng dụng công nghệ vào đời sống, nhóm mong muốn góp phần hình thành thói quen phân loại rác tại nguồn, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và xây dựng cộng đồng sống xanh.
“Với thông điệp biến rác thải thành tài nguyên thông qua sức mạnh công nghệ, EcoBin - AI CyberSort là minh chứng cho tinh thần sáng tạo, bản lĩnh và khát vọng khởi nghiệp của thế hệ học sinh trẻ trong hành trình kiến tạo tương lai bền vững” - bạn Nguyễn Tường Linh nhấn mạnh.
Dùng nền tảng số để kết nối, lan tỏa thông điệp về rác thải điện tử
Nếu EcoBin tập trung vào khâu phân loại rác, dự án đồ án tốt nghiệp FactorZ của nhóm sinh viên Đại học FPT Hà Nội lại lựa chọn tiếp cận vấn đề từ một loại chất thải đang ngày càng phổ biến: rác thải điện tử kích thước nhỏ.
Điện thoại, tai nghe, dây sạc, pin và nhiều thiết bị điện tử sau khi hỏng hoặc không còn nhu cầu sử dụng thường bị cất giữ trong nhà hoặc thải bỏ cùng rác sinh hoạt. Trong khi đó, một số thiết bị có chứa vật liệu có thể thu hồi, tái chế, nhưng cũng có những linh kiện, thành phần cần được xử lý phù hợp để hạn chế nguy cơ gây ô nhiễm.
Từ thực tế đó, nhóm sinh viên Đại học FPT Hà Nội triển khai dự án nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của rác thải điện tử nhỏ, đồng thời thúc đẩy thói quen thu gom, tái chế thay vì vứt bỏ tùy tiện.
Bạn Cao Thị Mai Trang, trưởng nhóm dự án FactorZ cho biết: “Vấn đề là chúng ta thường quan tâm đến việc mua sản phẩm mới mà chưa chú trọng đến việc xử lý các sản phẩm cũ, hỏng. Do đó, dự án được xây dựng nhằm thúc đẩy hành vi tái chế và đưa rác thải về vòng kinh tế tuần hoàn”.


Điểm đáng chú ý của sáng kiến là việc kết hợp các trạm thu gom trực tiếp với nền tảng công nghệ hỗ trợ người dùng. Thời gian qua, nhóm đã thiết lập các điểm thu gom tại khuôn viên một số cơ sở giáo dục trên địa bàn Hà Nội. Song song với đó, một website đang được phát triển với tính năng định vị, giúp người có nhu cầu tìm kiếm trạm thu gom ở gần vị trí của mình.
Nhóm cũng xây dựng trợ lý ảo AI Chatbot để giải đáp thắc mắc về cách phân loại, nhận biết những thiết bị có thể tái chế và các sản phẩm chứa linh kiện độc hại cần được xử lý riêng. Nhờ đó, người dùng không chỉ biết nơi tiếp nhận rác thải mà còn có thêm thông tin để thực hiện việc phân loại đúng cách.
Sau khi thu gom, lượng rác thải điện tử nhỏ được nhóm chuyển đến tổ chức Việt Nam Tái Chế để thực hiện các giải pháp tái chế phù hợp.
Sáng kiến nhỏ, trách nhiệm lớn của thế hệ trẻ
Có thể thấy, những sáng kiến từ học sinh, sinh viên đang mang tới những tín hiệu tích cực. Bởi bên cạnh giá trị của một thiết bị hay nền tảng công nghệ, điều đáng ghi nhận hơn là tinh thần chủ động của người trẻ trước các vấn đề môi trường.
Thế hệ trẻ không chỉ là những người sẽ thừa hưởng môi trường trong tương lai, mà còn có trách nhiệm tham gia kiến tạo những thay đổi ngay từ hôm nay. Từ một thùng rác biết nhận diện, đến một trạm thu gom được kết nối bằng công nghệ, mỗi ý tưởng khi được hiện thực hóa đều có thể góp thêm một mắt xích cho hành trình xây dựng cộng đồng sống xanh và phát triển bền vững.
Ngày 18.11, Báo Lao Động tổ chức Diễn đàn Công nhân lao động vì Môi trường 2026 với chủ đề “Xanh hóa chuyển đổi số, số hóa chuyển đổi xanh - Người lao động trong cuộc chuyển đổi kép”. Diễn đàn có sự tham gia của các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, tổ chức công đoàn và người lao động nhằm cùng nhận diện những thách thức môi trường trong quá trình chuyển đổi số, đặc biệt là vấn đề rác thải điện tử; đồng thời trao đổi, đề xuất giải pháp, các sáng kiến hỗ trợ công tác thu gom, phân loại, tái sử dụng và tái chế chất thải hiệu quả, an toàn.
Diễn đàn cũng là tiếng nói đồng hành cùng người lao động trong cuộc chuyển đổi kép, khẳng định vai trò của người lao động không chỉ là người sử dụng công nghệ mà còn là lực lượng trực tiếp tham gia bảo vệ môi trường, thúc đẩy sản xuất xanh và phát triển bền vững.
Thông qua việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức công đoàn và người lao động, diễn đàn hướng tới thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản lý chất thải, nâng cao trách nhiệm thu hồi, tái chế rác thải điện tử, đồng thời trang bị kỹ năng để người lao động thích ứng và chủ động tham gia vào quá trình chuyển đổi xanh.
Diễn đàn được tường thuật trực tiếp trên laodong.vn vào lúc 14h00.




In bài viết
