Chủ tịch Fed Powell sắp rời nhiệm sở, kinh tế Mỹ đối mặt bước ngoặt lịch sử

Sau nhiều tháng tăng trưởng mạnh và liên tiếp lập đỉnh, thị trường tài chính Mỹ đang bước vào giai đoạn bất định gia tăng. Các chỉ số lớn như Dow Jones, S&P 500 và Nasdaq Composite gần đây đều ghi nhận mức đóng cửa cao nhất lịch sử, chủ yếu nhờ động lực từ nhóm cổ phiếu công nghệ.

Tuy nhiên, trong khoảng 5 tuần gần đây, đà tăng này đã chững lại. Bên cạnh các yếu tố địa chính trị, bao gồm căng thẳng liên quan đến Iran và những lo ngại về nguồn cung năng lượng, thị trường đang phải đối mặt với một yếu tố mang tính nền tảng hơn, đó là sự chuyển giao lãnh đạo sắp diễn ra tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.

Với việc Chủ tịch Fed Jerome Powell dự kiến rời nhiệm sở vào ngày 15/5, giới đầu tư đang đứng trước khả năng chính sách tiền tệ của Mỹ sẽ có sự điều chỉnh đáng kể. Sự thay đổi này có thể định hình lại kỳ vọng về lãi suất, mặt bằng định giá tài sản và triển vọng tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.

Việc ông Jerome Powell kết thúc nhiệm kỳ khép lại một giai đoạn được định hình bởi các cú sốc kinh tế, cuộc chiến chống lạm phát và nỗ lực cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định giá cả.

Ông được Tổng thống Donald Trump đề cử và sau đó được Tổng thống Joe Biden tái bổ nhiệm. Trong suốt nhiệm kỳ, ông Powell luôn nhấn mạnh mục tiêu kép của Fed là kiểm soát lạm phát song song với việc thúc đẩy tối đa hóa việc làm.

Dưới sự điều hành của ông, Fed đã thực hiện 6 lần cắt giảm lãi suất kể từ tháng 9/2024. Tuy vậy, các động thái này chưa đáp ứng đầy đủ kỳ vọng của một số nhân tố chính trị. Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, Tổng thống Donald Trump nhiều lần bày tỏ mong muốn Fed và Ủy ban Thị trường Mở Liên bang nới lỏng chính sách mạnh mẽ hơn.

Tổng thống Mỹ ủng hộ việc đưa lãi suất điều hành về mức 1% hoặc thấp hơn, trong khi hiện nay lãi suất liên bang đang dao động trong khoảng từ 3,5% đến 3,75%.

Theo quan điểm này, lãi suất thấp hơn có thể giúp giảm áp lực nợ công của chính phủ liên bang và hạ chi phí vay vốn của doanh nghiệp, từ đó hỗ trợ hoạt động tuyển dụng và đầu tư.

Tuy nhiên, Chủ tịch Fed Jerome Powell vẫn giữ lập trường thận trọng, nhấn mạnh rằng các quyết định chính sách cần được dẫn dắt bởi dữ liệu kinh tế thay vì các yêu cầu mang tính chính trị. Sự khác biệt trong cách tiếp cận này đã trở thành dấu ấn rõ nét trong giai đoạn cuối nhiệm kỳ của ông.

Việc ông Kevin Warsh được đề cử làm người kế nhiệm đã làm gia tăng mức độ bất định trên thị trường. Là cựu thành viên Hội đồng Thống đốc Fed, ông Warsh sở hữu nhiều kinh nghiệm, song quan điểm chính sách trước đây của ông đang khiến giới đầu tư tại Phố Wall tỏ ra thận trọng.

Trong quá khứ, ông Kevin Warsh thường được xem là người ưu tiên kiểm soát lạm phát, ngay cả trong những giai đoạn kinh tế chịu áp lực lớn. Trong và sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, ông nhiều lần ủng hộ việc duy trì mặt bằng lãi suất cao hơn, dù tỷ lệ thất nghiệp gia tăng.

Cách tiếp cận này trái ngược với kỳ vọng phổ biến của thị trường về việc Fed tiếp tục cắt giảm lãi suất trong năm 2026. Nhiều nhà đầu tư hiện đang đặt cược vào một môi trường chính sách nới lỏng hơn nhằm duy trì mức định giá cao của thị trường chứng khoán.

Lịch sử bỏ phiếu của ông Warsh cho thấy ông có thể không ủng hộ các đợt hạ lãi suất mạnh, qua đó làm gia tăng nguy cơ xuất hiện độ vênh giữa kỳ vọng của thị trường, Nhà Trắng và định hướng chính sách của Fed.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Mỹ đang giao dịch ở vùng định giá cao hiếm thấy, sự khác biệt này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Mặt bằng giá cao khiến thị trường rất nhạy cảm với các yếu tố bất ngờ, và bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy chính sách tiền tệ có xu hướng thắt chặt hơn đều có thể thách thức xu hướng tăng hiện nay.

Ngoài chính sách lãi suất, quan điểm của ông Kevin Warsh về bảng cân đối kế toán của Fed cũng có thể tạo ra những tác động sâu rộng.

Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, quy mô tài sản của Fed đã tăng mạnh từ dưới 900 tỷ USD lên gần 9.000 tỷ USD vào năm 2022. Tính đến cuối tháng 3/2026, quy mô này vẫn ở mức khoảng 6.660 tỷ USD, chủ yếu là trái phiếu kho bạc Mỹ và chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp.

Ông Warsh từng bày tỏ sự hoài nghi đối với việc Fed duy trì bảng cân đối kế toán quá lớn và cho rằng ngân hàng trung ương nên giữ vai trò thận trọng hơn. Quan điểm này có thể dẫn đến khả năng Fed bán ra một phần đáng kể lượng tài sản đang nắm giữ.

Nếu kịch bản đó xảy ra, giá trái phiếu có thể giảm trong khi lợi suất tăng, từ đó đẩy chi phí vay vốn trong toàn bộ nền kinh tế đi lên, bao gồm lãi suất thế chấp và chi phí huy động vốn của doanh nghiệp. Diễn biến này đi ngược lại kỳ vọng về một chu kỳ lãi suất thấp hơn và có thể tạo thêm áp lực đối với thị trường cổ phiếu.

Trong bối cảnh thị trường đang phải đối mặt với rủi ro địa chính trị và mức định giá cao, thể hiện qua chỉ số định giá điều chỉnh theo chu kỳ của S&P 500 đang tiệm cận các mốc lịch sử, dư địa cho những sai lệch chính sách gần như không còn nhiều.

Sự chuyển giao lãnh đạo sắp tới tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ diễn ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm đối với thị trường tài chính. Điều vốn có thể chỉ là một thay đổi nhân sự thông thường nay lại mang theo những hệ quả lớn, khi hội tụ áp lực chính trị, bất định kinh tế và mặt bằng giá tài sản ở mức cao.

Trong bối cảnh rủi ro lạm phát gắn liền với xung đột toàn cầu và khả năng chính sách tiền tệ có xu hướng thận trọng hơn dưới ban lãnh đạo mới, triển vọng kinh tế Mỹ trong năm 2026 đang trở nên khó đoán định hơn.

Đối với giới đầu tư, việc Chủ tịch Fed Jerome Powell rời nhiệm sở không chỉ là sự thay đổi về con người, mà còn có thể đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong định hướng của nền kinh tế Mỹ.